Blog Full

“Əmək pensiyaları haqqında” Qanuna yeni dəyişikliklərə əsasən, əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması, yenidən hesablanması, bir növdən başqa növə keçirilməsi və ödənilməsi qaydaları müəyyənləşir. Qanun layihəsi Milli Məclisin 5 may tarixində keçirilən iclasında ikinci oxunuşda müzakirə edilib

Dəyişikliyə əsasən, qanun layihəsinin 34-cü maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən əmək pensiyaçısının əmək pensiyasının bir növündən başqa növünə keçmək hüququ var. Əmək pensiyasının bir növündən başqa növünə keçirilmə bu barədə ərizənin və müvafiq əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün bu Qanunun 31.2-ci maddəsində göstərilən sənədlərin təqdim edildiyi tarixdən, şəhid ailə üzvlərinə münasibətdə isə bu Qanunun 5.1-ci maddəsinin şərti nəzərə alınaraq ailə başçısına şəhid statusunun verildiyi tarixdən hesablanmaqla aparılır.

Vergi bəyannamələrinin düzgün tərtib olunmamasının yaratdığı problemlər

Yaşa görə əmək pensiyasının pensiya təyin olunan günədək qazanılmış sığorta hissəsi tam məbləğdə ödənilir və pensiya təyin olunduqdan, həmçinin bu maddəyə əsasən yenidən hesablandıqdan sonrakı dövr üzrə qazanılan sığorta və yığım hissələri üzrə pensiya kapitalının toplanması davam etdirilir. Pensiyaçı işləməyən əmək pensiyaçısı kateqoriyasına keçdikdə və ya əmək pensiyası təyin olunduğu, yaxud bu maddəyə əsasən yenidən hesablandığı gündən sonra 6 il işlədikdə əmək pensiyası avtomatlaşdırılmış qaydada (bu Qanunun 37.3.2-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hal istisna olmaqla) yenidən hesablanır. Bu zaman sığorta və yığım hissələrinin hesablanmasında gözlənilən pensiya ödənişi müddəti aylarının sayı pensiyaçının pensiya təyin edildikdən, yaxud bu maddəyə əsasən yenidən hesablandıqdan sonra işlədiyi ayların sayı qədər, lakin 72 aydan çox olmamaqla azaldılır.

Qanun layihəsi ikinci oxunuşdan sonra deputatlar tərəfindən 3-cü dəfə müzakirə edilib.

Qanun layihəsi Azərbaycan Respublikasının 2021-ci il 24 dekabr tarixli 446-VIQD nömrəli Qanununun icrasına əsasən hazırlanıb.

Mənbə: vergiler.az

Məzuniyyətdə olan işçinin təminatları: 3 fərqli misal

Vergi bəyannamələri yanlış göndərildikdə, yaxud göndərilmədikdə bəzən mühasiblər, eləcə də müəssisə üçün çətin və çıxılmaz hallar yaranır. Mövzunu mühasibat mütəxəssisi Murad Almasov şərh edib.

Mühasiblər bəyannamələri qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddətlər ərzində vergi orqanına təqdim etməli, göndərilmiş vergi bəyannamələri üzrə gələn uyğunsuzluq məktublarına isə aydın və izahlı cavablar verməlidirlər.

Vergi Məcəlləsinin 37-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisinin göndərdiyi bəyannamələr üzrə vergi orqanı tərəfindən kameral vergi yoxlaması keçirilir. Yaranmış uyğunsuzluqlarla bağlı vergi orqanının vergi ödəyicisindən əlavə sənəd, məlumat və izahat istəmək hüququ vardır. Lakin bəzi hallarda vergi orqanından gələn məktublar cavablandırılmır. Bu isə nəticədə baş verə biləcək kameral hesablamalardan sonra müəssisə üçün ciddi problem yaranmasına səbəb olur.

Misal: “AA” MMC-nin 2020-ci il üzrə 2.500.000 manat gəliri, 1.500.000 manat xərci, 200.000 manat ((2.500.000-1.500.000)*20%) mənfəət vergisi öhdəliyi olub. Müəssisənin mühasibi cari mənfəət vergisi bəyannaməsini vergi orqanına 29 mart 2021-ci ildə təqdim edib və hesablanan vergi məbləğini də həmin gün büdcəyə ödəyib:

Kameral vergi yoxlaması nəticəsində bəyannamə üzrə vergi ödəyicisinin sənədlərlə təsdiq edilməyən 100.000 manat dəyərində xərci müəyyən edilib. Gələn uyğunsuzluq məktubuna cavab verilməyib və uyğunsuzluqlar aradan qaldırılmayıb. Nəticədə vergi orqanının qərarı ilə 05 may 2021-ci ildə 20.000 manat (100.000*20%) əlavə vergi hesablanıb.

Lakin daha sonra mühasib uyğunsuzluqda qeyd edilən və vergi orqanı tərəfindən müəyyən olunan 100.000 manat gəlirdən çıxılmayan xərcin yalnız 20.000 manatı ilə razılaşıb və gəlirdən çıxılan xərclərini 20.000 manat azaldaraq 15 may 2021-ci ildə dəqiqləşdirilmiş mənfəət vergisi bəyannaməsini göndərib. O da bir çox mühasiblər kimi dəqiqləşdirilmiş bəyannamədən sonra vergi orqanı tərəfindən hesablanan 20.000 manat əalvə vergi məbləğinin ləğv ediləcəyini düşünür. Lakin bu halda göndərilən dəqiqləşdirilmiş və cari vergi bəyannamələri üzrə olan vergi məbləğləri arasındakı fərq vergiyə dair şəxsi vərəqəyə əlavə hesablama olaraq düşür.

Cari bəyannamə üzrə:

(2.500.000-1.500.000)*20% = 200.000 manat

Dəqiqləşdirilmiş bəyannamə üzrə:

(2.500.000-1.480.000)*20% = 204.000 manat

Şəxsi vərəqə üzrə əlavə hesablanacaq vergi məbləği:

204.000-200.000 = 4.000 manat.

Dəqiqləşdirilmiş mənfəət vergisi bəyannaməsi vergi orqanı tərəfindən təsdiq olunarsa, hesablanan 20.000 manat vergi məbləği təsdiqlənmə tarixində geri qaytarılır.

Mühasiblər tərəfindən edilən yanlış əməliyyatlardan biri də ilk dəqiqləşdirilmiş bəyannamə göndərdikdən sonra təkrar cari bəyannamə məlumatları əsasında ikinci dəqiqləşdirilmiş bəyannamə göndərilməsidir. Buna səbəb ilk dəqiqləşdirilmiş bəyannamə göndərdikdən sonra vergi orqanının qərarı əsasında hesablanan vergi məbləğinin (20.000 manat) azalmaya getməməsidir. Təkrar cari bəyannamə məlumatları əsasında ikinci dəqiqləşdirilmiş bəyannamə göndərdikdə əlavə hesablanan vergi məbləği (4.000 manat) şəxsi vərəqədə azalma kimi qeyd edilsə də, daha sonra həmin məbləğ şəxsi vərəqədə təsdiqlənməmiş azalma kimi əks olunur. Bu isə o deməkdir ki, müəssisənin cari dövrə vergi borcu olduğundan vergi orqanı tərəfindən bu əməliyyat borc məbləğinin vergi ödəyicisi tərəfindən bilərəkdən azaldılması kimi qəbul edilir və təsdiqlənməmiş azalma olaraq nəzərə alınır.

Mənbə: vergiler.az

Məzuniyyətdə olan işçinin təminatları: 3 fərqli misal

Millət vəkili Vüqar Bayramov Əmək Məcəlləsinə dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsini parlamentə təqdim edib. Onun sözlərinə görə, indiki qaydalarla bəzən fiziki şəxs olan işəgötürənlərlə işçilər arasında mübahisələr yaranır:

“Fiziki şəxs olan işəgötürənlə bağlı bir sıra hallar baş verdikdə, onlar tərəfindən bağlanılmış və əmək müqaviləsi bildirişləri elektron informasiya sisteminə daxil edilmiş əmək müqavilələrinə xitam verilməsi zərurəti yaranır. Lakin əmək müqaviləsinə xitam verilməsi səlahiyyəti işəgötürəndə olduğu üçün bu zərurətin həyata keçirilməsi mümkün olmur. Nəticədə digər işəgötürənlə əmək müqaviləsi bağlaya bilməyən işçinin əmək hüquqları məhdudlaşır ki, bu da narazılıqlara və məhkəmə mübahisələrinə səbəb olur”.

Millət vəkili qeyd edib ki, həmin halların tənzimlənməsi məqsədilə Əmək Məcəlləsinin 74-cü maddəsinə bir sıra əlavələr təklif edilib. Qanun layihəsinə əsasən, bir sıra hallarda (fiziki şəxs olan işəgötürən vəfat etdikdə, məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında xəbərsiz itkin düşmüş və ya ölmüş elan edildikdə və s.) fiziki şəxs olan işəgötürənlə bağlanmış əmək müqaviləsinə işçinin əmək qanunvericiliyinə əməl olunmasına dövlət nəzarətini həyata keçirən orqana müraciəti əsasında xitam verilmiş hesab edilməsi üçün əsas olacaq.

Bu hallarda əmək müqaviləsinə xitam verilmiş hesab edilməsi əmək münasibətlərinin iştirakçılarını, habelə vəfat etmiş fiziki şəxs olan işəgötürənin vərəsələrini (miras payı həddində) əmək qanunvericilyi ilə müəyyən edilmiş öhdəliklərin icrasından azad etməyəcək.

V.Bayramov bildirib ki, Əmək Məcəlləsinin 49-cu maddəsinə yeni 5-ci hissə əlavə edilməklə qeyd edilən hallarla bağlı işçinin müraciəti əsasında əmək müqaviləsi bildirişinin qüvvədən salınması səlahiyyəti əmək qanunvericiliyinə əməl olunmasına dövlət nəzarətini həyata keçirən orqana verilir. Başqa sözlə, qeyd olunan hallarda elektron informasiya sistemində qüvvədə olan əmək müqaviləsi bildirişi əmək qanunvericiliyinə əməl olunmasına dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanın qərarı ilə qüvvədən düşmüş hesab ediləcək.

Mənbə: vergiler.az