Oxunma sayı: 132. 305
13 Okt 2025

Auditorlar haqqında doğru bilinən yanlışlar

by | posted in: Xəbər | 0

Mövzunu “İATM Audit and Consulting” MMC-nin auditoru İlkin Lələyev şərh edir. 

Audit xidməti zamanı ünvanlanan suallardan, təcrübədən deyə bilərik ki, biznes mühitində auditorlar haqqında bir sıra yanlış fikirlər mövcuddur. Aşağıda 3 doğru bilinən yanlış barədə məlumat vermək doğru izahını çatdırmaq istərdim.

1. Auditorlar maliyyə hesabatları hazırlayır, ona rəy verir

Audit yoxlaması üçün müraciət edən bəzi sahibkarlıq subyektlərində maliyyə hesabatlarının hazırlanmadığının şahidi oluruq. Sahibkar düşünür ki, auditor gəlib bu hesabatları hazırlayacaq, sonra onu yoxlayaraq rəy verəcək. Ancaq bilmək lazımdır ki, auditor şirkətin maliyyə hesabatlarının Beynəlxalq Audit Standartlarına (BAS) uyğun tərtib edildiyini yoxlayaraq rəy verən şəxsdir. Ona görə də kənar audit xidməti üçün müraciət edən şirkətdə maliyyə hesabatları hazır olmalıdır ki, auditor bu hesabatları BAS-a uyğun yoxlasın, rəy versin. Adətən, auditor təşkilatları sahibkarlıq subyektlərinə maliyyə hesabatlarının hazırlanması xidmətinin göstərilməsini təklif edirlər. Bu zaman diqqət edilməli məqam budur ki, maliyyə hesabatlarının hazırlanması xidmətini göstərən auditor təşkilatı və ya sərbəst auditor özünün hazırladığı həmin hesabatın yoxlanması və ona rəy verilməsi xidmətini göstərə bilməz. Bunun üçün başqa auditor təşkilatına və ya sərbəst auditora müraciət edilməlidir.

2. Auditor bütün səhvləri tapır

Auditor cəlb edən bəzi sahibkarların fikrincə, o, maliyyə əməliyyatlarını A-dan Z-yə yoxlayacaq, bütün səhvlərini aşkarlayacaq. Halbuki 200 nömrəli BAS-a əsasən, auditor əhəmiyyətli səhvlərin aşkarlanması üçün riskəsaslı seçmə üsulu ilə nümunələr götürərək yoxlama aparır. Bu o deməkdir ki, bütün maliyyə əməliyyatlarını yoxlamaq praktiki cəhətdən mümkün olmadığı üçün auditor müəyyən formada yoxlanmalı əməliyyatları seçir, həmin əməliyyatların yoxlanışı əsasında şirkətin maliyyə hesabatlarını dəyərləndirir, rəy verir. Eyni zamanda, 240 nömrəli BAS-a görə, auditorun bütün səhvləri aşkarlamaq məsuliyyəti yoxdur, o, əhəmiyyətli səhvləri müəyyən etməlidir.

3. Auditor ancaq maliyyə hesabatlarını yoxlayır və rəy verir

“Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, təsərrüfat subyektlərində müqavilə əsasında maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti sahəsində yoxlama, ekspertiza, təhlil aparmaq və yazılı rəy vermək, mühasibat uçotu qurmaq, hesabat göstəricilərinin dürüstlüyünü təsdiq etmək və auditorun peşə fəaliyyətinə uyğun olaraq, maliyyə-təsərrüfat münasibətləri sahəsində digər xidmətləri göstərmək auditor xidməti hesab edilir. Yəni auditor təkcə maliyyə hesabatlarını yoxlayıb ona rəy verən şəxs deyil, o, həmçinin, təşkilatla bağladığı müqavilə ilə şirkətdə müxtəlif istiqamətdə yoxlamalar (daxili audit, vergi auditi və s.) apara, mühasibat uçotunu qura, maliyyə hesabatlarını hazırlaya bilər.

Mənbə: vergiler.az

Könüllü qaydada ƏDV ödəyicisi olan vergi ödəyiciləri bəyannamələri nə vaxt təqdim etməlidir?

13 Okt 2025

Mühasiblər və Maliyyəçilər üçün Peşəkar Excel Təlimi

by | posted in: Xəbər | 0

Mühasiblər və Maliyyəçilər üçün Peşəkar Excel Təlimi

 

Mühasib və maliyyəçiləri Excel proqramını bilmədən təsəvvür etmək hazırkı dövrdə çox çətindir. Bəzən Excel proqramı bizə lazım olan hesabatları təqdim etməkdə mühasibat proqramlarının edə bilmədiyi işləri belə görür.

Əgər siz hələ də Excel proqramı ilə istədiklərinizi edə bilmirsinizsə, o zaman istəklərinizi bizimlə reallaşdıra bilərsiniz. “Azərbaycan  Mühasiblər Məktəbi”nin “Mühasib və maliyyəçilər üçün Excel” kursunu bitirməklə Excel proqramının mühasibat, maliyyə və HR ilə əlaqədar sirlərini öyrənmək şansı əldə edəcəksiniz.

Təlim kimlər üçündür?

‣ Maliyyə, mühasibatlıq və insan resursları üzrə mütəxəssislər;
‣ Excel-də mühasibatlıq aparan mikro və kiçik sahibkarlar;
‣ Excel biliklərini təkmilləşdirərək işlərini avtomatlaşdırmaq istəyən hər kəs.

Bu Excel təlimi sizə nə qazandıracaq?

✔ ƏDV hesabatlarının avtomatlaşdırılması;
✔ Əməkhaqqı hesablamalarının avtomatlaşdırılması;
✔ Digər hesabatların (anbar uçotu və s.) avtomatlaşdırılması;
✔ Maliyyə və mühasibatlıq funksiyaları ilə effektiv işləmə bacarığı;
✔ Power Query və Pivot Table ilə sürətli data təhlili;
✔ Analitik düşüncə və məlumat əsaslı qərarvermə bacarığı;
✔ Real iş mühitinə uyğun praktik məşğələlər və s.

Təlimçi barədə:

Xəyal Səmədov

Rəqəmsal bacarıqların inkişafında 10 ildən artıq peşəkar təcrübəyə malik olan Xəyal Səmədov həm öz sahəsində ixtisaslaşmış təlimçi, həm də müxtəlif biznes strukturlarında liderlik etmiş bir mütəxəssisdir. Excel, Power BI, SQL və Python kimi alətlərdə dərin biliklərə sahib olan Xəyal bəy, yüzlərlə iştirakçını əhatə edən təlim proqramları ilə Azərbaycanda rəqəmsal savadlılığın artırılmasına töhfə verib.

Azercell, XalqBank, Veysəloğlu, Azərsun, McDonald’s, Hyundai və digər nüfuzlu təşkilatlarla əməkdaşlıq edən Xəyal Səmədov, təkcə texniki bilikləri deyil, eyni zamanda analitik düşüncə, komanda idarəçiliyi və layihə rəhbərliyi bacarıqları ilə də seçilir.

Excel üzrə Microsoft sertifikatına (MO-201, MO-211, MCE) malikdir. O, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində Maliyyə ixtisası üzrə bakalavrtəhsil almış, Qiymətli kağızlar üzrə MBA üzrə təhsilini davam etdirir.

Fərəc Qurbanov

Maliyyə ixtisası üzrə təhsil almış, Microsoft sertifikatlı Excel eksperti və data analitikası sahəsində təcrübəli təlimçidir. O, Excel, Python, SQL, və Power BI kimi alətlər üzrə ixtisaslaşmış və hazırda Excel və Python təlimləri aparır. Rockvel Construction şirkətində Kommersiya üzrə mütəxəssis vəzifəsində çalışan Fərəc bəy müxtəlif təhsil mərkəzlərində layihə rəhbəri və təhsil meneceri kimi çalışmış, həmçinin IBM və digər nüfuzlu təşkilatlardan data analitikası üzrə beynəlxalq sertifikatlara yiyələnmişdir.

Qrupda iştirakçı sayı: 12-15 nəfər

Təlim formatı: Onlayn və ənənəvi

Kursa daxildir:

  • 24 saat / Həftədə 2 dəfə,saat 19:00-21:00;
  • Sertifikatların təmini;
  • Video qeydlər və təlim materialları;
  • Coffee break.

Qeydiyyatdan keçmək üçün linkə daxil olaraq formu doldurun: https://crmform.azgroup.az/

Proqram

Dərs 1: Excel-də Maliyyə Məlumatlarının Təşkili

  • Sort & Filter (Sıralama & Filter): Əsas sıralama aləti
  • Custom List (Fərdi Siyahı): İstifadəçiyə uyğun sıralama yaratmaq
  • Filter menyusu: Süzgəc tətbiqləri üçün geniş imkanlar
  • Find & Select (Tap & Seç) menyusu: Məlumat tapmaq və idarə etmək
  • Go To (Keç): Hüceyrələrə sürətli keçid
  • Go To Special (Fərqli tap seç): Xüsusi hüceyrə növlərini seçmək (boşlar, formulalar, şərtli formatlar və s.)
  • Remove Duplicates (Təkrarlananları sil): Məlumatların təmizlənməsi
  • Text to Columns: Bir hüceyrədəki məlumatları sütunlara ayırmaq
  • Data Validation: Siyahılarla məlumat daxil etməni məhdudlaşdırmaq
  • Flash Fill: Nümunəyə əsasən avtomatik məlumat tamamlanması (Excel 2013+)
  • Conditional Formatting: Məlumatlara vizual şərti formatlar tətbiq etmək
  • Excel Table (Ctrl+T): Dinamik məlumat cədvəli yaratmaq
  • Freeze Panes: Sütun/sətri sabit saxlamaq

Dərs 2: Bank Sənədlərinin Təhlili və Uyğunlaşdırılması

  • INDEX – Müəyyən bir sıra və sütun əsasında məlumat çıxarır
  • MATCH – Axtarılan dəyərin mövqeyini tapır (çox vaxt INDEX ilə birlikdə istifadə olunur)
  • VLOOKUP – Şaquli axtarışla uyğun məlumatı tapır
  • HLOOKUP – Üfüqi axtarışla uyğun məlumatı tapır
  • XLOOKUP – Həm şaquli, həm üfüqi axtarış üçün müasir və güclü funksiya
  • IF – Şərtə əsaslanan nəticə çıxarır
  • IFERROR – Səhvləri idarə etmək üçün istifadə olunur
  • TEXT – Tarix və say formatlarını mətnə çevirmək üçün istifadə olunur
  • VALUE – Mətn formatındakı rəqəmi rəqəmə çevirir
  • DATE – İlin, ayın və günün birləşdirilməsi ilə tarix yaradır
  • CONCATENATE (və ya yeni versiyası TEXTJOIN, CONCAT) – Hüceyrə məzmunlarını birləşdirir
  • Pivot Table: Bank dövriyyəsinin ay, növ və ya məbləğ üzrə təhlili
  • Conditional Formatting: Uyğunsuz ödəniş və ya boş satırları vizual göstərmək
  • Remove Duplicates: Dublikat əməliyyatların silinməsi
  • Data Validation: Yanlış daxil edilən tarixlərin və ya hesab nömrələrinin qarşısını almaq
  • Named Ranges: Daha oxunaqlı və idarəolunan formulalar üçün

Dərs 3: Debitor və Kreditor Borclarının İzlənməsi, Gecikmə gün sayının hesablanması

📌Şərti və Tarix Əməliyyatları:

  • IF – Şərti olaraq borcun olub-olmadığını və ya gecikməni göstərmək üçün
  • TODAY – Bugünkü tarixi almaq (dinamik analiz üçün)
  • DATEDIF – Borcun neçə gün gecikdiyini hesablamaq üçün

📌 Axtarış və uyğunlaşdırma:

  • VLOOKUP – Debitor/kreditorun adını axtararaq borc məbləğini tapmaq
  • XLOOKUP – Daha çevik axtarış üçün müasir alternativ

📌 Cəmləmə və hesablama funksiyaları:

  • SUM, SUMIF, SUMIFS – Borcların cəmi, şərtli borcların cəmi
  • COUNT, COUNTA, COUNTBLANK – Hüceyrələrin sayılması (dolu, boş, ümumi)
  • COUNTIF, COUNTIFS – Məsələn, borcu olan müştərilərin sayını hesablamaq

📌 Analitik funksiyalar:

  • LARGE, SMALL – Ən böyük və ən kiçik borc məbləğini tapmaq
  • MAX, MIN, MEDIAN – Statistika və analitik qərar üçün
  • RANK – Müştəriləri borc məbləğinə görə sıralamaq

📌 Vizual və idarəetmə alətləri:

  • Conditional Formatting – Borcu keçmiş və ya yüksək borclu müştəriləri işarələmək
  • Charts (Column, Bar, Pie) – Vizual analiz üçün borc statistikaları
  • Pivot Table: Debitor və kreditorları qruplaşdırmaq, məbləğləri ümumiləşdirmək
  • Data Validation: Debitor adı seçimlərini siyahı şəklində təqdim etmək
  • Dynamic Named Ranges: Borc siyahılarında avtomatik genişlənən aralıqlar
  • SORT & FILTER: Təsnif və təhlil üçün rahatlıq

Dərs 4: Gömrük və Alış Məlumatlarının Emalı

Mətnin bölünməsi və birləşdirilməsi:

  • TEXT TO COLUMNS – Məlumatları sətirdən sütunlara bölmək (məsələn: “123|Bakı|AZE” formatı)
  • CONCAT / CONCATENATE / TEXTJOIN – Hüceyrə məzmunlarını birləşdirmək üçün
  • TEXT – Tarix və ədədləri xüsusi formatda göstərmək (məsələn: 01.05.2025 → “May-2025”)

📌 Mətn təhlili və axtarış funksiyaları:

  • FIND / SEARCH – Mətndə simvol və ya sözün mövqeyini tapmaq
  • EXACT – İki mətnin tam olaraq eyni olub-olmadığını yoxlamaq

📌 Mətn parçalama funksiyaları:

  • LEFT, RIGHT, MID – Mətnin içindən müəyyən hissələri çıxarmaq (kod, tarix, indeks və s.)
  • LEN – Mətndəki simvol sayını hesablamaq

📌 Mətn dəyişmə funksiyaları:

  • REPLACE – Mətndəki müəyyən hissəni dəyişdirmək
  • SUBSTITUTE – Verilmiş hissəni başqa bir hissə ilə əvəz etmək
  • REPT – Eyni simvolu təkrar etmək (məsələn: **** vizual üçün)

📌 Mətn təmizləmə və normallaşdırma:

  • TRIM – Artıq boşluqları silmək
  • LOWER – Hərfləri kiçik etmək
  • UPPER – Hərfləri böyük etmək
  • PROPER – Hər sözün baş hərfini böyük etmək (adlar üçün)

📌 Ədədlərlə işləmə:

  • NUMBERVALUE – Mətn kimi yazılmış rəqəmi nömrəyə çevirmək (xüsusilə vergül/nöqtə problemi olan ölkələrdə)
  • Data Cleaning Tool (Power Query): Böyük miqyaslı məlumatların təmizlənməsi üçün ideal alətdir (əlavə dərsdə öyrədilə bilər)
  • Flash Fill: Məlumat strukturu təkrarlanırsa, avtomatik doldurmaq üçün əla funksiya
  • Error Checking + IFERROR: Məlumat strukturundakı uyğunsuzluqları aşkar etmək üçün

Dərs 5: ƏDV-nin Hesablanması və Qruplaşdırılması

  • IF – Məsələn, “ƏDV tətbiq olunurmu?” kimi şərtləri idarə etmək
  • IFERROR – Hesablama zamanı çıxan səhvləri əvəzləmək (sıfıra bölünmə və s.)
  • IFNA – N/A nəticələrini xüsusi mesajla əvəz etmək
  • IFS – Birdən çox şərtin ardıcıl yoxlanılması
  • AND / OR / NOT – Çoxsaylı şərtlərin eyni anda və ya alternativ şəkildə yoxlanması
  • FALSE – Məntiqi “səhv” dəyəri (test məqsədi ilə)

📌 Hesablama funksiyası:

  • ROUND – ƏDV məbləğini tam və ya 2 onluğa yuvarlamaq üçün
  • SUMIFS – Müxtəlif kriteriyalara əsasən ƏDV-lərin cəmlənməsi (məsələn: məhsul növü, tarix aralığı)

📌 Əlavə idarəetmə və təhlil alətləri:

  • Data Validation – İstifadəçinin yalnız doğru ƏDV faizini (məsələn: 0%, 1%, 18%) seçməsi üçün siyahı
  • Conditional Formatting (əlavə tövsiyə) – ƏDV uyğun olmayan əməliyyatları vizual göstərmək
  • Named Ranges (əlavə tövsiyə) – ƏDV faizləri və ya kateqoriyalar üçün daha aydın formulalar yaratmaq
  • Pivot Table: ƏDV kateqoriyalarına və dövrlərə görə qruplaşdırma və təhlil
  • FILTER funksiyası (Office 365 üçün): Məlumatların dinamik süzülməsi
  • LET funksiyası (Office 365 üçün): ƏDV hesablamalarında daha səliqəli formulalar qurmaq

Dərs 6: Kassa Əməliyyatları və Günlük Nəzarət

  • DATE – İl, ay, gün daxil edilməklə tarix yaratmaq
  • DATEVALUE – Mətn formatında verilmiş tarixi real tarixə çevirmək
  • DAY – Verilən tarixdən gün hissəsini çıxarmaq
  • DAYS – İki tarix arasındakı fərqi günlərlə hesablamaq
  • DAYS360 – 360 günlük təqvim əsasında tarix fərqi (mühasibatlıqda istifadə olunur)
  • EDATE – Verilən tarixdən müəyyən sayda ay əlavə etmək/çıxmaq
  • EOMONTH – Tarixə əsasən ayın son gününü tapmaq

 İş günü və təqvim hesablama funksiyaları:

  • NETWORKDAYS – İki tarix arasındakı iş günlərini hesablamaq
  • NETWORKDAYS.INTL – Fərdi təqvimlə iş günlərini hesablamaq (məsələn, həftənin hansı günləri istirahətdir)
  • WORKDAY – Başlanğıc tarixdən sonra neçə iş günü olduğunu hesablamaq
  • WORKDAY.INTL – İstirahət günlərini təyin edərək iş günü tapmaq
     Vaxt və vaxt hissələri:
  • TIME – Saat, dəqiqə, saniyə ilə vaxt yaratmaq
  • NOW – Cari tarix və saatı göstərmək
  • TODAY – Cari tarixi göstərmək (saat olmadan)
  • HOUR, MINUTE – Verilmiş vaxtdan saat və dəqiqə çıxarmaq

 Həftəlik və aylıq hesablama:

  • WEEKDAY – Tarixə əsasən həftənin gününü (1-7 arası) göstərmək
  • WEEKNUM – Tarixə görə ilin neçənci həftəsi olduğunu göstərmək
  • CONCATENATE / CONCAT – Tarix, vaxt və məbləğləri vizual olaraq birləşdirmək
  • FILTER – Müəyyən tarix və məbləğə görə əməliyyatların filtrlənməsi (xüsusilə gündəlik nəzarət üçün)

Dərs 7: Əməkhaqqının Sadələşdirilmiş Hesablanması

Riyazi və məntiqi funksiyalar:

  • ROUND – Əmək haqqı və vergi məbləğlərini yuvarlaqlaşdırmaq (məsələn: 0.01 dəqiqliklə)
  • PRODUCT – Məsələn, saatlıq əmək haqqı × iş saatı (çoxsahəli çarpma əməliyyatı)

 Şərti məntiq funksiyaları:

  • IF – Şərtlərə əsasən fərqli əmək haqqı və ya vergi faizlərinin tətbiqi
  • AND / OR – Eyni anda bir neçə şərtin ödənib-ödənmədiyini yoxlamaq (məsələn, həm tam ştat, həm iş günü olarsa)

 Axtarış funksiyası:

  • VLOOKUP – Məsələn, əmək haqqı cədvəlindən və ya vergi dərəcəsi cədvəlindən dəyərlərin alınması (və ya əlavə güzəştlərin tətbiqi)

 İstifadəçi nəzarəti:

  • Data Validation – İş saatı, tarif dərəcəsi və bonus kimi dəyərlərin düzgün daxil edilməsi üçün menyular və məhdudiyyətlər

Əlavə Tövsiyələr (İstəyə bağlı əlavə oluna bilər):

  • IFERROR – Axtarış və hesablama zamanı xətalı nəticələrin qarşısını almaq
  • ABS – Mənfi əmək haqqı və ya çıxıntıların pozitiv formada göstərilməsi
  • Conditional Formatting – Minimum əmək haqqından aşağı dəyərlərin vizual qeyd olunması

Dərs 8: İş Saatlarının Excel ilə Qeydiyyatı

Saat və dəqiqə hesablaması üçün funksiyalar:

  • HOUR – İşə başlama və bitmə saatlarını çıxarmaq (məsələn: 09:00 → 9)
  • MINUTE – İş vaxtı daxilində dəqiqəlik dəqiqliklə izləmə
  • SECOND – Saniyəlik dəqiqlik (çox vacib olmasa da, texniki sistemlərdə istifadə oluna bilər)
  • TIME – Saat, dəqiqə, saniyə ilə tam vaxt qurmaq

 Tarix və dövr izləmə funksiyaları:

  • MONTH – İş vaxtlarının hansı aya aid olduğunu müəyyən etmək
  • YEAR – Hesabatların illik qruplaşdırılması üçün
  • NOW – Cari tarix və saatı dinamik göstərmək
  • TEXT – Tarixi və vaxtı xüsusi formatda göstərmək (məsələn: “hh:mm”, “dddd”, “yyyy-mm”)

 İş günü və istirahət günləri hesablama:

  • NETWORKDAYS – Başlama və bitmə tarixləri arasında neçə iş günü olduğunu tapmaq
  • WORKDAY – Məsələn, 5 iş günü sonrakı tarixi hesablamaq (planlama üçün istifadə olunur)

 Vizual nəzarət və təhlil:

  • Conditional Formatting – Nəzarət üçün: məsələn, 9 saatdan çox işlənmişsə qırmızı ilə işarələ, gecikmə varsa xəbərdarlıq göstər
  • DATEDIF – Başlama və bitmə tarixləri arasında ümumi gün fərqini hesablamaq (əlavə analiz üçün)
  • IF + TEXT – Giriş və çıxış saatı uyğun gəlmədikdə xəbərdarlıq mesajı (məsələn: gec gəlmə halları)

Dərs 9: Təhvil-Təslim Forması və Tarix İzlənməsi

  • TODAY() funksiyası – Bu funksiya bugünkü tarixi gətirir və əsasən tarixlərin müqayisəsi və ya hesabatlarda istifadə olunur.
  • DATEDIF() funksiyası – İki tarix arasındakı fərqi hesablamaq üçün istifadə edilir. Bu, təhvil-təslim formalarının izlənməsi üçün çox faydalıdır.
  • IF() funksiyası – Müəyyən şərtlər əsasında məlumatları yoxlamaq və fərqli nəticələr göstərmək üçün istifadə olunur. Məsələn, təhvil-təslim vaxtını nəzərə alaraq “götürülüb” və ya “gözləyir” statusu göstərmək.
  • TEXT() funksiyası – Tarix və digər məlumatları xüsusi formatda göstərmək üçün istifadə edilir. Bu, məlumatların daha oxunaqlı olmasına kömək edir.
  • Conditional Formatting (Şərti Formatlaşdırma) – Təhlil və hesabatlar zamanı, məsələn, təhvil-təslim tarixlərinin vaxtı keçmiş olanları qırmızı ilə işarələmək üçün istifadə olunur.
  • VLOOKUP() və HLOOKUP() funksiyaları: Bu funksiyalar məlumatları daha asan şəkildə tapmaq və əlaqələndirmək üçün çox faydalıdır. Təhvil-təslim formaları ilə işləyərkən, məhsul və ya təhvil alan şəxsin məlumatlarını bir cədvəldən çəkmək üçün istifadə edilə bilər.
  • SUMIF() və COUNTIF() funksiyaları: Şərtlərə uyğun toplama və sayma əməliyyatları edərək hesabatlar daha da dəqiqləşdirilə bilər.

Dərs 10: Alış-Satış Anbar Proqramının qurulması

  • VLOOKUP() və XLOOKUP() funksiyaları – Məhsul koduna görə məlumatları müxtəlif cədvəllərdən əlaqələndirmək və axtarmaq üçün istifadə edilir. Vahid bəyannamə hazırlayarkən bu funksiyalar çox faydalıdır, çünki əlaqədar məlumatları tez bir şəkildə tapmağa kömək edir.
  • IF() funksiyası – Stok azaldıqda xəbərdarlıq
  • IFS() funksiyası – Kateqoriyaya görə endirim tətbiqi
    IFERROR/IFNA() funksiyaları – Xətaları idarə etmək
  • TEXTJOIN() funksiyası – Məhsul məlumatlarını birləşdirmək
    DATEDIF() funksiyası – Məhsulun anbarda neçə gün qaldığını hesablamaq
  • Conditional Formatting – Stok bitən məhsulları qırmızı ilə işarələmək
  • PivotTable – Kateqoriya üzrə satış analizi
  • FILTER() funksiyası – Stokda olan məhsulları filtrləmək
  • UNIQUE() funksiyası – Təkrarlanmayan kateqoriya siyahısı yaratmaq

Dərs 11: Vahid Bəyannamənin tərtib edilməsi

  • SUMIF() və SUMIFS() funksiyaları – Mühasiblər vahid bəyannamələrdə müəyyən şərtlərə uyğun olaraq cəm hesablamaq üçün bu funksiyalardan istifadə edirlər. Bu funksiyalar xüsusilə vergi hesabatlarında, gəlir və xərclərin ümumi məbləğlərini hesablamaqda faydalıdır.
  • TEXT() funksiyası – Məlumatları formatlamaq üçün istifadə edilir. Məsələn, tarixləri və ya rəqəmləri xüsusi formatlarda göstərmək üçün TEXT() funksiyası istifadə oluna bilər.
  • IF() funksiyası – Şərtlər əsasında müəyyən nəticələr çıxarmaq üçün istifadə olunur. Bu, bəyannamə üzərində müvafiq məlumatları yoxlamağa kömək edir və vergi dərəcələri kimi dəyişən məlumatlar əsasında düzgün hesablamalar aparmağa imkan verir.
  • VLOOKUP() və XLOOKUP() funksiyaları – Məlumatları müxtəlif cədvəllərdən əlaqələndirmək və axtarmaq üçün istifadə edilir. Vahid bəyannamə hazırlayarkən bu funksiyalar çox faydalıdır, çünki əlaqədar məlumatları tez bir şəkildə tapmağa kömək edir.
  • Pivot Table (Yekun Cədvəl) – Vahid bəyannamədəki məlumatların qruplaşdırılması və daha yaxşı analiz edilməsi üçün pivot cədvəli istifadə olunur. Məsələn, illik gəlir və xərclərin ümumi məlumatlarını toplamaq üçün.
  • Conditional Formatting (Şərti Formatlaşdırma) – Vahid bəyannamə üzərində müvafiq məlumatları asanlıqla tapmaq üçün, məsələn, ödəmə tarixləri və ya gecikmiş ödənişlər üçün şərti formatlaşdırma istifadə edilə bilər.

Dərs 12: Nümunə Layihə: ƏDV + Kassa + Əmək haqqı İnteqrasiyası

  • SUMIFS() funksiyası – Müxtəlif şərtlərə əsasən cəm hesablamaq üçün istifadə olunur. Bu, ƏDV, kassa və əmək haqqı ilə bağlı məlumatları təhlil etmək üçün çox faydalıdır. Məsələn, müəyyən dövrə və ya işçiyə görə əmək haqqını hesablamaq.
  • IF() funksiyası – Şərtlər əsasında hesablama və qərar vermək üçün istifadə edilir. Bu funksiya, məsələn, əmək haqqının vergi dərəcəsinə görə müəyyənləşdirilməsi və ya ƏDV-nin ödənilməməsi hallarında istifadə oluna bilər.
  • ROUND() funksiyası – Nəticələri yuvarlaqlaşdırmaq üçün istifadə edilir. Vergi və əmək haqqı hesablamalarında, ümumiyyətlə, cəm və çıxarılan rəqəmlərin dəqiqliyini təmin etmək üçün ROUND() funksiyası istifadə olunur.
  • Data Validation (Veri Yoxlama) – Giriş məlumatlarının düzgünlüyünü təmin etmək üçün istifadə olunur. Məsələn, istifadəçilərin yalnız müəyyən tarixlər və rəqəmlər daxil etməsini təmin etmək və səhvlərin qarşısını almaq üçün data validation tətbiq oluna bilər.
  • Pivot Table (Yekun Cədvəl) – ƏDV, kassa və əmək haqqı məlumatlarını qruplaşdırmaq və ümumiləşdirmək üçün pivot cədvəlindən istifadə edilə bilər. Məsələn, aylıq əmək haqqı, vergi ödənişləri və digər göstəriciləri qruplaşdırmaq üçün.
  • VLOOKUP() və XLOOKUP() funksiyaları – Məlumatları birləşdirmək və axtarmaq üçün istifadə edilə bilər. Bu, əmək haqqı, vergi və digər məlumatları əlaqələndirmək üçün faydalıdır.
  • IFERROR() funksiyası – Hesablama nəticələrində səhvlərin qarşısını almaq üçün istifadə edilir. Məsələn, əmək haqqı hesablamasında yanlış məlumatın daxil edilməsi halında, nəticə sıfır və ya müəyyən bir şərtlə göstərilə bilər.
  • TEXT() funksiyası – Hesablama nəticələrini xüsusi formatlarda göstərmək üçün istifadə edilir. Məsələn, vergi dərəcələrinin faiz şəklində və ya tarixlərin doğru formatda göstərilməsi üçün.
  • DYNAMIC CHARTS (Dinamik Qrafiklər) – Məlumat dəyişdikcə qrafiklərin avtomatik olaraq yenilənməsini təmin edir. Bu xüsusiyyət, hesabatlarda qrafiklərin interaktivliyini və dinamikliyini artırır.
  • Power Query – Məlumatların təmizlənməsi və birləşdirilməsi üçün istifadə edilə bilər. Layihənin müxtəlif mərhələlərində məlumatların daha asan şəkildə hazırlanmasına kömək edir.

Kurslara qoşulmaq və ya ödəniş, başlama tarixi və s. haqda məlumat almaq üçün müvafiq linkdən qeydiyyatdan keçə bilərsiniz. Ən qısa zamanda əməkdaşlarımız sizə geri dönüş edəcəklər: https://crmform.azgroup.az/

Əlaqə:

📞+994 12 310 05 50
📱+994 50 212 34 72

Ünvan: Caspian Plaza

10 Okt 2025

Muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı 9,7 faiz artıb

by | posted in: Xəbər | 0

Bu ilin sentyabrın 1-nə ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin sayı 1764,9 min nəfər olub, onlardan 855,3 min nəfəri iqtisadiyyatın dövlət sektorunda, 909,6 min nəfəri isə qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərib.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, yanvar-avqust aylarında ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin müvafiq dövrünə nisbətən 9,7 faiz artaraq 1093,8 manat təşkil edib. İqtisadiyyatın mədənçıxarma sənayesi, maliyyə və sığorta fəaliyyəti, informasiya və rabitə, peşə, elmi və texniki fəaliyyət, eləcə də nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahələrində orta aylıq nominal əməkhaqqı daha yüksək olub.

Mənbə: vergiler.az

184 saylı “Sair uzunmüddətli maliyyə aktivlərinin dəyərinin azalmasına görə düzəlişlər” hesabı üzrə uçot

10 Okt 2025

Könüllü qaydada ƏDV ödəyicisi olan vergi ödəyiciləri bəyannamələri nə vaxt təqdim etməlidir?

by | posted in: Xəbər | 0

Təcrübədə rastlaşdığımız hallardan biri də ƏDV ödəyicisi olmayan və sonradan könüllü qaydada ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınan vergi ödəyiciləri tərəfindən ƏDV və mənfəət vergisi bəyannamələrinin təqdim edilməsi dövrləri və tarixləri ilə bağlı məqamlardır. 

Sərbəst auditor Altay Cəfərov nümunələr əsasında həmin halların necə dəqiqləşdirilməsini, hansı bəyannamələrin verilməli olduğunu izah edir.

Misal 1

“AA” MMC 2024-cü ildə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olub. Şirkət bütün bəyannamələrini vaxtında vergi orqanına təqdim edib. 2025-ci ilin aprel ayında MMC rəhbərliyi 2024-cü ilin aprel ayınıın 1-dən ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata durmağı qərara alıb. Bundan sonra şirkət ƏDV ödəyicisi kimi uçota alınmaq üçün ərizə verib və vergi orqanları MMC-ni ƏDV ödəyicisi kimi uçota alıb. Nəzərə alaq ki, 2024-cü ilin birinci rübündə şirkətin dövriyyəsi 20.000 manat olub. Həmçinin, 2024-cü ilin aprel-dekabr aylarında da ümumi dövriyyəsi 100.000 manat təşkil edib. 2025-ci ilin yanvar-mart aylarında da 30.000 manat dövriyyəsi olub.

Misal 2

Misal 1-dəki kimi əməliyyatlar baş verib. Sadəcə “AA” MMC 2024-cü ildə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi yox, mənfəət vergisi ödəyicisi olub. Bu hallarda “AA” MMC ƏDV bəyannamələrini necə və hansı dövrdə təqdim etməlidir?

Bunun üçün qanunvericiliyin müvafiq maddələrinə nəzər yetirməliyik. Vergi Məcəlləsinin 157.3.3.-cü maddəsinə əsasən, ƏDV ödəyicilərinin qeydiyyatı bu Məcəllənin 85.4-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş 3 il müddətindən çox olmamaqla, vergi ödəyicisinin qeydiyyat haqqındakı ərizəsində göstərilən tarixdə qüvvəyə minir. Maddədən də aydın olur ki, MMC rəhbərliyinin qərarına əsasən, 01.04.2024-cü ildən ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata durması üçün ərizə verdiyinə görə, vergi orqanları da qeydiyyat bildirişində qeydiyyat tarixini 01.04.2024-cü il tarixi kimi qeyd edəcək.

Bəs şirkət ƏDV bəyannaməsini necə təqdim edəcək? Vergi Məcəlləsinin 177.5.-ci maddəsində göstərilib ki, qeydiyyat bu Məcəllənin 157.3.3-cü maddəsinə uyğun olaraq keçmiş tarixlə aparıldıqda, vergi ödəyicisi qeydiyyatın qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən vergiyə cəlb edilən əməliyyatlar üzrə ƏDV ödəməlidir və vergi ödəyiciləri üçün müəyyən edilmiş qaydada vergi məbləğlərini əvəzləşdirmək hüququna malikdir. Müvafiq əməliyyatlar vergi ödəyicisi tərəfindən verilən birinci bəyannamədə əks etdirilməlidir. Bu əməliyyatlar bəyannamənin verildiyi ay ərzində baş vermiş əməliyyatlar sayılır. Bu halda, vergi ödəyicisi bəyannamədə əks etdirilmiş əməliyyatlar üçün bu maddənin məqsədləri üçün nəzərdə tutulan elektron qaimə-fakturaları təqdim etmək hüququna malikdir.

Məcəllənin həmin müddəasından aydın olur ki, MMC-nin ƏDV qeydiyyatı 01.04.2024-cü il tarixindən olmasına baxmayaraq, bütün 01.04.2024-31 və 03.2025-ci il tarixində olan dövriyyələr 2025-ci il aprel tarixində baş tutmuş sayılır. Odur ki, hər iki misalımızda MMC 01.04.2024 – 31.03.2025-ci il tarixinə kimi olan 130.000 manat dövriyyəni 2025-ci ilin aprel ayında ƏDV bəyannaməsində yazacaq:

100.000 + 30.000 = 130.000 manat;
130.000 : 1,18 = 110.169,49 manat;
110.169,49 x 18% = 19.830,51 manat.

Yəni, bəyannamədə 110.169,49 manat ƏDV-siz məbləğ və 18% ƏDV – 19.830,51 manat kimi bəyannamədə yazılacaq.

Bəs mənfəət vergisi bəyannaməsi necə təqdim ediləcək?

Birinci misalda MMC 2024-cü ilin birinci rübü üzrə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi qalıb və 400 manat sadələşdirilmiş vergi ödəyəcək:
20.000 x 2% = 400 manat.

Eyni zamanda, MMC 2024-cü ilin 2-ci, 3-cü , 4-cü və 2025-ci ilin 1-cü rübünü də sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olaraq bəyannamələr təqdim edib və vergini ödəyib.

Artıq 01.04.2024-cü ildə MMC mənfəət vergisi ödəyicisi olduğuna görə, əvvəl təqdim etdiyi sadələşdirilmiş bəyannamələri boş olaraq yenidən dəqiqləşdirilmiş bəyannamə kimi təqdim etməlidir. Əks halda, vergi ödəyicisinin bu əməliyyatları ikiqat vergitutma kimi qiymətləndirilir və Vergi Məcəlləsinin tələblərinə ziddir. Ona görə də “AA” MMC 2024-cü il üçün 2.000 manat və 2025-ci ilin birinci rübü üçün 600 manat sadələşdirilmiş vergini geri bərpa edəcək:

100.000 x 2% = 2.000 manat;
30.000 x 2% = 600 manat.

Belə olan halda, şirkət mənfəət vergisi bəyannaməsini təqdim etməlidir.

Vergi Məcəlləsinin 149.4-1-ci maddəsinə əsasən, mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi olmayan vergi ödəyicisinin ƏDV qeydiyyatı bu Məcəllənin 157.3.3-cü maddəsinə uyğun olaraq keçmiş tarixlə aparıldıqda, vergi ödəyicisi qeydiyyat bildirişinin verildiyi tarixdən etibarən 90 gün müddətində bəyannaməni vergi orqanına təqdim etməyə borcludur.

İkinci misalda MMC əvvəldən mənfəət vergisi ödəyicisidir. 2024-cü ilin mənfəət vergisi bəyannaməsində dövriyyə kimi 120.000 manat yazılaraq təqdim ediləcək.

Bəs bu halda 2025-ci ildə məsələlər necə tənzimlənəcək?

MMC 2025-ci ildə mənfəət vergisi ödəyicisi olaraq bəyannaməni təqdim edəcək. Burada artıq ƏDV məqsədləri üçün dövriyyə 120.000 manat çox, mənfəət vergisi məqsədləri üçün isə 120.000 manat az olacaq. Çünki şirkət 2024-cü ilin mənfəət vergisi bəyannaməsində bir dəfə 120.000 manatı əks etdirib.

Əlbəttə ki, 2025-ci ilin mənfəət bəyannaməsi təqdim ediləndə vergi orqanlarından ƏDV və mənfəət vergisi bəyannamələrində uyğunsuzluqların yaranması ilə bağlı kameral məktublar daxil ola bilər. Burada da sadə bir açıqlama təqdim edilməklə uyğunsuzluqlar aradan qalxmış olacaq.

Birinci misalda isə “AA” MMC 2024-cü ildə sadələşdirilmiş vergi ödəycisi olub. Artıq burada şirkət 01.04.2025-ci il tarixdən ƏDV ödəyicisi kimi ərizə verməsinə baxmayaraq, ƏDV ödəyicisinin qeydiyyat tarixi 01.04.2024-cü il tarixdən olduğuna görə, aprel-dekabr 2024-cü il dövrü üçün mənfəət vergisi bəyannaməsini vergi orqanlarına təqdim etməlidir. Yəni, sadə formada desək, 2024-cü il üçün mənfəət bəyannaməsi verilməlidir. Bunun da müddəti ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyat bildirişi aldıqdan sonra 90 gün müddətində təqdim edilməlidir.

Odur ki, “AA” MMC birinci misaldakı halda 2024-cü ilin mənfəət bəyannaməsində aprel-dekabr aylarının 100.000 manat dövriyyəsini mənfəət bəyannaməsində yazmalıdır. Həmçinin, 2025-ci ilin mənfəət bəyannaməsi təqdim ediləndə vergi orqanlarından ƏDV və mənfəət vergi bəyannamələrində uyğunsuzluqların yaranması ilə bağlı kameral məktublar daxil ola bilər. Burada da sadə bir açıqlama təqdim edilməklə uyğunsuzluqlar aradan qalxmış olacaq.

Mənbə: vergiler.az

184 saylı “Sair uzunmüddətli maliyyə aktivlərinin dəyərinin azalmasına görə düzəlişlər” hesabı üzrə uçot

1 … 120 121 122 123 124 125 126 … 2. 680