Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi müavinətinin hesablanması
Mövzunu iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir. İşəgötürən tərəfindən işçiyə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi üçün görə müavinətin hesablanmasını oxucular üçün asanlaşdırmaq məqsədilə qanunvericiliyin tələbləri əsasında aşağıdakı düstur formasına salmışıq:
Müavinətin məbləği = (((əvvəlki 12 ayın qazancı)/ (əvvəlki 12 ayda iş günlərin sayı) x müavinət dövründəki iş günlərin sayı) x (staj və kateqoriyaya görə faiz)
Əvvəlki 12 ayın qazancı – müavinət hesablandığı cari tarixdən öncəki 12 ay ərzində işçinin aylıq tarif (vəzifə) maaşı, əlavələr və mükafatlar daxil olmaqla cəmi əməkhaqqıdır.
Əvvəlki 12 ayda iş günlərinin sayı – müavinət hesablandığı cari tarixdən öncəki 12 ay ərzindəki iş günləridir. Burada işçinin neçə gün işləməsi nəzərə alınmır. İstehsalat təqviminə əsasən, aylar üzrə iş günlərinin sayı nəzərə alınır.
Müavinət dövründəki iş günlərinin sayı – işçinin xəstəlik dövründəki iş günlərinin cəmidir.
Staj və kateqoriyaya görə faiz – əsasnaməyə görə, işçinin iş stajı və digər sosial kateqoriyasına görə müəyyənləşdirilir.
İndi isə misal üzərində düsturun köməyi ilə hesablama aparaq.
Misal: Həftədə 5 günlük iş rejimində fəaliyyətdə göstərən “A” MMC-nin 15 illik stajı olan işçisi xəstəlik vərəqəsi təqdim edir ki, 11 okyabr 2019-cu il tarixdən əmək qabiliyyətini 6 günlük itirib. Əvvəlcə düstür üçün istifadə edəcəyimiz göstəriciləri müəyyən edək.
a) Əvvəlki 12 ayın qazancı:
İçinin əməkhaqqı 500 manatdır və son 12 ayda dəyişməz olduğundan son 12 aylıq gəliri 6.000 (500 manat x 12 ay) manat olub.
b) Əvvəlki 12 ayda iş günlərin sayını:
İşçi oktyabr ayında xəstələndiyi üçün son 12 aylıq (1 oktyabr 2018- 30 sentyabr 2019-cu il) dövrü əhatə edən iş günlərinin sayını tapaq:
| № | Ay | İş günlərinin sayı |
| 1 | Oktyabr 2018 | 23 gün |
| 2 | Noyabr 2018 | 21 gün |
| 3 | Dekabr 2018 | 20 gün |
| 4 | Yanvar 2019 | 21 gün |
| 5 | Fevral 2019 | 20 gün |
| 6 | Mart 2019 | 15 gün |
| 7 | Aprel 2019 | 22 gün |
| 8 | May 2019 | 21 gün |
| 9 | İyun 2019 | 16 gün |
| 10 | İyul 2019 | 23 gün |
| 11 | Avqust 2019 | 20 gün |
| 12 | Sentyabr 2019 | 21 gün |
Cəmi: 243 gün
Cədvəldən göründüyü kimi, son 12 ay ərzində işçinin iş günlərinin sayı 243 gün olub.
c) Müavinət dövründəki iş günlərinin sayı
Xəstəlik vərəqəsinə əsasən, işçi 11 okyabr 2019-cu il tarixdən 6 gün işə çıxmayıb. İşçinin əmək qabiliyyətini itirməsinin başlanma tarixi (11 oktyabr 2019-cu il) cümə günüdür. 12-13 oktyabr 2019-cu il tarixləri şənbə və bazar günlərinə təsadüf etdiyindən işçi xəstəliyi səbəbindən əmək funksiyasını cəmi 4 iş günü (11, 14, 15 və 16 oktyabr 2019) icra etməyəcək.
d) Staj və kateqoriyaya görə faiz
Misalımızda işçinin stajı 15 il olduğu üçün, əsasnamənin 62-ci bəndinə əsaslansaq, 12 il və daha çox sosial sığorta stajı olan işçilər üçün qazancın 100 faizi miqdarında hesablama aparılmalıdır.
İndi isə əldə olunan göstəriciləri düsturda qeyd edək:
Müavinətin məbləği = ((6.000 manat)/ 243 gün) x 4 iş gün x 100 faiz = 98,76 manat.
Deməli, işəgötürən tərəfindən işçiyə əmək qabiliyyətini itirdiyi 11-16 oktyabr 2019-cu il tarixləri üçün 98,76 manat müavinət hesablanıb ödəniləcək.
Mənbə: vergiler.az
Bax:
Ezamiyyədə olan işçinin maaşının hesablanması
Auditor rəyi malların mədaxilini təsdiq edən sənəd hesab olunurmu?
Amortizasiya ayırmalarının gəlirdən çıxılması
Həyatın yığım sığortasına yönəldilən gəlirlər işsizlikdən sığorta haqlarından azad olunur?
Vəkillərin və mühasiblərin sosial sığorta ödənişləri necə hesablanır?
Vergi Məcəlləsinin 12-ci maddəsi – Vergi elementləri
Satışdankənar gəlirlər ƏDV bəyannamələrində qeyd olunmalıdırmı?
Gəlirdən çıxılmayan xərclər hansı halda ÖMV-dən azad edilir?
İxtisar olunan işçilərə müavinət necə hesablanır?
İqtisadiyyat Nazirliyinin pandemiya dövrünün zəruri qayda və tələblərinə əməl olunmasına nəzarət məqsədilə sahibkarlıq subyektlərində 21-22 sentyabr tarixlərində keçirdiyi monitorinqlər zamanı Binəqədi rayonunda “Ucuzluq univermaq”da, “Sabit market”də, “Ərəzin restoranı”nda, “Line lahmacun kafesi”ndə, “Bir ləzzət kafesi”ndə, “Zeytun pharmaceuticals” MMC-yə məxsus “Aptek”də, Xəzər rayonunda “Buta market”də, “Kaspian market”də, “RV Baku geyim mağazası”nda, “Sizin market”də, “Evqur xırdavat” mağazasında, “4 yol market”də, “Bol market”də, Qaradağ rayonunda “Soliton” mağazasında,
Pullar – mahiyyəti, funksiyaları və növləri (II hissə)
Axı, iyirmi birinci əsr – bu biznes dünyasıdır. Dünyanın hər bir peşəsində, biznes-identifikator iştirak edir. Əgər biz müəllim və ya həkim peşəsini götürsək, onlar sadəcə öz ailə dairələrini idarə etmək üçün xüsusi bir vəzifə yerinə yetirirlər. Mühasibat uçotu biznes-tədqiqatlarla əlaqəlidir. Biznesdə maraqlı olan insanlar mühasibat uçotunu mövzu kimi seçməlidirlər. Mühasibat uçotu böyük sahəyə malikdir. Mühasibat uçotu dərəcəsi ölçmək, idarə etmək, təhlil etmək və biznes dilində ünsiyyət qurmağı nəzərdə tutur. İnvestorlar, borclular və kreditorlar və s. kimi məşhur iş termini haqqında bir məlumat əldə etmək lazımdır. Mühasibat uçotunu “bir müəssisə, təşkilat və ya şəxs haqqında maliyyə məlumatlarının qeydə alınması, təsnif edilməsi, ümumiləşdirilməsi və yozulması prosesi” kimi müəyyən edirik. Əsas mühasibat uçotuna, mühasibat uçotu üzrə bakalavr dərəcəsi (BACY, BACC və ya BACCY) daxildir. Mühasibat uçotu fənni üzrə bakalavr dərəcəsi almaq istəyən tələbələr riyaziyyat üzrə güclü hazırlıqlara malik olmalıdırlar. Budur, mühasibat uçotu üzrə dünyanın ən yaxşı universitetlərinin bəzilərinin siyahısını sizə təqdim edirik.