Blog Full

Dövlət müəssisə və təşkilatlarının, habelə nizamnamə kapitalında dövlətin payı olan müəssisələrin balansında olan yararsız hala düşmüş, həmçinin, oğurlanmış və ya naməlum şəraitdə itmiş əsas vəsaitlərin (fondların) silinməsi və bu vəsaitlərin söküntüsündən əldə edilən material qiymətlilərinin satışı üzrə Qaydalarda dəyişiklik edilib.

Baş nazir Əli Əsədov bununla bağlı qərar imzalayıb.

Qərara əsasən, vahidinin (dəstinin) ilkin balans dəyəri 5000 manata qədər olan əsas vəsaitlərin (fondların) silinməsinə dair komissiyanın aktları təşkilatın rəhbəri tərəfindən təsdiq ediləcək və bundan sonra bu əsas vəsaitlər (fondlar) balansdan silinəcək. Bu halda həmin əsas vəsaitlərin (fondların) silinməsinə dair İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəyi tələb olunmayacaq. Qeyd edək ki, əvvəl bu vəsait 25 milyon manat nəzərdə tutulmuşdu.

Həmçinin, vahidinin (dəstinin) ilkin balans dəyəri 5000 manatdan yuxarı olan əsas vəsaitlərin (fondların) silinməsi zamanı təşkilatda yaradılmış komissiya tərəfindən tərtib edilən əmlakın (qiymətlilərin) ləğvi aktı Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsindən müvafiq rəy alındıqdan sonra (Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla) həmin təşkilatın baş idarəetmə orqanı tərəfindən (belə orqan olmadıqda, təşkilatın özü tərəfindən) təsdiq edilməklə, bu əsas vəsaitlərin (fondların) silinməsi həyata keçiriləcək.

Qərara əsasən, təqdim edilmiş sənəd və məlumatların ilkin təhlili zamanı balansdan silinməsi nəzərdə tutulan əsas vəsaitlərin istismara və digər sahələrdə istifadəyə yararlılığı müəyyən edildiyi halda, həmin əsas vəsaitlərin (fondların) səmərəli istifadə imkanlarının araşdırılması məqsədilə bu Qayda ilə müəyyən edilmiş müddət ərzində yerində baxış keçirilir və baxış aktı tərtib edilir.

Balansdan silinməsi nəzərdə tutulan əsas vəsaitlərə (fondlara) baxış keçirilməsi üçün zəruri şərait yaradılması balanssaxlayıcı tərəfindən təmin edilir.

Xidmətin rəsmi qaydada müsbət rəyi alınanadək silinməyə təqdim edilmiş əsas vəsaitlərin mövcud vəziyyətinin qorunub saxlanılmasına görə balanssaxlayıcı mülki məsuliyyət daşıyır.

Balansdan silinməsi nəzərdə tutulan daşınmaz dövlət əmlakının vəziyyətinin qənaətbəxş və səmərəli istifadə imkanlarının olduğu müəyyən edilərsə, balanssaxlayıcı və Xidmət tərəfindən həmin daşınmaz dövlət əmlaklarının səmərəli istifadəsinin təmin edilməsi istiqamətində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2007-ci il 6 iyun tarixli 586 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında dövlət əmlakının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi üzrə Dövlət Proqramı”na uyğun olaraq zəruri tədbirlər görülür.

Balansdan silinməsi nəzərdə tutulan daşınar dövlət əmlakının (o cümlədən nəqliyyat vasitələrinin və ya onların hissələrinin) tərtib edilmiş baxış aktına əsasən istifadəyə və ya satışa yararlı olması müəyyən edilərsə, həmin əmlakın açıq hərrac yolu ilə satışı həyata keçiriləcək.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, xüsusi əhəmiyyətli əsas vəsaitlərin (fondların) silinməsi barədə Xidmət tərəfindən rəy Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti ilə razılaşdırılmaqla verilir.

Xüsusi əhəmiyyətli əsas vəsaitlərin (fondların) silinməsinin razılaşdırılması məqsədilə zəruri sənəd və məlumatlar Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən Nazirlər Kabinetinə təqdim ediləcək.

Mənbə: banker.az

Ehtiyatların qiymətləndirilməsi üsulları

2 saylı mühasibat uçotunun beynəlxalq standartına (IAS) 2  görə ehtiyatlar mövcud olan iki dəyərdən ən aşağı dəyərlə qiymətləndirilir. Mövcud olan dəyərlər dedikdə bunlar nəzərdə tutulur.

• ilkin dəyər;
• mümkün xalis satış dəyəri.

Ehtiyatların ilkin dəyəri zamanı onların əldə edilməsi, istehsalı yaxud emalı, hazırki vəziyyətə və yerləşdiyi əraziyə gətirilməsinə çəkilən digər məsrəflər nəzərə alınır.

Ehtiyatların mümkün xalis satış dəyəri ilə qiymətləndirilməsi

Ehtiyatları mümkün xalis satış dəyəri ilə uçota alarkən belə dəyərləndirməyə əsas verən konkret hal nəzərə alınmalı və buna əsasən:

• ya ümumiyyətlə həmin qrup ehtiyat tam şəkildə;
• ya da bu və ya digər konkret ehtiyat mümkün xalis satış dəyəri ilə dəyərləndirilməlidir.

Dəbdən düşən ehtiyatların qiymətləndirilməsi

Mümkün xalis satış dəyəri heç də yalnız mallarda, hazır məhsullarda deffekt, zədə yarananda deyil, eləcə də onlar dəbdən düşəndə istifadə edilir.

Mümkün xalis satış dəyərin yüksək olduğu halda qiymətləndirmə

Bəzi hallarda, ehtiyatlar kimi uçota alınmış xammalın dəyərinin qiymətləndirilməsi zamanı onun mümkün xalis satış dəyəri ilkin dəyərindən yüksək olduğu aşkar ola bilər. Bu halda xammalın qiymətləndirilmə üsulunun seçilməsi, bu xammaldan (xammallardan)  istehsal ediləcək hazır məhsulun xalis satış dəyərindən asılıdır.

Əgər hazır məhsulun mümkün xalis satış dəyəri onun ilkin dəyərindən yüksək olduqda, müvafiq xammal da mümkün xalis satış dəyəri ilə deyil, ilkin dəyərlə qiymətləndirilməlidir. Əks halda isə hazır məhsulun hazırlandığı xammal ilkin dəyəri ilə deyil, mümkün xalis satış dəyəri ilə qiymətləndirilməlidir.

Əgər kompüter çiplərinin qiymətinin aşağı düşməsi səbəbindən kompüterlərin mümkün xalis satış dəyəri də aşağı düşərək 500 manat təşkil edərsə, ehtiyatda olan çiplər hərəsi 150 manat, ümumiyyətlə isə 30 000 manata qiymətləndirilməlidirlər.

Əvvəlki dövrlərdə ehtiyatların ilkin dəyərindən aşağı olan hər hansı dəyərə qədər silinməsi hallarını yaratmış səbəblər artıq mövcud olmadıqda və ya iqtisadi vəziyyətin dəyişməsi səbəbindən mümkün xalis satış dəyərinin artmasına dair açıq-aydın dəlil mövcud olduqda, silinmiş məbləğ ehtiyatların yeni balans dəyərini ilkin dəyər və yenidən qiymətləndirilmiş mümkün xalis satış dəyərindən daha az olan dəyərə uyğunlaşdırılmaqla bərpa olunur.

Yuxarıdakı nümunəyə bir daha diqqət edək. Həmin nümunədə 01.01.2016-cı il tarixinə ehtiyatların dəyəri 7500 manatdır. 2016-cı il ərzində bazarda misin qiyməti artdığı üçün 2015-ci ildə silinən məbləğin artıq bərpa edilməlidir. Beləliklə, ehtiyatın balans dəyəri kimi indi onun ilkin dəyəri istifadə edilir.

Lakin, 31.12.2016-cı ilin sonuna İlkin dəyər 200 manatdan da artıq qalxaraq 250 manat oldu deyə biz 250 manat götürə bilmərik. Çünki demişdik ki, ən aşağı olanı götürməliyik.

Beləliklə, bu əməliyyat mühasibat uçotu kitablarında aşağıdakı kimi qeydə alınmalıdır:

            Dt (201)     2500                                       Kt (701)   2500

Birbank Biznes yeni müştərilərini “Xoş gəldin” kampaniyası ilə sevindirir. Belə ki, müştərilər hesab açdıqları ilk 30 gün ərzində 50 000 AZN-lik ölkədaxili köçürmə, valyuta mübadiləsi və əməkhaqqı köçürmələri üzrə komissiyasız əməliyyat etmək imkanı əldə edəcəklər. 25 aprel-25 may 2024-cü il tarixlərini əhatə edən xüsusi kampaniyadan yararlananlar həm də hədiyyə əməkhaqqı kartlarına da sahib olacaqlar.

Kampaniyadan yararlanmaq üçün vaxt itirmədən təqdim edilən linkə daxil ola və hesab aça bilərsiniz: https://kbl.az/bbprwtc

Qeyd edək ki, Birbank Biznes-də biznes sahiblərinin mütəmadi istifadə etdiyi bir sıra xidmətlər var:

• Biznes bank hesablarının açılması;
• Təcili köçürmələr, milli və xarici valyutada köçürmələr;
• Nağdsız ödənişlər;
• Əməkhaqqı və biznes kartların sifarişi, çatdırılması və onlara mədaxil;
• POS-terminal sifarişi, POS əməliyyatlarının onlayn izlənilməsi və çıxarışların əldə olunması;
• Sənəd dövriyyəsi və sənədlərin kütləvi imzalanması;
• Biznes krediti və bank qarantiyaları;
• Mobil POS, e-ticarət və “Kliklə ödə” xidmətləri;
• Açıq Bankçılıq Xidmətləri;
• Özəl tarif paketləri və s.

Birbank Biznes müştərilərində suallar yaranarsa, onlara istənilən vaxt canlı çat vasitəsilə dəstək göstərilir. Sahibkarlara vaxta qənaət etmək imkanı verən Birbank Biznes sistemi haqqında ətraflı məlumat üçün https://bir.bank/bbfipr saytına keçid edin və ya 896 məlumat mərkəzinə zəng edin.

“A” şirkəti müştəriyə 500 manat dəyərində məhsulu faktorinq şirkəti vasitəsilə satıb. Belə ki, faktorinq şirkəti “A” şirkətinə öncədən razılaşma əsasında 400 manat köçürüb. Müştəri hissə-hissə olmaqla 12 ay ərzində faktorinq şirkətinə 500 manat köcürüb. Yekunda faktorinq şirkətinin 100 AZN gəliri formalaşıb. Belə halda, faktorinq şirkətinin bu gəliri üzrə ƏDV öhdəliyi yaranırmı?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, müştərilərin depozitlərinin və hesablarının idarə edilməsi, tədiyyələr, köçürmələr, borc öhdəlikləri və tədiyyə vasitələri ilə bağlı əməliyyatlar maliyyə xidmətlərinə aid edilib. Vergi Məcəlləsinin 164.1.2-ci maddəsinə əsasən, maliyyə xidmətlərinin göstərilməsindən ƏDV tutulmur.

Bununla yanaşı, qanunvericiliyə əsasən, faktorinq pul tələbinin güzəşt edilməsi müqabilində maliyyələşdirmədir. Faktorinq xidməti üzrə əldə olunan gəlirlərdən Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada gəlirin əldə olunması ilə bağlı çəkilən xərclər və icbari ödənişlər çıxıldıqdan sonra qalan məbləğdən mənfəət vergisi hesablanıb dövlət büdcəsinə ödənilir.

Qeyd edək ki, həmin fəaliyyət növü üzrə xüsusi icazə və ya lisenziyaların alınması ilə bağlı aidiyyəti üzrə İqtisadiyyat Nazirliyinə (195-1) müraciət edilməsi tövsiyə olunur.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 13.2.14.2-ci, 104.1-ci, 164.1.2-ci və Mülki Məcəllənin 655-ci maddələri

Mənbə: vergiler.az