Blog Full

Xarici vətəndaşlar Azərbaycanda biznes qura bilərmi?

Xarici vətəndaşlar öz bizneslərini hüquqi şəxs kimi qeydiyyatdan keçirməklə yaxud pay əldə etməklə Azərbaycanda şirkət açmaq hüququna sahibdirlər. Belə ki, respublika qanunvericiliyi əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə yerli vətəndaşlarla eyni kommersiya hüquqları müəyyən edir. Bu zaman ilk növbədə miqrasiya sənədləri qaydaya salınmalıdır (məsələn, müvəqqəti yaşamaq üçün icazə, iş icazəsi).

Əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin şirkət qeydiyyatı proseduru Azərbaycan vətəndaşlarının şirkət qeydiyyatı ilə demək olar ki, eynidir, amma:

• təsisiçi xarici hüquqi şəxs olduğu təqdirdə, onun qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər (ticarət reyestrindən çıxarış, qeydiyyat şəhadətnaməsi və qeydiyyatı təsdiq edən digər əlaqəli ədlər) lazım gələcək ;
• bəzi sənədlərin konsul leqallaşdırılması tələb oluna bilər;
• Azərbaycan dilinə tərcümə və notariat qaydasında təsdiq zəruridir (onlayn rejimdə mümkündür).

Azərbaycanda şirkət açmaq istəyən xarici vətəndaşlar və hüquqi şəxslərin mülki hüquqları, öhdəlik və vəzifələri, şirkət qeydiyyatı və sonrakı fəaliyyəti AR Mülki Məcəlləsi, AR Vergi Məcəlləsi, “Sahibkarlıq fəaliyyəti haqqında” Qanun,  “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanun və digər normativ hüquqi aktlarla tənzimlənir.

Xarici vətəndaşlar hansı təşkilati-hüquqi formanı seçə bilər?

Azərbaycanda biznes qurmaq istəyən əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər aşağıdakı təşkilati-hüquqi formalardan birini seçərək kommersiya fəaliyyəti göstərə bilər:

• Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) ;
• Səhmdar Cəmiyyət (açıq yaxud qapalı);
• nümayəndəlik yaxud filial;
• fərdi sahibkarlıq (hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti).

Xarici vətəndaşların təşkilatı-hüquqi forma  seçimi konkret məqsədlərdən asılıdr. Məsələn:

• risksiz biznes qurmaq istəyən xarici vətəndaşa MMC daha uyğundur;
• Azərbaycanda birbaşa fəaliyyət göstərmək istəyən xarici şirkət öz filialını yarada bilər;
• bazarı araşdırmaq üçün nümayəndəlik əla seçimdir;
• söhbət böyük kapital qoyuluşundan və fond bazarında fəaliyyətdən getdikdə ASC/QSC təsisçisi olmaq olar;
• xüsusi, kiçik və qısa müddətli fəaliyyətlər üçün fərdi sahibkarlıq daha uyğundur.

Sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq istəyən şəxslər bu təşkilati-hüquqi formadan birini seçib, müvafiq qaydada Dövlət Vergi Xidməti orqanında dövlət qeydiyyatdan keçirməklə öz bizneslərini qura bilərlər.

Əcnəbi investorlar daha çox hansı təşkilati-hüquqi formaya üstünlük verirlər?

Təcrübə göstərir ki, yerli və əcnəbi investorlar daha çox MMC-ni (Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət) seçirlər, çünki:

• Hüquqi təhlükəsizlik yüksəkdir: minimum nizamnamə kapitalına tələb demək olar ki, yoxdur, şəxsi əmlak qorunur, risk yalnız nizamnamə kapitalı ilə məhdudlaşır. Bu onu daha çox cəlbedici edir – xaricilər riskdən yayınmağa üstünlük verirlər,
• Vergitutma sistemində güzəştlərin mövcudluğu: investisiyaların təşviqi və əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması məqsədilə sənaye və texnologiyalar parklarının ərazisində yeni müəssisə qurmaq istəyənlər üçün Azərbaycanda geniş vergi güzəştləri tətbiq edilir;
• İş icazəsi və miqrasiya məsələləri daha aydındır: MMC təsisçisi və direktoru olan əcnəbilər üçün iş icazəsi almaq daha realdır;
• 2 gündən gec olmayan onlayn (elektron) qeydiyyat, bu zaman rüsumun olmaması. Digər üsullarla MMC qeydiyyatı zamanı rüsum 15 manatdır.

Azərbaycanda şirkət açmaq istəyən şəxslər xərclər və rüsumlar haqqında buradan daha çox məlumat ala bilərlər.

Elektron qeydiyyat üçün nə tələb olunur?

Tələb olunanlar elə də çox deyil, İnternetə çıxışı olan kompüter və gücləndirilmiş elektron imza (məsələn, “Asan İmza”) kifayətdir. Elektron qeydiyyat DVX-nin “e-taxes.gov.az” platforması üzərindən aparılır. Gücləndirilmiş elektron imza əldə etmiş əcnəbi:

• bu platformada elektron kabinet yaradır;
• sənədləri yükləyir və imzalayır.

Qeydiyyatı aparan vergi orqanı MMC-nin qeydiyyatını təsdiq edir, müvafiq sənədləri və Vergi Ödəyicisinin Eyniləşdirmə Nömrəsini (VĞEN) onun elektron kabinetinə göndərir. Bu MMC-nin rəsmi dövlət qeydiyyatı, həm də vergi uçotu uçotuna durması sayılır.

Xarici vətəndaşlar şirkət açmaq üçün hansı sənədləri təqdim etməlidirlər?

Sənədlər yerli vətəndaşların MMC qeydiyyatı ilə oxşardır, amma bəzi sənədlərin konsul leqallaşması və notarial təsdiq tələb oluna bilər. Aşağıdakılar tələb olunan əsas sənədlərdir:

• qeydiyyat üçün ərizə;
• təsis sənədi (nizamnamə);
• təsisçinin şəxsiyyət vəsiqəsinin notarial təsdiq olunmuş tərcməsi;
• hüquqi ünvan məlumatları;
• dövlət rüsumunun ödənişini təsdiq edən sənəd.

Əgər təssiçilərdən biri xarici hüquqi şəxsdirsə:

• təsisçinin hüquqi statusunu təsdiq edən sənədlər (apostol və tərcümə olunmuş);
• mövcud qərar və təyinatlar (direktorun təyinatı və sair)

Əcnəbi işçilərlə əmək müaviləsi bağlamaq üçün iş icazələrinin də alınması lazımdır.

Şirkət qeydiyyata alındı, bəs sonra?

Uğurlu qeydiyyatdan sonra:

• maliyyə əməliyyatları və nağdsız ödənişlər üçün bank hesabı açın;
• lazım gələrsə konkret biznes fəaliyyətinə görə lisenziya və icazə almağı unutmayın;
• mühasibat uçotunu qurun – respublikamızın qanunvericiliyinə görə bu məcburidir.

Azərbaycanda şirkət açan əcnəbi təsisçi biznesi şəxsən idarə edə və ya rəhbər vəzifəni icra etmək üçün başqa bir şəxsi direktor təyin edə bilər. Onunla əmək müqaviləsi bağlanmalı, əgər bu şəxs əcnəbidirsə, öncə müvafiq miqrasiya sənədləri hazırlanmalıdır.

www.muhasibat.az üçün hazırladı: Cəmil Əsədov

Birbank Yeni il və Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi günü münasibətilə müştərilərinin alış-veriş təcrübəsini daha da sərfəli edəcək kampaniyaya start verir. 29 dekabr 2025-ci il tarixindən 15 yanvar 2026-cı ilədək davam edəcək kampaniya çərçivəsində bütün növ Birbank taksit kartı sahiblərinə partnyor mağazalarda etdikləri ödənişləri heç bir komissiya olmadan daha uzun müddətə bölmək və əlavə xərclərdən azad olmaq imkanı yaradılır.

Kampaniyanın şərtlərinə əsasən, qeyd olunan tarixlərdə Birbank-ın geniş partnyor şəbəkəsində taksitlə alış-veriş zamanı seçilən müddətin üzərinə bank tərəfindən avtomatik olaraq 3 ay hədiyyə edilir. Məsələn, müştəri geyim mağazasında ödənişi 2 aya bölmək istədikdə bu müddət 5 aya, elektronika mağazasında 12 ayı seçdikdə isə 15 aya qədər uzadılır ki, bu da aylıq ödəniş yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Üstəlik bu zaman heç bir komissiya tətbiq edilmir.

Hər bir müştərinin məhdudiyyətsiz sayda yararlana biləcəyi bu kampaniya, bayram alış-verişini həm partnyorlar, həm də kart sahibləri üçün daha rahat və əlçatan etmək məqsədi daşıyır.

Ətraflı məlumat üçün link: https://www.b-b.az/tfoQxM

Daim ən son rəqəmsal yeniliklər və bank məhsulları təqdim edən Kapital Bank-ın əmtəə nişanı olan Birbank, 3 milyondan çox aktiv istifadəçisi olan mobil tətbiqi, 115 filial və 50 şöbədən ibarət Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi ilə müştərilərinin xidmətindədir. Bank 2025-ci ilədək ölkənin birinci bankı Kapital Bank adı altında müştərilərinə xidmət göstərib və PAŞA Holding-ə daxildir. Kapital Bank isə hazırda maliyyə institutu olaraq fəaliyyətini davam etdirir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün birbank.az saytına, 196 Əlaqə Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz.

Ölkənin ilk rəqəmsal bankı Birbank-la ictimai nəqliyyatda rəqəmsal ödəniş imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm mərhələ yekunlaşıb. Belə ki, Birbank-ın tətbiq etdiyi texnoloji dəstək sayəsində “Baku Bus” MMC də daxil olmaqla, Bakı şəhəri üzrə fəaliyyət göstərən bütün avtobus marşrutlarında və “Bakı Metropoliteni” QSC-nin bütün stansiyalarında təmassız ödəniş (NFC) texnologiyasını tətbiq etmək mümkün olub.

“K Group” MMC (BakıKart) ilə əməkdaşlıq sayəsində baş tutan layihə uğurla sona çatıb. Beləliklə bu gündən etibarən Bakı şəhərində ictimai nəqliyyatdan istifadə edən hər kəs gediş haqqını bütün banklara məxsus təməssız ödənişi dəstəkləyən (NFC) yerli bank kartları ilə ödəyə bilər. Bununla da paytaxtın ictimai nəqliyyat sistemində tam rəqəmsal ödəniş mühiti formalaşdırılıb.

Yenilik təkcə Kapital Bank/Birbank müştərilərini deyil, bütün bank sektorunu əhatə edir və digər bankların müştəriləri üçün də təmassız ödəniş imkanı yaradır. Həmçinin, yeni sistem “Apple Pay”, “Google Pay” ödəniş sistemləri ilə yanaşı, “Birbank”, “BakıKart” və “m10” ödənişlərini dəstəkləməyə davam edir. Bu isə müştərilərə seçim azadlığı və rahatlıq təqdim edir.

Daim ən son rəqəmsal yeniliklər və bank məhsulları təqdim edən Kapital Bank-ın əmtəə nişanı olan Birbank, 3 milyondan çox aktiv istifadəçisi olan mobil tətbiqi, 115 filial və 52 şöbədən ibarət Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi ilə müştərilərinin xidmətindədir. Bank 2025-ci ilədək ölkənin birinci bankı Kapital Bank adı altında müştərilərinə xidmət göstərib və PAŞA Holding-ə daxildir. Kapital Bank isə hazırda maliyyə institutu olaraq fəaliyyətini davam etdirir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün birbank.az saytına, 196 Əlaqə Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz.

“B” MMC kənd təsərrüfatı məhsullarını kənd sakinlərindən alıb mağazalara topdan satır. 2024-cü ildə kənd sakinlərindən 10.000 manat dəyərində toyuq yumurtası alınıb. MMC həmin xərcləri tam şəkildə gəlirdən çıxa biləcəkmi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 109.8-ci maddəsinə əsasən ,“Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanunun 3.5-ci maddəsində göstərilən mallar, qiymətli daşlar, qiymətli metallar, o cümlədən qiymətli daşlardan və qiymətli metallardan hazırlanmış məmulatlar, daşınmaz əmlak, avtomobil nəqliyyatı vasitələri və daşınar əsas vəsaitlər istisna olmaqla, digər malların vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması və ya malların vergi ödəyicilərindən bu Məcəllənin 50.8-ci maddəsinin tələblərinə cavab verən nəzarət-kassa aparatının çeki əsasında alınması üzrə gəlirdən çıxılan xərclərin yuxarı həddi vergi ödəyicisinin hər il üçün gəlirlərinin və xərclərinin ən yüksəyinin hər bir hal üzrə 2 faizi həddində məhdudlaşdırılır və bu həddən yuxarı məbləğ gəlirdən çıxılmır.

Göründüyü kimi, müvafiq istisnalar nəzərə alınmaqla malların vergi uçotunda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması zamanı gəlirdən çıxılan xərclər müəyyən olunmuş hədlə məhdudlaşdırılır və “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanunun 3.5-ci maddəsində göstərilən malların, o cümlədən kənd təsərrüfatı məhsullarının vergi uçotunda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması üzrə çəkilmiş xərclər məhdudlaşdırılmadan gəlirdən çıxılır.

Vergi Məcəlləsinin 13.2.61-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, istehsal olunan (o cümlədən sənaye üsulu ilə, xüsusi broyler təsərrüfatlarında, avtomatlaşdırılmış tövlə sistemlərində və digər yerlərdə) canlılar diri şəkildə olarkən əldə edilmiş məhsulların ilkin formada, heç bir kimyəvi təsirə məruz qalmadan təqdim edilməsi kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı sayılır.

Qeyd olunanlara əsasən, sorğuda göstərilən halda, toyuq yumurtası kənd təsərrüfatı məhsulu hesab edildiyindən, həmin məhsulun vergi uçotunda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması üzrə çəkilmiş xərclər Vergi Məcəlləsinin 108-ci maddəsinə uyğun olaraq tam şəkildə gəlirdən çıxılır.

Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 16-cı, 108-ci və 109-cu maddələri ilə tənzimlənir.

Mənbə: vergiler.az