Blog Full

VÖEN-lə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərən fiziki şəxs tikinti materiallarının satışı ilə məşğul olan ƏDV ödəyicisi şirkətlə xidmət müqaviləsi bağlayıb, şirkətin məhsullarını təbliğ (reklam) edərək məhsulların satışını təşkil edir. Müqavilənin şərtlərinə görə, hər satılan məhsuldan müəyyən qədər qazanc götürür. Onun ödəməli oldğu vergi necə hesablanmalıdır?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, vasitəçilik xidmətlərinin göstərilməsi üzrə bağlanmış müqavilələrə görə, fiziki şəxs ona ödənilən xidmət haqlarından Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər və icbari ödənişlər çıxıldıqdan sonra qalan məbləğdən ümumi qaydada gəlir vergisini hesablayıb dövlət büdcəsinə ödəməlidir.

Eyni zamanda, fiziki şəxsin vergi tutulan əməliyyatlarının (vasitəçilik xidmətlərinin göstərilməsindən əldə edilən xidmət haqları) həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) 200.000 manatdan artıq olduqda həmin vergi ödəyicisi növbəti ayın ilk 10 günü ərzində ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməklə ƏDV qeydiyyatına alınmalı və əldə etdiyi xidmət haqlarının dəyərinə 18 faiz dərəcə ilə ƏDV tətbiq etməlidir.

Praktiki “Bəyannamə və Hesabatların Hazırlanması” Kursu

Vergi Məcəlləsinin 1 yanvar 2019-cu il tarixdən qüvvəyə minmiş müddəalarına əsasən, vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə (əhaliyə) göstərilən xidmətlərdən başqa, xidmətlərin göstərilməsini həyata keçirən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi ola bilməz. Əhaliyə xidmətlə yanaşı, hüquqi şəxslərə və vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olan fiziki şəxslərə xidmətlərin göstərilməsi həyata keçirilirsə, rüb ərzində elektron qaimə-faktura ilə rəsmiləşdirilməli olan əməliyyatların həcmi xidmətlərin göstərilməsi üzrə ümumi əməliyyatların (satışdankənar gəlirlər istisna olmaqla) həcminin 30 faizindən çox olmadıqda sadələşdirimiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ saxlanılır.

Gəlirlərinin yalnız vergi ödəyicisi tərəfindən ödənildiyi halda və fərdi sahibkar olaraq digər vergi ödəyicisinə xidmət etdiyi üçün, həmin şəxsin sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ yoxdur və o, gəlir vergisi ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərməlidir.

O da nəzərə alınmalıdır ki, Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada gəlirlərin və xərclərin uçotunu aparan mikro sahibkarlıq subyekti olan (illik gəliri 200.000 manatdan yuxarı olmayan şəxslər) fərdi sahibkarların sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlirinin 75 faizi gəlir vergisindən azaddır.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 101.3-cü, 102.1.30-cu, 218.5.10-cu, 218.6.2-ci maddələri

Mənbə: vergiler.az

Xarici ölkələrə ezamiyyə (qadağalar və öhdəliklər)

2011-ci ildə bu peşənin maliyyə və iqtisadi əhəmiyyətini nəzərə alaraq, Moldova Respublikasında 4 Aprel – Mühasib Gününün təsis edilməsi haqqında prezident tərəfindən fərman verilib.

Fərmanda qeyd olunur ki, mühasibat uçotu fəaliyyətinin iqtisadi və maliyyə əhəmiyyəti, habelə mühasibat uçotu sahəsində çalışan mütəxəssislərin rol və məsuliyyəti nəzərə alınaraq peşə bayramı təsis edilir.

Beləliklə, Moldova Respublikasında mühasiblər artıq 11-ci ildir ki, bu günü bayram kimi qeyd edirlər.

Əsas­sız ye­rə iş­dən çı­xa­rıl­an işçi yenidən işə bər­pa edil­ərkən ortaya çıxan məsələlərdən biri də ona işdən azad olunduğu müddət üçün əməkhaq­qı­nın ödə­nil­mə­sidir. Mövzunu əmək qanunvericiliyi eksperti Nüsrət Xəlilov şərh edir.

Əmək Mə­cəl­lə­si­nin 74 cü mad­də­si­nin 2-ci his­sə­sin­də göstərilib ki, qa­nun­suz və ya əsas­sız yerə iş­dən çı­xa­rıl­mış iş­çi məh­kə­mə qərarı ilə işə qaytarıldığı halda işə­gö­tü­rən tə­rə­fin­dən məh­kə­mə­nin qa­nu­ni qüv­və­yə min­miş qət­na­mə­si (qə­ra­rı) dər­hal ic­ra edil­məli, işçi əv­vəl­ki və­zi­fə­si­nə qaytarılmalı və ya öz ra­zı­lı­ğı ilə baş­qa və­zi­fə­yə (işə) qəbul olun­ma­lı­dır.

Misal 1: ­Müəs­si­sə­də mon­taj­çı və­zi­fə­sin­də ça­lı­şan işçi (Amil) 1 fevral 2021-ci il­də iş­dən çı­xa­rıl­ıb və əvəzinə başqa işçi (Tural) qə­bul edilib. Amil iş­dən çı­xa­rıl­ması­nın əsas­sız ol­duğu ilə bağ­lı məh­kə­mə­yə mü­ra­ci­ət edib və 1 iyun 2021-ci il­də onun işi­nə (və­zi­fə­si­nə) bər­pa edil­mə­si haq­qın­da məh­kə­mə­nin qa­nu­ni qüv­və­yə min­miş qət­na­mə­si mü­əs­si­sə­yə təq­dim edilib. Bu hal­da həm işdən qanunsuz çıxarılan Amil, həm də onun yerinə işə qəbul edilən Tural ilə əmək mü­na­si­bət­lə­ri ne­cə tən­zim­lən­məlidir?

Xarici ölkələrə ezamiyyə (qadağalar və öhdəliklər)

Məh­kə­mə­nin qa­nu­ni qüv­və­yə min­miş qə­rar və qət­na­mə­lə­ri mü­əs­si­sə tə­rə­fin­dən ic­ra edil­mə­li­ olduğuna gö­rə Əmək Mə­cəl­lə­si­nin 74-cü mad­də­si­nin “b” bən­di­nə ( əv­vəl­lər mü­va­fiq iş­də (və­zi­fə­də) ça­lı­şan iş­çi­nin işi­nə (və­zi­fə­si­nə) bər­pa edil­mə­si ba­rə­də məh­kə­mə­nin qa­nu­ni qüv­və­yə min­miş qət­na­mə­si (qə­ra­rı) ol­duq­da) əsa­sən, Turalın əmək mü­qa­vi­lə­si­nə xi­tam ve­ri­lə­rək ona mü­va­fiq ödə­niş­lər edil­mə­lidir.

İşdən qanunsuz çıxarılmış Amil isə məh­kə­mə­nin qə­ra­rı­ verilən ta­rix­dən işi­nə bər­pa edil­mə­li və ona əsas­sız ye­rə iş­dən çı­xa­rıl­dı­ğı ta­rix­dən işə bər­pa edil­di­yi ta­ri­xə­dək olan dövr üçün əməkhaq­qı ödə­nil­mə­li­dir. Hə­min müd­dət məc­bu­ri iş­bu­rax­ma döv­rü he­sab edi­lir.

Məc­bu­ri işbu­rax­ma, iş­çi­nin işə­gö­tü­rə­nin təq­si­ri uc­ba­tın­dan öz əmək funksiyalarının ic­ra­sı­nı mü­əy­yən dövr üçün ic­ra edə bil­mə­mə­si­dir. İş­çi tə­rə­fin­dən işbu­rax­ma döv­rü üçün iş­çi­yə hər han­sı ödə­niş olun­mur. İşə­gö­tü­rə­nin təq­si­ri uc­ba­tın­dan məc­bu­ri iş­bu­rax­ma baş ve­rdikdə isə işə­gö­tü­rən iti­ril­miş əməkhaqq­ı­nı tam ödəməli­dir.

Ami­lin maa­şı­nın 570 ma­nat ol­du­ğu­nu fərz et­sək, ona 4 ay üçün (fev­ral, mart, ap­rel, may) əməkhaq­qı he­sab­la­nmalı mü­va­fiq tu­tul­ma­lar edildikdən son­ra qalan məbləğ ona ödə­nil­mə­li­dir. Yəni Ami­lə məc­bu­ri iş­bu­rax­ma döv­rü üçün 2.280 manat əməkhaqqı hesablanmalıdır:

570×4 = 2280 manat

Ami­lin 4 ay iş­lə­mə­di­yi müd­dət məc­bu­ri iş­bu­rax­ma döv­rü he­sab edi­lir və Əmək Mə­cəl­lə­si­nin 132-ci mad­də­si­nə əsa­sən, onun əmək sta­jına və so­si­al sı­ğor­ta sta­jı­na daxil edi­lir. Məcəllənin 132-ci mad­də­nin “b” bən­di­nə əsa­sən, qa­nun­suz və əsas­sız iş­dən çı­xa­rıl­maq­la, ya­xud baş­qa işə ke­çi­ril­mək­lə əla­qə­dar işə bər­pa edi­lən iş­çi­lə­rin məc­bu­ri iş­bu­rax­ma döv­rü əmək sta­jına da­xil edilir.

Amil işə­gö­tü­rə­nin tə­şəb­bü­sü və özü­nün ra­zı­lı­ğı ilə əvvəlki və­zi­fə­sin­dən aşa­ğı ol­ma­yan baş­qa işə də ke­çi­ri­lə bi­lər. Bu hal­da Tu­ra­lın əmək mü­qa­vi­lə­si­nə xi­tam verməyə ehtiyac qalmır. Amilə isə baş­qa işə ke­çi­ril­məyindən, yaxud öz və­zi­fə­si­nə bər­pa edil­məyindən ası­lı olmayaraq məc­bu­ri iş­bu­rax­ma döv­rü üçün əməkhaq­qı ödənilməlidir və hə­min müd­dət onun sta­jı­na da­xil edi­lə­cək­dir.

Qeyd edi­lən hal­lar işə­gö­tü­rən tə­rə­fin­dən mü­va­fiq əmr­lər­lə rəs­mi­ləş­dir­mə­li­dir.

Mənbə: vergiler.az

Praktiki “Bəyannamə və Hesabatların Hazırlanması” Kursu

Məlum olduğu kimi müəssisə rəhbərinin əmri ilə işçinin daimi iş yerindən kənara müəyyən müddət ərzində xidməti tapşırığın icrası ilə əlaqədar getməsi xidməti ezamiyyə hesab edilir. Ezamiyyəyə gedən işçi ilə bağlı işəgötürənin aşağıdakı öhdəlikləri mövcuddur:

– Ezamiyyə zamanı işçinin orta aylıq əməkhaqqısı saxlanılır;

– bu müddət ərzində onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilə bilməz;

– bu müddət ərzində işçiyə intizam tənbehi verilə bilməz;

– hamilə və 3 yaşınadək uşağı olan qadınların, həmçinin yaşı 18-dən az olan işçilərin ezamiyyəyə göndərilməsi qadağandır;

– 3-14 yaşınadək, o cümlədən sağlamlıq imkanı məhdud uşağı olan qadınların isə yalnız razılığı ilə ezamiyyəyə göndərilməsi mümkündür.

– işçinin ezamiyyə müddətində əmək müqaviləsinin müddəti bitərsə, ezamiyyədən qayıtdıqdan sonra 1 həftə müddətində müqaviləyə xitam verilə bilər;

– avans olaraq verilmiş ezamiyyə üçün xərcləri ezamiyyədən qayıtdıqdan sonra artıq qaldığı hissədə əməkhaqqıdan tutula bilər.

Əlavə iş yerində çalışacaq işçilər üçün əsas məhdudiyyətlər hansılardır?

Xaricə ölkəyə ezamiyyə müddəti hər bir halda yolda olma müddəti nəzərə alınmamaqla, 40 gündən çox ola bilməz və müəssisə rəhbəri tərəfindən müəyyən edilməlidir. Onu da qeyd edək ki, müəssisə tərəfindən işçiyə mütləq əvvəlcədən pul avansı (mehmanxana, rabitə, nəqliyyat, qida xərcləri) ezamiyyə günlərinə uyğun ödənilir.

Nəqliyyat xərcləri əsasən təqdim edilən sənədlərə ödənilir və bu xərclərə taksi xərcləri daxil deyil. Ezamiyyədən qayıtdıqda xarici ölkəyə daxil olma və ölkədən çıxma barədə təsdiqedici qeydlər pasportda əks edilmiş vəziyyətdə müəssisəyə təqdim edilir.

Ezamiyyədə olma müddəti istirahət və ya qeyri-iş günlərinə düşərsə, qayıtdıqdan sonra işçiyə əlavə istirahət günü və ya əlavə əməkhaqqı ödənilməlidir. Onu da qeyd edək ki, işçiyə ödənilən və Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiqlənmiş ezamiyyə xərclərinin məbləği gəlir vergisindən azaddır.

Mövzu çərçivəsində onu da qeyd edək ki, işçilərə xarici ölkədə olmaqla əlaqədar ezamiyyə xərclərinin normaları ABŞ dolları və ya avro ilə (Yaponiyada yapon yeni) təsdiq edilib. Həmçinin xarici ölkələrə ezamiyyəyə gedən rəhbər işçilər üçün ödənilən ezamiyyə xərclərinə əlavə müvafiq kateqoriyalardan asılı olaraq 100-30% olaraq dəyişir. Bəzi rəhbər işçi kateqoriyaları üçün isə həmçinin 10% həcmində nümayəndəlik xərcləri də nəzərdə tutulmuşdur.

Mövzu ilə əlaqədar gündəlik normaları ətraflı keçidə daxil olmaqla oxuya bilərsiniz.

Praktiki “Bəyannamə və Hesabatların Hazırlanması” Kursu