Blog Full - Muhasibat.Az

Oxunma sayı: 172. 692

15 Avq 2017

01 №-li «Əsas vəsaitlər» hesabı

by | posted in: Uncategorized | 0

01 №-li «Əsas vəsaitlər» hesabı müəssisənin mülkiyyətindəki istismarda, ehtiyatda olan, müvəqqəti dayandırılan, yaxud icarəyə verilən (uzunmüddətli icarəyə götürülənlərdən başqa) əsas vəsaitlərin mövcudluğu və hərəkətləri haqqında məlumatların ümumiləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Əsas vəsaitlərə aid edilən obyektlər və onların tərkibi qanunverici və digər normativ aktlarda nizamlanır. Müəssisənin istehsal (xidmət) sferasında bir ildən çox iştirak edən, dəyəri normativ sənədlərlə tənzimlənən, köhnəldikcə öz dəyərini qanunvericiliklə müəyyən edilmiş normalarla hissə-hissə məhsulun (xidmətin) dəyərinə keçirən, istehsal (xidmət) prosesində öz natural formasını saxlayan əmək vasitələri əsas vasitələr adlandırılır.

Binalar, qurğular, ötürücü qurğular, iş-güc maşınları (avadanlıqları), ölçü tənzimləyisi cihazlar (qurğular), hesablama texnikası, nəqliyyat vəsaitləri, alətlər, istehsalat-təsrrüfat inventarları (ləvazimatları), işçi-məhsuldar heyanlar, çoxillik əkmələr, daxili təsərrüfat yolları, öz mülkiyyəti olan torpaq sahələri, torpaqların yaxşılaşdırılmasına (meliorasiya, qurudulma, irriqasiya və s.), həmçinin başqa işlərə (məqsədlərə) qoyulan kapital qoyuluşları və başqa vəsaitlər (əmək vəsaitləri) əsas vəsaitlərə aid edilir.

Bu təlimatla infilyasiyanın sürətini nəzərə alaraq 01 yanvar 1996-cı ildən sonra alınan əsas vəsaitlərin vahidinin və dəstinin dəyərinin minimum həddi 500 000 manat həcmində limitləşdirilir. 01 yanvar 1996-cı ilədək müəssisənin 01 №-li «Əsas vəsaitlər» hesabında uçota alınan vəsaitlər müəssisənin əsas vəsaitləridir. İnfilyasiyanın surətindən asılı olaraq əsas vəsaitlərin dəyərinin minimum həddinin limiti hər dəfə dəyişdirildikcə onların balansda yerini dəyişmək olmaz. Müəssisənin 01 №-li «Əsas vəsaitlər» hesabında müxtəlif səbəblərdən əsas vəsait kimi uçota alınan bəzi lüzumsuz (faktiki olaraq istehsal / xidmət / sferasında əsas vəsait kimi iştrak etmə imkanı olmayan) vəsaitlər olarsa və onların əsas vəsaitlər sırasından çıxarılması zərurəti yaranarsa, o zaman müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq müəssisə rəhbəri bu barədə qərar qəbul edir. Bu qərar müəssisənin uçot siyasəti barədəki əmrində öz əksini tapmalıdır.

İcarəyə verilmiş binalar, qurğular, avadanlıqlar və digər əsas vəsaitlər üzrə başa çatdırılmış əsaslı məsrəflər icarəyə götürən tərəfindən faktiki xərclər məbləğində özünün əsas vəsaitlərinə daxil edilir (icarə müqaviləsində başqa şərtlər nəzərdə tutulmadıqda).
Müəssisənin öz mülkiyyətində olan torpaq sahələri uçotda onların alınmasına çəkilən faktiki xərclər üzrə əks etdirilir.
Əsas vəsaitlər uçotda ilkin dəyəri ilə, yəni onların alınmasına, quraşdırılmasına və hazırlanmasına çəkilən faktiki xərc məbləğində əks etdirirlir. Öz mülkiyyətində olan torpaq sahələrindən başqa əsas vəsaitlərin ilkin dəyəri onlar yenidən qiymətləndirildikdə, yenidən qurulduqda, onlarda yeni tikinti işləri aparıldıqda, onlarayeni avadanlıqlar quraşdırıldıqda və onların müvafiq obyektləri qismən ləğv edildikdə dəyişdirilə bilər.

Əsas vəsaitlərin satışı və s. xaric olması hallarında (əvəzsiz olaraq verilənlərdən və alınanlardan başqa) bu əməliyyatlar üzrə mənfəət, yaxud zərər müəssisənin təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrinə aid edilir.

Aşağıdakılar əsas vəsaitlərə aid edimyərək müəssisələrdə dövriyyədəki vəsaitlərin, idarələrdə isə azqiymətli əşyaların və digər sərvətlərin tərkibində uçota alınırlar:

a) Dəyərindən asılı olmayaraq xidmət müddəti bir ildən az olan əşyalar;
b) İstehsal (xidmət) prosesində bir dəfə iştirak edən, öz dəyərini tamamilə
məhsulun (xidmətin) dəyərinə keçirən və prosesdə natural formasını saxlamayan
sərvətlər;
v) Dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq əsas vəsait sayılan kənd
təsərrüfatı maşınlarından, alətlərindən, mexanikləşdirilmiş tikinti alətlərindən, işçi və
məhsuldar heyvanlardan başqa xidmət müddətindən asılı olmayaraq vahidinin və dəstinin
dəyəri 500 000 manatdan (bu hədd 01.01.1996-cı ildən sonra alınanlar üçündür) aşağı
olan əmək əşyaları;
q) Dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq balıq ovu alətlər (trallar və
bütün növ torlar və s.) ;
d) Benzinmotorlu mişarlar, şaxdoğrayan maşınlar, çaylarda istifadə edilən axıtma
trosları, mövsümü yollar, ağac daşıma üçün müvəqqəti asılma yollar, iki il müddətində
istifadə etmək üçün meşələrdə olan müvəqqəti evlər, səyyar dartılıb aparılan qızdırıcı
evlər, qazanxana məntəqələri və başqa müvəqqəti mövsümü xarakterli vəsaitlər (əmək
vəsaitləri) ;
e) Dəyərindən asılı olmayaraq fərdi sifarişlərin, yaxud məmulatların seryalı və
kütləvi istehsalı üçün düzəldilmiş xüsusi mexanizmlər və alətlər;
ə) Vahidinin və ya dəstinin dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq
xüsusi geyimlər, ayaqqabılar, həmçinin yataq ləvazimatları,
j) Vahidinin və ya dəstinin dəyərindən və xidmət müddətindən asılı olmayaraq
müəssisələrdə işçilərə verilən xüsusi geyim formaları, səhiyyə, maarif, əhalinin sosial
müdafiəsi və başqa büdcə idarələrində verilən geyimlər və ayaqqabılar;
z) Dəyəri kompleks tikinti quraşdırma işlərinin maya dəyərinə üstəlik xərclər kimi
daxil edilən müvəqqəti (titulsuz) xüsusi düzəldilmiş mexanizmlər, qurğular və s. (tituldan
kənar) tikintilər;
i) Anbarda əmtəə material qiymətlərinin saxlanmasında və ya texnoloji prosesdə
iştirak edən vahidinin dəyəri 500 000 manatdan (bu hədd 01.01.1996-cı ildən sonra
alınanlar üçündür) aşağı olan taralar;
k) Dəyərindən asılı olmayaraq kirayə vermək üçün təyin edilmiş əşyalar;
l) cavan və kökəldilməkdə olan heyvanlar, qüşlar, dovşanlar, xəzli heyvanlar, arı
ailələri və təcrübə üçün saxlanılan heyvanlar;
m) Tinklikdə köçürmə məqsədilə əkilmiş çoxillik əkmələr;

15 Avq 2017

Köhnə hesablar planı

by | posted in: Uncategorized | 0

Sintetik hesabların adı	№ – si	Tipi	Subhesabların adı və № – si

ƏSAS VƏSAİTLƏR VƏ DİGƏR UZUNMÜDDƏTLİ QOYULUŞLAR
Əsas vəsaitlər	01	A	Əsas vəsaitlərin növləri üzrə
Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)	02	P	1. Xüsusi əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası) 2. Uzunmüddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)
Uzunmüddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər	03	A
Qeyri-maddi aktivlər	04	A	Qeyri-maddi aktivlərin növləri üzrə
Qeyri-maddi aktivlərin amortizasiyası (köhnəlməsi)	05	P
Uzunmüddətli maliyyə qoyuluşları	06	A	Pay və səhmlər İstiqrazlar Verilmiş borclar
Quraşdırılası avadanlıqlar	07	A	Öz ölkəsinin istehsalı olan quraşdırılası avadanlıqlar Xaricdən idxal edilən quraşdırılası avadanlıqlar
Kapital qoyuluşları	08	A	Torpaq sahələrinin əldə edilməsi Təbiətdən istifadə obyektlərinin əldə edilməsi Əsas vəsaitlər obyektlərin inşası Ayrı-ayrı əsas vəsait obyektlərin əldə edilməsi Əsas vəsaitlərin dəyərini artırmayan məsrəflər Qeyri-maddi aktivlərin əldə edilməsi Cavan heyvanların əsas sürüyə keçirilməsi Yaşlı heyvanların əldə edilməsi Əvəzsiz alınmış heyvanların gətirilməsi
Daxil olası icarə öhdəlikləri	09	A
İSTEHSAL EHTİYATLARI
Materiallar	10	A	Xammal və materiallar Satın alınmış yarımfabrikatlar və komplektləşdirici məmulatlar, konstruksiyalar və detallar (hissələr) Yanacaq Tara və tara materialları Ehtiyat hissələri Sair materiallar Emal üçün kənara verilmiş materiallar Tikinti materialları
Böyüdülməkdə və kökəldilməkdə olan heyvanlar	11	A
Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar	12	A	Ehtiyatda olan azqiymətli və tez köhnələn əşyalar İstismarda olan azqiymətli və tezköhnələn əşyalar Müvəqqəti (titulsuz) tikintilər
Azqimətli və tezköhnələn əşyaların köhnəlməsi	13	P
Maddi sərvətlərin yenidən qiymətləndirilməsi	14	A – P
Materialların tədarükü və əldə edilməsi	15	A
Materialların dəyərindəki kənarlaşmalar	16	A – P
Alınmış sərvətlər üzrə əlavə dəyər vergisi	19	A	Kapital qoyuluşları zamanı əlavə dəyər vergisi Alınmış qeyri-maddi aktivlər üzrə əlavə dəyər vergisi Alınmış material ehtiyatları üzrə əlavə dəyər vergisi Alınmış azqiymətli və tezköhnələn əşyalar üzrə əlavə dəyər vergisi
İSTEHSAL MƏSRƏFLƏRİ
Əsas istehsal	20	A
Öz istehsalının yarımfabrikatları	21	A
Köməkçi istehsalat	23	A
Ümumistehsalat xərcləri	25	A
Ümumtəsərrüfat xərcləri	26	A
İstehsalda zay	28	A
Xidmətedici istehsalat və təsərrüfat	29	A
Qeyri-əsaslı işlər	30	A	Müvəqqəti (titullu) tikintilərin inşası Müvəqqəti (titulsuz) tikintilərin inşası Sair qeyri-əsaslı işlər
Gələcək dövrlərin xərcləri	31	A
Bitməmiş işlər üzrə yerinə yetirilmiş mərhələlər	36		İşlərin növləri üzrə
Məhsul (iş, xidmət) buraxılışı	37	A
HAZIR MƏHSUL, MALLAR VƏ SATIŞ
Hazır məhsul	40	A
Mallar	41	A	Anbarlarda olan mallar Pərakəndə ticarətdə olan mallar Dolu və boş taralar Satın alınan məmulatlar Kirayə əşyaları
Ticarət əlavəsi (güzəştli)	42	A	Ticarət əlavəsi (güzəştli) Nəqliyyat xərclərini ödəmək üçün malsatanların güzəştləri
Kommersiya xərcləri	43	A
Tədavül xərcləri	44	A
Yüklənmiş mallar	45	A
Məhsul (iş, xidmət) satışı	46	A – P
Əsas vəsaitlərin satışı və sair xaricolmaları	47	A – P
Sair aktivlərin satışı	48	A – P
PUL VƏSAİTLƏRİ
Kassa	50	A
Hesablaşma hesabı	51	A
Valyuta hesabı	52	A	Ölkə daxili valyuta hesabları Xaricdəki valyuta hesabları Məzənnə fərqləri
Banklarda olan xüsusi hesablar	55	A	Akkreditivlər Çek kitabçaları
Pul sənədləri	56	A
Yolda olan köçürmələr	57	A
Qısamüddətli maliyyə qoyuluşları	58	A	İstiqrazlar və digər qiymətli kağızlar Depozitl Verilmiş borclar
HESABLAŞMALAR
Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar	60	P
Verilmiş avanslar üzrə hesablaşmalar	61	A
Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar	62	A – P	İnkasso qaydasında hesablaşmalar Planlı ödəmələr üzrə hesablaşmalar Alınmış veksellər
İddialar üzrə hesablaşmalar	63	A
Alınmış avanslar üzrə hesablaşmalar	64	P
Əmlak və şəxsi sığorta üzrə hesablaşmalar	65	A – P
Büdcədənkənar ödənişlər üzrə hesablaşmalar	67	P	Ödənişlərin növləri üzrə
Büdcə ilə hesablaşmalar	68	P	Ödənişlərin növləri üzrə
Sosial sığorta və təminat üzrə hesablaşmalar	69	P	Sosial sığorta üzrə hesablaşmalar Pensiya təminatı üzrə hesablaşmalar və başqaları
Əməyin ödənişi üzrə işçi heyəti ilə hesablaşmalar	70	P
Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar	71	A – P
Sair əməliyyatlar üzrə işçi heyəti ilə hesablaşmalar	73	A – P	Kreditə satılmış mallara görə hesablaşmalar Verilmiş borclar üzrə hesablaşmalar Maddi zərərin ödənilməsi üzrə hesablaşmalar
Təsisçilərlə hesablaşmalar	75	A – P	Nizamnamə (yığım) kapitalına qoyuluşlar üzrə hesablaşmalar Gəlirlərin ödənilməsi üzrə hesablaşmalar
Müxtəlif debidor və kreditorlarla hesablaşmalar	76	A – P
Törəmə (asılı) müəssisələrlə hesablaşmalar	78	A – P
Təsərrüfatdaxili hesablaşmalar	79	A – P	Ayrılmış əmlak üzrə cari əməliyyatlar üzrə
MALİYYƏ NƏTİCƏLƏRİ VƏ MƏNFƏƏTİN İSTİFADƏSİ
Mənfəət və zərər	80	A – P
Mənfəətin istifadəsi	81	A	Mənfəətdən büdcəyə ödəmələr Mənfəətin başqa məqsədlərə istifadəsi
Qiymətləndirəcək ehtiyatlar	82	P	Şübhəli borclar üzrə ehtiyatlar Qiymətdən düşən qiymətli kağızlara qoyuluşlar üzrə ehtiyatlar
Gələcək dövrlərin gəlirləri	83	P	Gələcək dövrlərin hesabına alınmış gəlirlər Keçmiş illərə aid müəyyən edilmiş əskikgəlmələr və itgilər üzrə daxil olası borclar Əksikgələn sərvətlərin balans dəyəri ilə günahkar şəxslərdən tutulası məbləğ arasındakı fərq Məzənnə fərqi
Sərvətlərin əskikgəlməsi və xarabolmasından itkilər	84	A
KAPİTALLAR (FONDLAR) VƏ EHTİYATLAR
Nizamnamə kapitalı	85	P
Ehtiyat kapitalı	86	P
Əlavə kapital	87	P	Yenidənqiymətləndirmə nəticəsində əmlakın dəyərinin artması Emissiya gəliri Əvəzsiz olaraq alınmış sərvətlər
Bölüşdürülməmiş mənfəət (ödənilməmiş zərər)	88	A – P	Hesabat ilinin bölüşdürülməmiş mənfəəti (ödənilməmiş zərəri) Keçmiş illərin bölüşdürülməmiş mənfəəti (ödənilməmiş zərəri) Yığım fondu Sosial sferaların fondu İstehlak fondları
Qarşıdakı xərclər və ödəmələr üçün ehtiyatlar	89	P	Ehtiyatların növləri üzrə
KREDİTLƏR VƏ MALİYYƏLƏŞMƏLƏR
Qısamüddətli bank kreditləri	90	P	Kreditlərin növləri üzrə
Uzunmüddətli bank kreditləri	92	P	Kreditlərin növləri üzrə
İşçilər üçün bank kreditləri	93	P	Kreditlərin növləri üzrə
Qısamüddətli borclar	94	P
Uzunmüddətli borclar	95	P
Məqsədli maliyyələşdirmələr və daxilolmalar	96	P
İcarə öhdəlikləri	97	P
BALANSARXASI HESABLAR
İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər	001
Məsuliyyətli mühavizəyə qəbul edilmiş mal-material qiymətləri	002
Emala qəbul edilmiş materiallar	003
Komissiyaya qəbul edilmiş mallar	004
Quraşdırılmağa qəbul edilmiş avadanlıqlar	005
Ciddi hesabat blankları	006
Zərərə silinmiş ümidsiz debidor borcları	007
Alınmış ödənişlərin və öhdəliklərin təminatı	008
Verilmiş ödənişlərin və öhdəliklərin təminatı	009
Mənzil fondunun köhnəlməsi	014
Zahirən abadlıq obyektləri və digər bu kimi obyektlərin köhnəlməsi	015

14 Avq 2017

Kassa intizamına riayət olunmasına nəzarət

by | posted in: Xəbər | 0

Rübdə bir dəfədən az olmayaraq, büdcə təşkilatlarının kassasında olan bütün pulların və başqa qiymətlilərin qəfləti yoxlaması aparılır. Kassanın yoxlanılması büdcə təşkilatlarının rəhbərləri və ya mühasibat xidmətlərinin rəhbərləri tərəfindən yaradılan və il ərzində daimi fəaliyyət göstərən komissiya tərəfindən aparılır.

Əgər təşkilatda (müəssisədə) bir neçə kassa varsa onlar eyni vaxtda yoxlanılmalıdır.

Kassa yoxlamasını həyata keçirən komissiya kassanı yoxlamazdan əvvəl kassirdən (onu əvəz edən şəxsdən) son kassa hesabatını (mədaxil və məxaric sənədləri ilə birlikdə) və yazılı iltizam almalıdır.

Kassanın faktiki pul qalığı kassirin kitab qalığı (kassa hesabatı) və mühasibat uçotunun kassa hesabı ilə üzləşdirilir.

Aktda həmçinin kassada qalan faktiki pul qalığının (başqa qiymətlilərin) yoxlamanın sonunda kassirin öhdəsində qalması barədə qeyd aparılır.

Komissiya tərəfindən pul vəsaitlərindən əskikgəlmələr üzrə məbləğlər aşkar edildikdə onların səbəbləri və təqsirkar şəxslər müəyyənləşdirilməklə həmin məbləğlər bu şəxslərin hesabına ödənilir. Pul vəsaitlərindən artıqgəlmələr isə aşkar edildikdə həmin məbləğlər təşkilatın gəlirinə aid edilir.

Yoxlama zamanı nağd pulun və qiymətlilərin mühafizəsinin təminatı məsələsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir.

Kassa məxaric orderində, yaxud onu əvəz edən başqa sənəddə pul alanın imzası ilə təsdiq olunmadan kassadan pul verilməsi kassada nağd pulun çatışmazlığı sayılır və həmin məbləğ kassirdən tutulur.

Kassa intizamına riayət olunmamasına nəzarət zamanı kassada kassa mədaxil orderi ilə əsaslandırılmayan nağd pul aşkar olunarsa bununla bağlı müvafiq məsul şəxsin izahatı alınır və həmin məbləğ dərhal kassa mədaxil orderi əsasında kassaya mədaxil olunur.

Büdcə təşkilatlarında kassa əməliyyatları aparılması qaydalarının icrası müvafiq maliyyə orqanları tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada yoxlanılır.

Bu qaydaların tələblərinin pozulmasına görə büdcə təşkilatının və ya onun müvafiq struktur bölməsinin rəhbəri, baş mühasibi və kassiri qüvvədə olan Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun məsuliyyət daşıyır.

14 Avq 2017

Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmaların uçotu

by | posted in: Xəbər | 1

Müxtəlif debitor borcu dedikdə başqa müəssisələrin, işçilərin və fiziki şəxslərin müəssisəyə olan borcları başa düşülür. Belə borclara mal əməliyyatları ilə əlaqədar olmayan borclar daxildir.

Müəssisəyə borcu olan digər müəssisə, idarə və şəxslər debitorlar sayılır.

Müxtəlif kreditor borcu isə müəssisənin başqa müəssisəyə, fiziki şəxsə, işçilərinə olan borcu hesab olunur və həmin borcu olan müəssisə kreditor sayılır.

Mühasibat uçotu balansında debitor və kreditor borcları, onun formaları üzrə əks olunur.

Müxtəlif təsərrüfat əməliyyatları ilə əlaqədar olaraq kommunal təsərrüfat orqanları, nəqliyyat müəssisələri, işçi heyyəti ilə deponentləşmiş əmək haqqı, icra vərəqəlir və sairə üzrə müxtəlif debitor və kreditor borcları yaranır. Deyildiyi kimi, bu kimi debitor və kreditor borcları qeyri-mal əməliyyatları ilə əlaqədar olaraq yaranır.

Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmaların uçotu 76 saylı «Müxtəlif debittor və kreditorlarla hesablaşmalar» aktiv-passiv hesabında, kassa hesabatı, bank çıxarışları, icra vərəqələri və digər sənədlər əsasında aparılır.

76 «Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar» hesabı 60 «Malsatan və podratçılırlı hesablaşmalar» və 75 «Təhsisçilərlə hesablaşmalar» hesablarında əks olunmayan bütün növ əməliyyatlar üzrə müxtəlif təşkilatlarla, çeklə ödənilmiş xidmətlərə görə nəqliyyat (dəmiryolu və su yolu) təşkilatları ilə, müəssisənin işçi heyyətinin əmək haqqılarından məhkəmə orqanlarının qərarları və sairə əsasən müxtəlif təşkilat və şəxslərin xeyrinə tutulmuş məbləğlər üzrə hesablaşmalar haqqında məlumatları ümumiləşdirməyi nəzərdə tutur.

76 «Müxtəlif debitorlar və kreditorlarla hesablaşmalar» hesabının kredit qalığı (saldosu) müəssisənin müxtəlif təşkilatlara olan borcunu göstərir. Kreditor borcunun ödənməsi zamanı 50 «Kassa», 51 «Hesablaşma hesabı»nın krediti və 76 «Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar» hesabının debetinə yazılış edilir. Hesabın debet qalığı müəssisələrin və ayrı-ayrı şəxslərin müəssisəyə olan borcunu göstərir. Debitorlardan ödənilən borcların məbləği hesabın kreditində əks olunur.

76 «Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar» hesabı üzrə analitik uçot hər bir debitor və kreditor üzrə aparılır.

«Mühasibat uçotu haqqında» Azərbaycan Respublikasının 24 mart 1995-di il Qanununun 22-ci maddəsinin 5-ci bölməsində əsasən iddi müddəti keçmiş debitor borcları, alınması mümkün olmayan digər ümidsiz borclar müəssisənin rəhbərinin qərarı ilə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrinə, idarələrdə isə maliyyələşmənin (fondların) azaldılmasına silinir.

Borclunun ödəmə qabiliyyətinin olmaması üzündən zərərə silinən borc məbləği onun ləğv olunması demək deyildir. Həmin borc məbləği borclunun əmlak vəziyyəti dəyişdiyi zaman, onun tutulması imkanlarına nəzarət etmək üçün silindiyi gündən başlayaraq beş il müddətinə balansarxası hesabda əks olunur. Debitor borcunun silinməsi müəssisə rəhbərinin əmri ilə sənədləşdirilir və bununla əlaqədar aşağıdakı yazılış aparılır:

Debet 80 «Mənfəət və zərər».

Kredit 61 «Verilmiş avanslar üzrə hesablaşmalar».

Kredit 62 «Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar».

Kredit 76 «Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar».

Müəssisə balansından silinmiş debitor borcu 007 «Zərərə silinmiş ümidsiz debitor borcları» balansarxası hesabında əks olunur.

İddia müddəti keçmiş kreditor və deponent borc məbləğləri Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda dövlət büdcəsinə köçürülür.