Excel-də illər üzrə artım tempini necə hesablamalı?
Excel-də illər üzrə artım tempi necə hesablanmalıdır?
Çox sadə riyazi düsturla hesablanmasına baxmayaraq, bir çoxumuzun ilk baxışda çətinlik çəkdiyi mövzulardan biri – aylar / illər üzrə satış məbləğlərinin artım nisbətinin hesablanmasıdır. Yəni, 2015-ci ildə 2014-cü ilə görə neçə faiz daha çox satış etmişik?

Ümumiyyətlə, bu cür artım templərinin hesablanması əsasən 3 cür olur:
- İldən ilə artım;
- Bütün dövr ərzindəki ümumi artım;
- İllik ortalama artım.
İldən ilə artım
İldən ilə artımı hesablayarkən, düsturumuz çox sadədir:
(Sonrakı il – Əvvəlki il) / Əvvəlki il. Yəni (2015 – 2014) / 2014.
Misalımızda illər üzrə artımı tapmaq üçün aşağıdakı düturdan istifadə edəcəyik.

2011-ci ilə aid heç bir məlumat olmadığına görə, 2012-ci ildəki artışı hesablamaq mümkün deyildir. Amma sonrakı illəri isə eyni düstur vasitəsilə tapmaq olar.
Bundan əlavə, düsturu daha da sadələşdirmək istəsək, riyazi biliklərimizi xatırlamaq kifayət edəcəkdir. (D3-C3)/C3 düsturunu D3/C3 – C3/C3 kimi yaza və onu D3/C3 – 1 kimi sadələşdirə bilərik.
Dövr ərzindəki ümumi artım
Bunu hesablamaq da son dərəcə asandır. Belə ki, ildən ilə artımı hesablayarkən arxa-arxaya gələn illərdən istifadə etdiyimiz halda, bu dəfə ilk və son illəri təməl alaraq hesablamamızı aparacağıq.

Bu o deməkdir ki, 2012-ci ilə nisbətdə 2015-ci ildəki satışlarımız 69% artmışdır. Bu göstərici elə də informativ xarakter daşımır.
İllik ortalama artım
Sonuncu məqam isə yuxarıdakı kimi hər bir ilə aid artım dəyərləri olan satışlarımızın bu 3 il ərzində (2013-2015) illik ortalama neçə faiz artmış olduğudur. İllik artım faizlərinin ortalamasını almaq çox yanlış nəticə verəcəkdir, çünki bu dəyərlər arasındakı əlaqə xətti deyil.
İllik ortalama artımı hesablamaq üçün Corporate Finance (Korporativ Maliyyə) dərslərini yada salmalı olacağıq. Sualımızı tamamilə fərqli perspektivdən dəyərləndirməliyik. Belə ki, misalımızda olduğu kimi, 2012-ci ildə 13,000 AZN-i hansı fazi dərəcəsi ilə investisiya etməliyik ki, 3 il sonra (2015-ci ildə) 22,000 AZN olsun?
Bu sualın riyazi və maliyyə dilində qarşılığı aşağıdakı kimidir.
![]()
Düsturu həll etdikdən sonra nəticənin 19% olduğunu görəcəyik. Düsturun Excel vasitəsilə həlli isə aşağıdakı kimidir:

Həll yolu tamamilə cəbridir.
- Öncə 22,000-ni 13,000-ə bölür;
- Sonra 3-cü dərəcədən kökünü hesablayır;
- Aldığımız nəticədən 1 çıxırıq.
Yuxarıda göstərdiyim düsturda x-in yerinə 19% (vəya 0,19) yazsaq, nəticənin doğru olduğundan əmin olacağıq.
Formulu analiz etmək üçün faylı əlavədən yükləyə bilərsiniz.
Faylı yükləyin: İllər üzrə artım tempinin hesablanması
Müəllif: Elçin Xəlilov
Bax:
-
NETWORKDAYS funksiyası – 2 tarix arasındakı iş günlərinin sayı
-
VLOOKUP funksiyasındakı son komponentin (TRUE & FALSE) vacibliyi
-
NPV funksiyası – bugünkü dəyəri necə hesablamalı?
-
Həftəlik overtime saatının hesablanması

Vergi Məcəlləsinə 1 yanvar 2020-ci ildən riskli vergi ödəyicisi anlayışı gətirilib. İqtisadçı ekspert Mahmud Abasquliyev riskli vergi ödəyiciləri üçün nəzərdə tutulan məhdudiyyətlər barədə açıqlama verib.
2020-ci ildən POS-terminalların quraşdırılması məcburi olan obyektlərdə POS-terminalların quraşdırılmamasına və POS-terminallar quraşdırılmış obyektlərdə nağdsız ödənişlərin qəbul olunmasından imtina olunmasına görə vergi ödəyicisinə müvafiq maliyyə sanksiyalarının tətbiqi nəzərdə tutulur. Bununla bağlı 1 yanvar 2020-ci il tarixdən qüvvəyə minən Vergi Məcəlləsinin 58.7-ci maddəsində dəyişiklik edilib.
Dövlət satınalmalarını tənzimləyən qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq satınalmaların təşkili məqsədilə satınalan təşkilat “Dövlət satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 4-1-ci maddəsinə əsasən satınalma planını təsdiq etməli, dövlət satınalmalarının vahid internet portalında həmin planı yerləşdirməli, satınalma predmetinin ehtimal olunan qiymətini hesablamalı, tender komissiyasını formalaşdırmalı, tenderin elanını və əsas şərtlər toplusunu hazırlamalı, tender komissiyası tərəfindən tenderin elanı və əsas şərtlər toplusu təsdiq edildikdən sonra həmin elanı rəsmi dövlət qəzetlərində və dövlət satınalmalarının Vahid İnternet Portalında (