Blog Full

Əmək Məcəlləsinin 130-cu maddəsinə əsasən, işçilərin xahişi ilə bəzi hallarda bir iş ilində ödənişsiz məzuniyyət verilir. Həmin maddənin “h” bəndində göstərilib ki, ailənin xəstə üzvünə qulluq edən qohumlardan birinə verilən həmin məzuniyyətin müddəti tibb müəssisəsinin rəyi ilə 14 təqvim gününədək ola bilər. Bəzi hallarda isə xəstə olan ailə üzvünə qulluq edən şəxslərə ödənişlər də nəzərdə tutulub. 

Mövzuya İnsan resursları üzrə aparıcı mütəxəssis Kəmalə Yusifova aydınlıq gətirir: 

Nazirlər Kabinetinin 1993-cü il 8 yanvar tarixli 9 nömrəli “Sığortaolunanlar üçün xəstəlik vərəqələrinin elektron sənəd formasında tərtib edilməsi qaydası haqqında təlimat”ın təsdiq edilməsi barədə qərarına əsasən, ailənin xəstə üzvünə xidmət etmək üçün xəstəlik vərəqəsi həmin xəstəni müalicə edən həkim tərəfindən elektron sənəd formasında tərtib edilir.

14 yaşı tamam olmuş və ailənin yaşlı xəstə üzvünə qulluq etmək üçün xəstəlik vərəqəsi qulluq edilməmə səbəbindən xəstənin həyatı və sağlamlığı üçün təhlükə yarandıqda, xəstəni xəstəxanaya qoymaq imkanı olmadıqda tərtib edilir.

Misal 1

İşçinin anası yıxılaraq zədə alıb və xəstəxanaya yerləşdirilib. Bu halda işçiyə anası xəstəxanaya yerləşdirildiyi üçün müavinət hesablanmayacaq.

Ailənin belə xəstə üzvünə qulluq etmək üçün tərtib edilən xəstəlik vərəqəsinin müddəti 7 gündən artıq olmamalıdır. Bu müddət yalnız müstəsna hallarda xəstəliyin ağırlığından və məişət şəraitindən asılı olaraq müalicə həkimi və baş həkim tərəfindən 10 təqvim günündən çox olmayaraq uzadıla bilər.

14 yaşına çatmamış xəstə uşağa qulluq etmək üçün xəstəlik vərəqəsi uşağın anası (atası), digər qanuni nümayəndələri və ya uşağa qulluq edən digər ailə üzvləri üçün tərtib edilir. Xəstəlik vərəqəsi bu cür xəstə uşağın istər ambulator, istərsə də stasionar müalicəsində, onun xidmətə ehtiyacı olan bütün dövr üçün tərtib edilir.

Misal 2

İşçinin 10 yaşlı qızı xəstəlik keçirib və evdə müalicə alır. Bu zaman işəgötürən işçiyə hər hansı müddət gözləmədən xəstəlik vərəqəsində qeyd olunan tarix üçün müavinət ödənilməsini təmin edəcək.

Nazirlər Kabinetinin 1993-cü il 8 yanvar tarixli 9 nömrəli qərarının 22-ci bəndində göstərilib ki, immun çatışmazlığı virusuna yoluxmuş və ya SPİD xəstəliyinə tutulmuş 16 yaşına çatmamış xəstə uşağın müalicəsində valideynlərindən birinə, yaxud digər qulluq edən şəxsə xəstəlik vərəqəsi uşağın qulluğa ehtiyacı olan bütün dövr üçün tərtib edilir.

Qeyd etmək lazımdır ki, müavinət ödənilməsi üçün xəstəlik vərəqəsinin işəgötürənə təqdim olunması mütləq tələbdir. Ailə üzvünə qulluqla bağlı müavinətin hesablanması zamanı xəstəlik vərəqəsinə xəstəyə qulluq edilməsi ilə bağlı qeyd aparılmalıdır. Onu da deyək ki, işçi məzuniyyətdə olduğu dövrdə əmək qabiliyyətini itirərsə, ona müavinət hesablanır, amma ailə üzvlərinin xəstələnməsinə görə müavinət ödənilmir.

Mənbə: vergiler.az

Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin birinci hissəsinə əsasən, bu maddənin 2-ci hissəsində nəzərdə tutulmuş hal istisna olmaqla, işçinin əmək fəaliyyəti haqqında məlumatlar elektron informasiya sistemində qeydə alınır. Bəs bu, konkret olaraq  hansı məlumatlara aiddir? Suala iqtisadçı ekspert Anar Bayramov aydınlıq gətirir: 

Yeni dəyişiklikdən sonra ƏMAS altsistemi işəgötürənlər üçün həm köhnə, həm də yeni əmək müqavilələrinin uçotunun aparılmasını təmin edir. Belə ki, “Onlayn əmək müqavilələri reyestri” bölməsindəki “İşçinin köhnə əmək müqavilələri” altbölməsində işçinin xitam verilən əmək müqavilələri haqqında məlumatı əldə etmək mümkün olur. Həmin bölmədə əmək kitabçasında qeyd edilən əksər məlumatlar öz əksini tapır. Bəzi hallarda əmək kitabçasında qeyd olunmayan əlavə iş yerləri ilə bağlı məlumatı da bu bölmədən əldə etmək mümkündür. Əmək kitabçasında təqdim edilən məlumatlardan fərqli olaraq, ƏMAS altsistemində işçinin yalnız əmək müqaviləsi üzrə xitam verilən vəzifələri qeyd olunur. İşçinin bir vəzifədən digər vəzifəyə keçirilməsi əmək kitabçasında qeyd olunsa da ƏMAS-dakı bölmədə bu məlumata rast gəlinmir.

Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin 2-ci hissəsi kağız formada bağlanılan əmək müqavilələrini tənzimləyir. Həmin hissəyə əsasən, bu Məcəllənin 7-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsi ilə müəyyən edilmiş hallarda işçinin əmək fəaliyyəti haqqında məlumatlar əmək kitabçasında qeydə alınır. İşəgötürən 5 gündən artıq işləyən bütün işçilərin əmək kitabçasında onların işə qəbul edilməsi, başqa daimi işə keçirilməsi, əmək müqaviləsinə xitam verilməsi barədə müvafiq qeydlər aparmalıdır. İşçinin əmək fəaliyyəti haqqında məlumatlarda onun əmək stajı haqqında – işə girdiyi gün, ay, il, peşəsi (vəzifəsi), işdən çıxarılmanın əsası, günü, ayı və ili barədə qeydlər göstərilir.

Əmək Məcəllənin 7-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsi ilə müəyyən edilmiş hallar dedikdə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 iyul 2014-cü il tarixli 206 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət orqanlarında əmək münasibətləri əmək müqaviləsi kağız üzərində yazılı formada bağlandıqda yaranan vəzifələrin (peşələrin) siyahısı” başa düşülür. Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən, işçilərin əmək kitabçasının forması və onun doldurulması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiq edilir. Dəyişikliklərdən öncə olduğu kimi, Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin 3-cü hissəsində də əmək kitabçaları ilə bağlı Nazirlər Kabinetinin 1996-cı il 26 dekabr tarixli 186 nömrəli qərarı ilə təsdiq olunmuş “İşçilərin əmək kitabçasının forması vǝ onun tərtibi Qaydaları”na istinad edilib.

Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin 4-cü hissəsi isə xarici ölkədə işləmiş vətəndaşımızın həmin ölkədəki əmək fəaliyyətinin nəzərə alınması məsələlərini tənzimləyir. Maddənin 4-cü hissəsində qeyd edilir ki, xarici ölkədə işləmiş Azərbaycan Respublikası vətəndaşının xarici ölkədəki əmək fəaliyyəti ilə bağlı məlumatların elektron informasiya sistemində, habelə bu Məcəllənin 7-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsi ilə müəyyən edilmiş hallarda əmək kitabçasında qeydiyyatı xarici işəgötürənlə bağladığı əmək müqaviləsi və məcburi dövlət sığortasının həyata keçirildiyini təsdiq edən sənəd əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən aparılır.

Misal 1: Vətəndaş Rusiya Federasiyasında əmək fəaliyyəti ilə məşğul olduqdan sonra 8 iyul 2014-cü il tarixli 206 nömrəli Prezident fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət orqanlarında əmək münasibətləri əmək müqaviləsi kağız üzərində yazılı formada bağlandıqda yaranan vəzifələrin (peşələrin) siyahısı”nda nəzərdə tutulan vəzifədə çalışacaq. Həmin vəzifədə çalışanlar üçün əmək kitabçası tətbiq edildiyi üçün işçi xarici işəgötürənlə bağladığı əmək müqaviləsi və məcburi dövlət sığortasının həyata keçirildiyini təsdiq edən sənədlərlə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə müraciət etməlidir.

Misal 2: Vətəndaş Türkiyə Respublikasında əmək fəaliyyəti ilə məşğul olduqdan sonra Azərbaycanın özəl banklarının birində işə düzəlib. Banklarda işə qəbul zamanı əmək kitabçası tələb olunmadığından, işçi xarici ölkədə çalışması barədə məlumatların elektron informasiya sistemində qeyd edilməsi üçün Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin dördüncü hissəsində qeyd olunan müvafiq sənədlərlə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə müraciət etməlidir.

Mənbə: vergiler.az