Qədim dövrdən bizim günlərə qədər biznesin tarixi

posted in: Məqalə, Xəbər | 0

Biznes – əsas məqsədi mənfəət əldə etmək olan biznes fəaliyyəti və ya fəaliyyət növüdür.

biznesin tarixi, Biznesin ideal təsviri, Mühasibat uçotu və audit texnoloji yeniliklər,

Biznesin müasir analoqlarının ilkin başlanğıcı hələ qədim dünya xalqlarının nümayəndələri tərəfindən qoyulub. Həmin uzaq dövrlərdə gəlir mənbəyi qismində çıxış edən yeganə fəaliyyət variantı həm malların, həm də xidmətlərin satışını nəzərdə tutan ticarət idi.

Qədim dünya tarixinə ekskurs

Müasir alimlərin nəzəri fərziyyəsinə görə, sadələşdirilmiş formalarda biznes insanların bir sıra səbəblərdən müstəqil şəkildə öz gücləri ilə istehsal edə bilmədikləri məişət əşyalarına və ərzaq məhsullarına ehtiyac hiss etməyə başladığı vaxtdan mövcud olmuşdur. Beləliklə, qeyd etmək olar ki, “əmtəə – əmtəə” və ya “mal – xidmət” münasibətləri ibtidai insanların dövründən bəri mövcuddur

Sənədləşdirilmiş mənbələrə gəldikdə isə, biznesin beşiyi qədim Mesopotamiyadır. Təşəbbüskar iş adamları tərəfindən əsas vəzifəsi maliyyə mənfəəti əldə etmək məqsədilə pul sövdələşmələrinin akkreditasiyası olan ilkin biznes icmaları, məhz, bu dövlətin ərazisində yaradılmışdı.

Qədim Yunanıstan və Qədim Roma kimi böyük dövlətlərin ərazisində biznesin inkişafı yüksək templə gedirdi. Fəaliyyəti muzdlu işçi qüvvəsi hesabına həyata keçirilən müasir bankların və iri müəssisələrin prinsipləri üzrə fəaliyyət göstərən ilk icmalar, məhz, Roma imperiyasının çiçəklənməsi dövründə meydana çıxmışdı. Artıq həmin dövrlərdə dövlət sahibkarların fəaliyyətinə nəzarət etməyə, vergitutma siyasətini həyata keçirməyə çalışırdı.

Orta əsrlər

Qüdrətli Roma imperiyasının süqutundan sonra biznesin – ticarətin, eləcə də digər fəaliyyətlərin sürətli inkişafı müşahidə olunurdu, əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalır və sürətlə inkişaf etməyə başlayırdı. Əhalinin daim artan tələbatları fonunda müəssisələrin, emalatxanaların, sənətkarlıq müəssisələrinin sayı əhəmiyyətli şəkildə artır, maliyyə və ticarət dövriyyəsinin dəyəri sürətlə yüksəlirdi.

Orta əsrlərin ayrıca nailiyyətləri bunlardır: sonradan satış məqsədi ilə ekzotik məhsullar almaq üçün başqa ölkələrə səyahət etmək zərurəti yaranırdı. Təhlükəsizliyin maksimum səviyyəsini təmin etməkdən ötrü ayrı-ayrı tacirlər böyük icmalarda birləşərək, böyük birliklər yaradırdılar, onların əsas vəzifələri maliyyə mənfəəti üçün məhsulların əldə edilməsi və satışı idi.


Güclü mühasibin 10 prinsipi


Qədim dövrdən bizim günlərə qədər

XVII əsrin əvvəllərini haqlı olaraq biznesin çiçəklənməsi dövrü adlandırmaq olar. Məhz, bu dövrdən var-dövlət, sərvət uzun və gərgin zəhmətin nəticəsi hesab olunmağa başlanıldı. Məhz, bu dövrdə indi iş adamı adlandırıla biləcək insanların sayı sürətlə artırdı. Özü də bu zaman yalnız malların deyil, həm də tələb olunan xidmətlərin satışı həyata keçirilirdi.

“Biznes” termini ilk dəfə 17-18-ci əsrlərin əvvəllərində, “sənaye inqilabı” adlandırılan dövrdə, nəhəng insan resurslarına ehtiyac olmadan çoxlu sayda müxtəlif məhsullar istehsal etmək imkanları olduğu zaman istifadə edilib. Bazarın keyfiyyətli və ucuz mallarla dolması, eləcə də fərdi sahibkarların sayının artması nəticəsində biznes dünyası nümayəndələrinin kiçik və böyüklərə bölünməsi başlayıb.

Fəaliyyəti sənaye miqyasında malların istehsalından ibarət olan sahibkarlar kateqoriyasını ayrıca qeyd etmək lazımdır. Ticarətin həcmini və müvafiq olaraq mənfəəti artırmaq üçün yeni texnologiyaların inkişafına sərmayə qoymaq lazım gəlirdi. Beləliklə, cəmiyyət inkişafın tərəqqisinə görə, məhz, ayrı-ayrı fərdi sahibkarlara borcludur.

Biznesin sürətli artım və inkişafının növbəti mərhələsi 20-ci əsrin əvvəllərinə, yəni, dünyanın qlobal iqtisadi böhrandan çıxdığı dövrə təsdüf edib. O vaxtdan indiyə qədər fərdi sahibkarların sayı sürətlə artır, yeni-yeni iqtisadi nəzəriyyələr qurulur, innovativ ixtiralar həyata keçirilir. Hazırda virtual məkanın ərazisində kommersiya fəaliyyəti xüsusi populyarlıq və tələbat kəsb edir. Məhz, sürətlə inkişaf edən və getdikcə daha çox gəlir gətirən bu sahə gələcəyin biznesi hesab olunur.


Böyük Piter Drukerin müdrikliyi


Print Friendly, PDF & Email

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *