Blog Full

701-ci “Satışın maya dəyəri üzrə xərclər” hesabı

Satışın maya dəyəri üzrə xərclər Hesablar Planının 70-ci maddəsinin 701-ci “Satışın maya dəyəri üzrə xərclər” adlı hesabda  uçota alınır.

İş və yaxud xidmətlərin satışından gəlirlərin əldə edilməsi üçün onlara sərf olunmuş xərclər, məhsulun istehsalı üçün çəkilən xərclər yaxud da xidmətin göstərilməsinə görə çəkilən bütün xərclər 701-ci “Satışın maya dəyəri üzrə xərclər” adlı hesabda uçota alınır. Bu hesab mühasibat uçotunun hesablar planının 7-ci “Xərclər” bölməsinin 70-ci maddəsinə aiddir.

Satışın maya dəyəri üzrə xərclər hesabı üçün subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə tənzimlənir.

701 №-li “Satışın maya dəyəri üzrə xərclər” hesabı xərc hesabdır, ona açılan subhesablar aşağıdakılardır (Qaydaların 52.2-ci bəndi):

701-ci hesab üzrə tənzimləmələr

İşlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi ilə əlaqədar çəkilmiş xərclər  barədə müvafiq mühasibat yazılışı yuxarıda qeyd edilən qaydaların 52.3-cü bəndi əsasında nizamlanır.

Həyata keçirilən tikinti müqavilələri ilə əlaqədar çəkilmiş xərclərin dəyərilə bağlı uyğun mühasibat yazılışı nəzərdə tutulan qaydalardakı 52.5-ci bəndə əsaslanılaraq verilir.

Satılmış mallarla (hazır məhsulla) əlaqədar çəkilmiş xərclərin dəyəri barədə müvafiq mühasibat yazılışı bəhs olunan qaydaların 52.7-ci bəndinə uyğun aparılır.

701-1, 701-2, 701-3 №li subhesablarda əks etdiilməyən əsas əməliyyat gəlirləri üzrə xərclərin dəyərilə bağlı uyğun mühasibat yazılışı həmin qaydalardakı 52.9-cu bəndə əsaslanılaraq tənzimlənir.

Mallar (iş, xidmət) təqdim edildikdə satışın maya dəyəri ilə bağlı nümunə

“A” MMC ofis avadanlıqlarının satışı fəaliyyətini həyata keçirir. ƏDV ödəyicisi olan cəmiyyət anbarındakı 120000 manatlıq malları 145000 manata satmışdır. Müəssisənin əlavə fəaliyyəti isə mühasibatlıq sahəsində məsləhət xidməti göstərməkdir. Bu xidmətin göstərilməsi nəticəsində 9000 manat gəlir əldə edilib.

Material ehtiyatları satıldığı zaman satışın maya dəyəri

Müəssisə mətbəx mebellərinin istehsalı fəaliyyəti ilə məşğul olur. Mebellərin hazırlanması üçün lazım olan taxtanın təmin edilməsi məqsədilə digər bir şirkətlə müqavilə bağlamışdır. Müqavilə şərtlərinə əsasən daşınmanı onları alan şəxs etməlidir. 26000 manatlıq xammalın daşınması zamanı 700 manat xərc çəkilib. İstehsal prosesi başa çatdıqdan sonra məlum oldu ki, xammalın 15%-lik hissəsi mebellərin hazırlanmasında istifadə edilməyib. Həmin materiallar “D” MMC-ə satılmışdır.

Xammalın alışının uçotu yuxarıdakı nümunəyə uyğun həyata keçirilir. 201-ci hesabda cəmlənmiş 26700 manatlıq xammalın 4005 manatlıq hissəsinin satışının uçotu aşağıdakı kimidir:

Digər ehtiyatlar satıldıqda satışın maya dəyəri üzrə müxabirləşmə nümunələri

İstehsalat binasında işləyən işçilərə alınan 70 ədəd iş formasının 50-si onların istifadəsinə verilmişdir. Qalan 20 ədəd formanın satılması nəzərdə tutulmuşdur.

Sözügedən 20 ədəd forma satıldığı zaman uçota alınması aşağıdakı kimidir:

Satılan mallar geri qaytarıldıqda satışın maya dəyəri üzrə mühasibat yazılışlarına nümunə

“A” MMC ofis avadanlıqlarının satışı fəaliyyətini həyata keçirir. ƏDV ödəyicisi olan cəmiyyət mart ayında cəmi maya dəyəri 9800 olan 10 ədəd printeri 12800 manata satmışdır. Qarşı tərəf malların ödənişini növbəti aylarda həyata keçirəcəyi barədə məlumat vermişdir. İyun ayında printerlərdən 3-ün nasaz vəziyyətdə olduğu aşkarlanmışdır. Buna görə 3 ədəd printer geri qaytarılmışdır.

Qaytarılan malların uçota alınması:

Tikinti müqavilələrindən gəlir əldə olunduqda satışın maya dəyəri üzrə nümunələr

“A” MMC aldığı sifarişə əsasən “B” MMC üçün istehsal binasını 1 il ərzində inşa edib təhvil verməlidir. Ümumi qiymət 290000 manat razılaşdırılaraq müqavilə bağlanmışdır.

Binanın smeta dəyəri (manatla):

Materiallar – 130000;

Həmin sahədə çalışan işçilərin əməkhaqqısı – 55000;

Əməkhaqqıdan edilən tutulmalar – 10065;

Tikintidə istifadə olunmuş avadanlıqların amortizasiya xərcləri – 10000;

Qalan xərclər – 44935;

Cəmi: 250000.

Mövzunu hüquqşünas Şəhriyar Həbilov şərh edir

“Kredit müqavilələri üzrə borcalanın həyatının ölüm halından və əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından sığortası Qaydası”na əsasən, vətəndaşlar kredit götürmək istəyərkən həmin kredit müqaviləsi üzrə öhdəlik müddətində sağlamlığında baş verə biləcək neqativ hallar səbəbindən əlilliyi, yaxud ölümü halında kredit öhdəliyinin onun sağlamlığı itdikdə özünə, vəfatı zamanı varislərinə əlavə yük yaratmaması üçün həyat sığortası məhsulu alaraq bu riskləri təminat altına almaq imkanına malikdirlər. Sadəcə olaraq, kredit götürən şəxsin sığortaya marağının olmaması, təcili kredit lazım olduqda bu məhsulun ağıla gəlməməsi və digər hallar səbəbindən həmin sığorta növü barədə məlumatlılıq aşağı səviyyədədir.

Nəzərə almaq lazımdır ki, kredit götürən şəxslər ölkədə fəaliyyət göstərən və həyat sığortası sahəsi üzrə lisenziyası olan istənilən sığorta şirkətindən bu məhsulu əldə edə bilər. Seçim isə sərbəstdir. Heç kimi sığorta şirkətini seçməyə məcbur etmək olmaz. Bank və sığorta qanunvericiliyi çərçivəsində həyata keçirilən islahatlar bu sığorta növü üzrə təminat həcmi, şərtlər və müqavilə münasibətlərinin uğurlu beynəlxalq təcrübəyə uyğunlaşdırılması istiqamətində dəyişikliklərdə özünü büruzə verdi. Onu da vurğulamaq lazımdır ki, bu islahatlar özlüyündə maliyyə xidməti istehlakçılarının kredit öhdəliyi üzrə əlavə çətinliklərlə üzləşməsinin qarşısının alınmasında effektivliyini saxlamaqdadır.

Kredit götürən şəxslərin həyat sığortası ilə bağlı təminatında hansı dəyişikliklər edilib?

Əvvəla qeyd etmək lazımdır ki, fiziki şəxs kredit müqaviləsi bağlamazdan öncə bank ona sığortalanma haqqında ərizə forması təqdim edir. Ərizədə şəxsin krediti götürəcəyi halda, kredit öhdəliyini hansı sığorta şirkətində sığortalaya biləcəyi, sığorta müqaviləsi bağlandıqda və müqavilə olmadan kredit müqaviləsi təsdiqləndikdə ödəyəcəyi kredit faizi, o cümlədən sığorta müqaviləsinə görə ödəcəyi sığorta haqqının həcmi aydın şəkildə göstərilməlidir.

• Kredit müqaviləsi 10 illik olsa da sığorta müqaviləsi əvvəl qısamüddətli bağlana bilirdi. Bu isə şəxsin kredit müqaviləsi müddəti bitmədən məruz qalacağı riskləri təminat altına ala bilmirdi. Dəyişikliklərə əsasən, hər bir halda sığorta müqaviləsi kredit müqaviləsi üzrə şəxsin öhdəlik müddətinə bərabər olacaq.
• Əvvəllər şəxs 10 min manat həcmində kredit götürdükdə 1.000 manatlıq sığorta təminatı barədə təklif ala bilirdi. Dəyişikliklərə əsasən, şəxsin kredit müqaviləsi üzrə öhdəliyi həcmində, yəni 10 min manat dəyərində sığorta təminatı təklif edilməlidir.
• İslahatlar şəxsin əvvəlcədən varisləri üçün əlavə xərcləri kompensasiya etməsinə imkan verəcək yeniliklər də gətirdi. Belə ki, şəxs kredit götürərkən kredit müqaviləsi üzrə öhdəliyinin həcmindən də əlavə sığorta təminatı götürərək hadisə halında əlavə xərcləri kompensasiya edə biləcək.
• Sığorta müqaviləsi bağlanarkən sığorta şirkəti müqavilənin şərtləri, hadisə zamanı nələr etmək lazımdır və digər münasibətləri tənzimləyən daha detallı yaddaş vərəqi də əldə edə biləcək.
• Əvvəlki münasibətlərdə hadisə zamanı bir çox sənədi təqdim etmək zərərçəkmişin və ya vərəsələrin öhdəsində qalırdı ki, bu da əlavə vaxt itkisi və get-gələ səbəb ola bilirdi. Bu kimi halların ortaya çıxmaması üçün sığorta şirkəti tərəfindən sorğu verilməklə dövlət qurumlarından sənədlərin toplanması barədə tənzimləmələr də gətirildi.
• Borcalanın vəfatı halında varislərin müəyyən olunması, banka məlumat verilməsi, bankın sığorta şirkətini məlumatlandırması kimi hallar sonda vərəsələrin kredit, xüsusilə də əlavə faiz öhdəlikləri ilə qarşı-qarşıya qalmasına şərait yaradırdı. Dəyişikliklərdən sonra isə artıq hadisə barədə bank, sığorta şirkəti, hətta sığorta müqaviləsini bağlamaqda vasitəçilik edənin belə məlumatlandırılması hər iki təşkilatın bir-birini erkən məlumatlandırmasına imkan verir.

Sığorta müqaviləsini bağlamadan kredit götürmək olarmı?

Sığorta müqaviləsini bağlamaq bankın kredit şərtlərində (siyasətində) mütləq qeyd edilməyibsə, sığorta müqaviləsini bağlamadan da kredit götürmək olar. Sadəcə olaraq, nəzərə almaq lazımdır ki, sığorta müqaviləsi bağlamadan kredit götürdükdə kredit faizi daha yüksək ola bilər, həmçinin sağlamlığın itirilməsi və ya vəfat halında bütün kredit öhdəliyi, həmçinin faizlər də şəxsin və ya ailə üzvlərinin çiyinlərində əlavə yük kimi qala bilər.

Mənbə: vergiler.az

Birbank Private müştərilərinə eksklüziv xidmətlər və unikal imtiyazlar təklif etməyə davam edir. Belə ki, Birbank Private, PAŞA Travel və Visa şirkəti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Birbank Miles Dark kartına əlavə edilən yeniliklərlə səyahəti sevənlərə daha rahat və sərfəli istirahət imkanları təqdim edir.

Birbank Miles Dark istifadəçiləri artıq PAŞA Travel-dən keçən ödənişlərdə topladıqları milləri yalnız aviabiletlər üçün deyil, həm də otellərin, turların rezervasiyası, CİP/VİP zallara giriş, sürətli keçid, visa dəstəyi və avtomobil icarəsi kimi səyahət xidmətləri üçün də istifadə edə biləcəklər. Kart öz sahiblərinə Abu Dabi, Dubay və digər şəhərlərdə premium transfer xidmətlərindən, endirimlərdən və səyahətlə bağlı konsultasiyalardan yararlanmaq şansı da yaradır.

Yeniliklərdən biri də müştərilərin istifadəsinə verilən hədiyyə kartlarıdır. Birbank Private-in bütün imkanlarını özündə birləşdirən və keşbek və ya millər şəklində təklif olunan “Visa Infinite” kartlarını müştərilər öz yaxınlarına hədiyyə edə biləcəklər.

Bundan başqa Birbank Private müştəriləriləri Visa konsyerjin imtiyazlarından yararlanmaqla yanaşı öz şəxsi menecerlərinə müraciət edərək assistent xidməti ilə bu imtiyazları sifariş edə bilərlər. Bu xidmət müştərilərə transfer, sürətli keçid, CİP zallarına kimi bir çox xidmətlərdən onlayn istifadə üstünlüyü qazandırır.

Qeyd edək ki, bütün bu yeniliklər “Birbank Miles Dark Kartı ilə üfüqləri genişləndirin!” şüarı altında keçirilən tədbirdə müştərilərə təqdim olunub. Tədbir Birbank-ın İdarə Heyətinin üzvü Fərid Hidayətzadənin açılış nitqindən sonra, PAŞA Travel şirkətinin Gəlirlər üzrə Baş Direktoru Rüfət Bağırov, Visa-nın Azərbaycanda baş direktoru və regional meneceri Nurlan Hacıyev və brend səfiri Andrey Burlutskinin təqdimatları ilə davam edib. Tərəflər məhsulun üstünlükləri haqqında qonaqlara ətraflı məlumat verərək onların suallarını cavablandırıblar. Tədbirdə həmçinin, Birbank Private-in yeni filialının müştərilərin istifadəsinə verilməsi haqqında da məlumat verilib.

Müştəri məmnuniyyətini əsas prioritet kimi qəbul edən Birbank-ın fərdi bankçılıq xidmətləri artıq Birbank Private adı altında təqdim ediləcək. Birbank Private müştərilərə şəxsi yanaşma, etibarlı idarəetmə təklif edən və yüksək səviyyəli dəstək ilə onların maliyyə ehtiyaclarını rahat və effektiv şəkildə qarşılayan eksklüziv xidmətdir. Birbank Private xidmətləri ilə bağlı daha ətraflı məlumat üçün https://private.birbank.az/ saytına müraciət edə bilərsiniz.