Blog Full

Mühasibat uçotu – inkişaf mərhələləri (25-ci hissə)

24-cü hissəyə nəzər yetirmək üçün keçidə daxil olun

II Dünya Müharibəsindən sonra Fransada mühasibat uçotunda amerikan ideyalarının yayılması artdı. A. Labar, A. Dümortye, J. Merlin, A. Padermadjan və digər mühasiblər uçotun məqsədini müəssisənin məhsuldarlığını ölçməkdə görürdülər. 1918-ci ildə Stokholmda, əməyin elmi təşkili üzrə Beynəlxalq konqresdə maya dəyərinə büdcə nəzarəti texnikası nəzərdən keçirildi. Büdcə nəzarəti texnikası mühasibat uçotunun rasional formalaşdırılması ilə üst-üstə düşdü.

Fransız uçotunda Amerikanın təsiri hər zaman güclənirdi. Amma, eyni zamanda Fransada Amerikanın təsirinə də qarşı müxalif olanlar da var idi.

Bütün istiqamətlərin və məktəblərin fransız mühasibləri üçün uçotun unifikasiyası, ümumi prinsiplərin hazırlanması tendensiyası xarakterikdir. XX əsrin ikinci yarısında onlar altı belə müddəa tərtib etmişlər:

1. uçotun mexanikləşdirilməsi oturuşmuş təşkilatın nəticəsidir;
2. vaxta qənaət müxtəlif işlərin eyni vaxtda həyata keçirilməsi ilə əldə edilə bilər;
3. əməyə qənaət;
4. müddətlərin azaldılması, mühasibatlıq daha qısa müddətdə böyük dəqiqliklə daha çox informasiya təqdim etməyə səy göstərməlidir;
5. təhlükəsizlik özünü idarəetmə və audit kimi başa düşülən nəzarətlə təmin olunur;
6. dəqiqlik – mühasibat uçotunun yaxşı təşkili üçün əsas şərtlərdən biridir, dəqiqlik ünsiyyət və aydın terminologiyanı nəzərdə tutur.

5-ci mövzu. Alman mühasibat uçotu məktəbinin yaranması

XVI-XVIII əsrlərdə Almaniyada uçotun inkişafı

Alman uçot ideyası, daxili hesablaşmaların maddi məsuliyyətli şəxslərlə – amillərlə açıqlanması ilə məhdudlaşırdı. 1531-ci ildə İ.Qotlib italyan mühasibatlığını alman amili çərçivəsində tətbiq etməyə cəhd göstərdi. Alman mühasibləri V. Şvayker, H. Haqer alman və italyan uçot ideyalarını sintez etməyə çalışırdılar. Uçotda əsas şeyi onlar bacarıqlı bir qeyd və bütün xərclər və gəlirlərin ağlabatan təsviri hesab edirdilər.

Riyaziyyatçı və filosof Q.V. Leybnits ilk dəfə mühasibat uçotu metodunun elementlərini qeyd edərək, onları xronoloji qaydada yerləşdirmişdi:

1. təsərrüfat həyatı faktının və sənədləşdirmənin düzgünlüyünün müəyyən edilməsi;
2. mühasibatlıq registrlərinə faktların qeyd olunması;
3. hesab əməliyyatlarının həyata keçirilməsi.

Bəzi alman firmalarının uçot təcrübəsi göstərir ki, XVI əsrdən başlayaraq, illik balans tərtib edilməzdən əvvəl inventarlaşdırmanın aparılmasını tələb etməyə başlayıblar. Alman mühasiblər dəyərləri bazar dəyərində qiymətləndirirdi. Şvaykerin əldə etdiyi böyük uğuru, ticarət müəssisəsinin iqtisadi həyatındakı bütün həqiqətləri qruplaşdırmağa və onları 250 standart müxabirləşməyə endirməyə çalışması idi. Əməliyyatların ayrılması hesabların seçilməsini də nəzərdə tuturdu. Bu, Şvaykeri hesabların və təsərrüfat əməliyyatlarının kodlaşdırılması sistemindən istifadə edən hesab planının müəllifi kimi tanımağa imkan verirdi. Malların alınması Şvayker üçün ikili qeydiyyatı izah etməkdən ötrü bir nümunə oldu. Müasir mənada malların hesabı mövcud deyildi. Buna görə də çoxsaylı analitik mal hesablarından söhbət gedirdi. Malların ən ətraflı təbii-dəyər uçotu Qrammersfelder tərəfindən verilmişdi.

26-cı hissəyə nəzər yetirmək üçün keçidə daxil olun

TELEGRAM KANALIMIZA ÜZV OLUN

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun