Blog Full

Mən təlimçi kimi hüquqi şəxslərə xidmət göstərirəm. Bilmək istərdim ki, bu fəaliyyət növü ilə məşğul olduğum zaman illik gəlirim 45.000 manatdan az olsa, gəlirlərimin 75 faizi gəlir vergisindən azad edilirmi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsinə əsasən, bu maddədə qeyd olunan fəaliyyət növləri ilə məşğul olan və həmin fəaliyyət növlərindən təqvim ili üzrə əldə etdiyi gəlirlərin (xərclər nəzərə alınmadan) həcmi 45.000 manatadək olan fiziki şəxslərin həmin fəaliyyətdən əldə etdikləri gəlirlərinin 75 faizi gəlir vergisindən azaddır.

Bu fəaliyyət növlərinə elm, təhsil, mədəniyyət və idman sahəsində göstərilən xidmətlər aid edilir. Sorğuya əsasən bildiririk ki, təlim fəaliyyətiniz bu sahələrə aiddirsə, qeyd olunan güzəştdən istifadə edə bilərsiniz.

Əlavə olaraq bildirilib ki, nəzərdə tutulan fəaliyyət sahələrində muzdlu işçi kimi çalışan fiziki şəxsin əmək müqaviləsinə xitam verildiyi, həmin fəaliyyətlə fərdi sahibkar kimi məşğul olduğu və fərdi sahibkar kimi fəaliyyətə başladığı tarixdən 1 il müddətində eyni xidmətləri tam və ya qismən əvvəlki işəgötürənə göstərdiyi halda, həmin fərdi sahibkara bu Məcəllənin 102.1.30-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan güzəşt şamil edilmir. Qeyd olunub ki, Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan fəaliyyət sahələri ilə məşğul olan fiziki şəxs eyni zamanda digər fəaliyyət sahəsi ilə də məşğul olduqda, həmin maddədə nəzərdə tutulan güzəşt hüququndan o halda istifadə edə bilər ki, bu Məcəllənin 102.1.30-1-ci maddəsində qeyd olunan fəaliyyət sahələrindən əldə edilən illik gəlirlərin illik ümumi gəlirlərdə xüsusi çəkisi 50 faizdən az olmasın.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 102-ci maddəsi

Mənbə: vergiler.az

Peşəkar Mühasib Sertifikatı imtahanları elektron formada təşkil olunur

Azərbaycanda peşəkar mühasib adını qazanmaq istəyən namizədlər üçün Peşəkar Mühasib Sertifikatı (PMS) üzrə imtahanlar keçirilir. Bu imtahanlar Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 22 may tarixli 237 nömrəli qərarına əsasən təşkil olunur və Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən həyata keçirilir. Məqsəd, peşəkar mühasib sertifikatı almış şəxslərin dövlət reyestrində qeydiyyata alınmasıdır.

Namizədlərin biliyi elektron formada qiymətləndirilir və təqdim olunan sualları 3 saat ərzində cavablandırmaq tələb olunur.

10 aprel 2025-ci il tarixində isə Dövlət İmtahan Mərkəzində PMS imtahanlarının elektron formasının təqdimatı keçirilib. İştirakçılar təqdim edilən link vasitəsilə qeydiyyatdan keçərək imtahanın demo versiyasında öz bilik və bacarıqlarını yoxlaya və proqramın texniki imkanları ilə tanış ola bilərlər.

Qeyd edək ki, proqram təminatının daha da təkmilləşdirilməsi üçün iştirakçılar imtahan sonunda öz təkliflərini təqdim edə bilərlər.

https://portal.dim.gov.az/pmsDemo/

Bu ilin aprelin 1-nə Azərbaycanda 1 614 737 vergi ödəyicisi olub.

Məlumata görə, bu, ötən il aprelin 1-i ilə müqayisədə 5 % çoxdur.

Vergi ödəyicilərinin 87 %-i fiziki şəxslər, 13 %-i hüquqi şəxslər və digər təşkilatlardır. Son 1 ildə fiziki şəxslərin sayı 4,6 %, hüquqi şəxslərin sayı 7,6 % artıb.

Martın sonuna qeydiyyatda olan kommersiya qurumlarının sayı isə 1 il əvvələ nisbətən 8,2 % artaraq 193 780 vahid təşkil edib.

Dövlət qeydiyyatında olan kommersiya hüquqi şəxslərin 91,6 %-i məhdud məsuliyyətli cəmiyyət (MMC), 1,1 %-i səhmdar cəmiyyət, 1,1 %-i kooperativ və s. formalarda yaradılıb.

Təkcə bu ilin I rübündə 3 479 vahid kommersiya qurumu dövlət qeydiyyatından keçib ki, onların da 89 %-i yerli investisiyalı, 11 %-i xarici investisiyalıdır. Kommersiya qurumlarının 86 %-i elektron qaydada qeydiyyata alınıb. Hesabat dövründə qeydiyyatdan keçmiş yerli investisiyalı MMC-lərin e-qeydiyyatının xüsusi çəkisi 97 % təşkil edib.

Mənbə: report.az

Mövzunu “Business Service Centre” şirkətinin maliyyə-mühasibatlıq işləri üzrə baş mütəxəssisi Mircəfər Rzazadə şərh edir. 

Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsinə əsasən, aşağıdakı fəaliyyət növləri ilə məşğul olan və həmin fəaliyyət növlərindən təqvim ili üzrə əldə etdiyi gəlirlərin (xərclər nəzərə alınmadan) həcmi 45.000 manatadək olan fiziki şəxslərin əldə etdikləri gəlirlərinin 75 faizi gəlir vergisindən azaddır:

• proqram təminatının işlənməsi sahəsində xidmətlər;
• layihə-dizayn və dekorasiya xidmətləri;
• tərcümə xidməti;
• reklam xidməti;
• araşdırma və tədqiqat sahəsində fəaliyyət;
• elm, təhsil, mədəniyyət və idman sahəsində göstərilən xidmətlər;
• hüquq, sərbəst auditor, mühasibat və maliyyə sahəsi üzrə məsləhət xidmətləri;
• jurnalistlərin fəaliyyəti;
• bazar konyukturunun öyrənilməsi;
• qiymətləndirmə fəaliyyəti;
• avtonəqliyyat vasitələri ilə yükdaşımalar istisna olmaqla, sifarişlərin çatdırılması və kuryer fəaliyyəti;
• turizm bələdçiliyi;
• xidmətlərin ixracı.

Göründüyü kimi, yuxarıda qeyd olunan fəaliyyət sahələrinin daxilində mühasibatlıq sahəsi də yer alıb. Bu da o deməkdir ki, fərdi qaydada fəaliyyət göstərən mühasibin illik gəliri 45.000 manatadək olduqda vergi ödəyicisi 75 faizlik vergi güzəştindən istifadə edə biləcək.

Misal 1

Mühasibatlıq xidməti göstərən fərdi sahibkarın 2025-ci ildə gəliri 38.000 manat, xərcləri isə 12.000 manat olub. Bu halda mühasibin gəlir vergisi aşağıdakı formada hesablanacaq:

Vergidən əvvəlki mənfəət = gəlirlər – xərclər:
38.000 – 12.000 = 26.000 manat;

Vergi Məcəlləsinə əsasən verilən 75 faizlik güzəşt:
26.000 x 75% = 19.500 manat;
Gəlir vergisi = (vergidən əvvəlki mənfəət – 75 faizlik güzəşt) * 20 % – (26.000 – 19.500) x 20 % = 1.300 manat.

Fərdi sahibkar olan mühasibin 2025-ci il üzrə gəlirləri 45.000 manatdan yuxarı olarsa, prosesin hansı formada tənzimlənəcəyinə baxaq.

Misal 2

Mühasibatlıq xidməti göstərən fərdi sahibkarın 2025-ci ildə gəliri 60.000 manat, xərcləri isə 25.000 manat olub. Göründüyü kimi, fərdi qaydada fəaliyyət göstərən mühasibin illik gəliri 45.000 manatı keçdiyinə görə, o, Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsinə əsasən 75 faizlik güzəştdən istifadə edə bilməyəcək.
Gəlir vergisi – (60.000 – 25.000) x 20% = 7.000 manat

Bəs fərdi sahibkarın illik gəliri 45 000 manatı keçdikdə 75 faizlik vergi güzəştindən istifadə edə bilməyəcəkmi?

Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu maddəsinə əsasən, 102.1.30-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan hal istisna olmaqla, müvafiq il üzrə orta aylıq muzdlu işçi sayı 3 nəfərdən az olmayan və məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə borcu olmayan mikro sahibkarlıq subyekti olan fərdi sahibkarların sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə etdikləri gəlirinin 75 faizi gəlir vergisindən azaddır. Yəni, illik gəliri 45.000 manatı keçən mühasibatlıq xidmətləri göstərən fərdi sahibkarın il üzrə orta aylıq işçi sayı 3 nəfərdən az olmadıqda və məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə borcu olmadıqda, o, 75 faizlik vergi güzəştindən istifadə edə bilər.

Müvafiq il üzrə orta aylıq muzdlu işçi sayı təqvim ili ərzində muzdlu işçilərin sayının cəmlənərək 12-yə bölünməsi yolu ilə müəyyən edilir.

Misal 3

Mühasibatlıq xidməti göstərən fərdi sahibkarın 2025-ci ilin hər ayı üzrə 3 işçi ilə aktiv əmək müqaviləsi olub. Məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə ödənişləri vaxtlı-vaxtında qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq icra edib. Qeyd olunan dövr üzrə gəlirləri 85.000 manat, xərcləri isə 49.000 manat təşkil edib. Bu halda, fərdi sahibkarın gəlir vergisini hesablayaq:
Vergidən əvvəlki mənfəət: 85.000 – 49.000 = 36.000 manat;

75 faizlik güzəşt tətbiq edilir: 36.000 – (36.000 x 75%) = 9.000 manat;

Gəlir vergisi: 9.000 x 20% = 1.800 manat.

Fərdi qaydada fəaliyyət göstərən mühasibin sosial ödənişlərinə gəlincə, bu hal da qanunvericiliklə tənzimlənir. “Sosial sığorta haqqında” Qanunun 14.5-ci maddəsinə əsasən, muzdlu işə aid olmayan fəaliyyətdən gəlir əldə edən sığortaolunanlar üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı aşağıdakı dərəcələrlə ödənilir:

Sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə – 2026-cı il yanvarın 1-dək minimum aylıq əməkhaqqının tikinti sahəsində 50 faizi, digər sahələrdə 25 faizi miqdarının:

• Bakı şəhərində 100 faizi;
• Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində 90 faizi;
• digər şəhərlərdə 80 faizi;
• rayon inzibati ərazi vahidlərinin inzibati mərkəzi olan inzibati ərazi vahidlərində və qəsəbələrdə 60 faizi;
• kənd yerlərində 50 faizi miqdarında.

Xatırladaq ki, hazırda Azırbaycanda minimum aylıq əməkhaqqı 400 manatdır.

Misal 4

Sumqayıt şəhərində fərdi qaydada fəaliyyət göstərən mühasibin 2025-ci ilin yanvar ayı üzrə sosial sığorta haqqı aşağıdakı qaydada hesablanır:

400 x 25% = 100 manat.

Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərdiyinə görə, mühasib həmin məbləğin 90%-ni ödəməlidir:

100 x 90% = 90 manat.

Bundan əlavə, “İcbari tibbi sığorta haqqında” Qanunun 15-10.1.3-cü maddəsinə əsasən, fəaliyyət göstərdiyi ərazidən asılı olmayaraq, fərdi sahibkarlar minimum aylıq əməkhaqqının 4 faizi miqdarında icbari tibbi sığorta üzrə sığorta haqqı ödəyirlər:

400 x 4% = 16 manat.

Mənbə: vergiler.az