Blog Full

Əmək Məcəlləsinin 164-cü maddəsi istirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü görülən işə görə əməkhaqqının ödənilməsini tənzimləyir. 2026-cı ilin yanvar ayından etibarən həmin maddəyə “saatlıq” ifadəsi əlavə edilib. Təlimçi ekspert Aqil Ağayev bu dəyişikliyin mahiyyətini və işləmə mexanizmini açıqlayıb.

Dəyişikliyə qədər Əmək Məcəlləsinin 164-cü maddəsində yalnız “günlük” ifadəsi mövcud idi. Yeni dəyişiklik mətndə aşağıdakı formada əksini tapıb:

Maddə 164. İstirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü görülən işə görə əməkhaqqının ödənilməsi

1. İstirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü görülən işə görə əməkhaqqı aşağıdakı qaydada ödənilir:

– əməyin vaxtamuzd ödənilmə sistemində – gündəlik (saatlıq) tarif maaşının iki mislindən aşağı olmamaqla;

– əməyin işəmuzd ödənilmə sistemində – ikiqat işəmuzd qiymətlərindən aşağı olmamaqla;

– aylıq maaş alan işçilərə iş aylıq iş vaxtı norması çərçivəsində görüldükdə – maaşdan əlavə gündəlik (saatlıq) vəzifə maaşı məbləğindən aşağı olmamaqla,

– iş aylıq iş vaxtı normasından artıq vaxtda görüldükdə isə – maaşdan əlavə gündəlik (saatlıq) vəzifə maaşının ikiqat məbləğindən aşağı olmamaqla.

Misal

Əməkdaş 2026-cı ilin fevral ayında ümumilikdə 162 saat işləyib. Fevral ayı üzrə norma iş vaxtı 160 saatdır. İşçi qeyri-iş günündə 2 saat əlavə işə cəlb edilib. Əməkdaşın aylıq vəzifə maaşı 1.000 manatdır. Bu halda onun aylıq əməkhaqqı necə hesablanacaq?

Saatlıq əməkhaqqı:
1.000 : 160 = 6,25 manat.

– Norma üzrə əməkhaqqı:
160 x 6,25 = 1.000 manat.

– Qeyri-iş günündə görülən işə görə:
2 x 6,25 = 12,5 manat;
12,5 x 2 = 25 manat.

– Cəmi hesablanmış əməkhaqqı:
1.000 + 25 = 1.025 manat.

Qeyd edək ki, əvvəlki qaydalara əsasən, qeyri-iş günündə işçi yalnız 2 saat işləsə belə, ona gündəlik əməkhaqqının iki misli ödənilməli idi. Yeni qaydalarla qeyri-iş günündə çalışan işçiyə ancaq işlədiyi əlavə saatlara görə ödəniş ediləcək. Amma həmin ödənişlər əvvəlki qaydada – ikiqat hesablanacaq.

Mənbə: vergiler.az

Nazirlər Kabinetinin yeni Qərarı ilə sosial sığorta əsaslı müavinətlərlə bağlı həyata keçirilən islahat tədbiri bu müavinətlərin təyinatının avtomatlaşdırılmasını, habelə onların təyinatı sahəsində bir sıra vətəndaşyönlü humanist dəyişiklikləri nəzərdə tutur.

Belə ki, sosial sığorta əsaslı olan 4 müavinət növü:

– əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət;

– hamiləliyə və doğuma görə müavinət;

– 3 yaşınadək uşağa qulluğa görə müavinət;

– dəfn üçün birdəfəlik müavinət bu il mayın 1-dən avtomatlaşdırılmış, proaktiv qaydada təyin ediləcək.

Bununla da həmin müavinətlərin təyinatı üçün işçinin müraciətinə, müxtəlif sənədlər toplayıb təqdim etməsinə ehtiyac qalmayacaq, işəgötürənin bir sıra əlavə öhdəlikləri (komissiya yaradılması, protokol, haqq-hesab cədvəli s. sənədlərin tərtibi, təqdim edilməsi) aradan qalxacaq.

Məsələn, 3 yaşınadək uşağa qulluğa görə müavinət təyinatı üçün prosedur 4 mərhələdən (işçinin uşağın doğum haqqında Şəhadətnaməsini işəgötürənə təqdim etməsi, Komissiyanın qərar qəbul etməsi, işəgötürənin sənədləri DSMF-yə təqdim etməsi, Fondun müavinəti ödəməsi) ibarətdirsə, mayın 1-dən bu prosedur yalnız 1 mərhələ (e-sistemlərdəki məlumatlar əsasında müavinətin təyin edilməsi) ilə tamamlanacaq.

Bu proaktiv təyinat mexanizmləri sosial sığorta əsaslı müavinətlərin ödənişi prosesinin daha çevik və şəffaf olmasına, hazırda alınması müəyyən qədər vaxt tələb edən sosial sığorta əsaslı müavinətlərin qısa müddət ərazində ödənişinə imkan yaradacaq.

Yeni islahat tədbiri nəticəsində həmçinin:

– sığortaolunanın stajından asılı olaraq hazırda ona əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət 60 faiz, 80 faiz, 100 faizi qədər ödənilirsə, stajından asılı olmayaraq hər bir işçiyə 100 faiz məbləğində ödəniləcək;

– əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət hazırda əlilliyi olan şəxslərə 6 ay, digər şəxslərə 12 ay müddətində ödənilirsə, artıq hər bir işçiyə 12 ay müddətində ödəniləcək;

– yalnız Çernobıl qəzası ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərin uşaqlarına qulluğa görə ikiqat müavinət ödənilirsə, artıq əlilliyi olan bütün uşaqlara qulluğa görə ikiqat müavinət veriləcək;

– əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə, hamiləliyə və doğuma görə müavinətin məbləğinin hesablanması ilə bağlı işəgötürənin öhdəliyi də aradan qalxacaq, bu hesablamanı sığortaçı (DSMF)

Mənbə: vergiler.az