Oxunma sayı: 140. 223
31 Yan 2023

Avtonəqliyyat vasitələrinin əmlak vergisinə cəlb edilməsi

by | posted in: Xəbər | 0

əmlak vergisi, vergiyə cəlb edilən əmlak,Vergi Məcəlləsində avtonəqliyyat vasitələri üçün azadolmanı nəzərdə tutan 199.4.3-cü maddə ləğv edildikdən sonra – 1 yanvar 2022-ci ildən avtonəqliyyat vasitələri əmlak vergisinə cəlb edilir. 2022-ci ilin əmlak vergisi təqdim ediləndə müəssisələrin balansında olan nəqliyyat vasitələri üçün əmlak vergisi hesablanılıb ödənilməlidir. Bəs bu zaman hesablamalar necə aparılmalıdır? 2022-ci ilin əvvəlinə nəqliyyat vasitələrinin qalıq dəyəri əmlak vergisi üçün nəzərə alınmalıdırmı? Suallara sərbəst auditor Altay Cəfərov aydınlıq gətirib.

Maraq doğuran halları konkretləşdirmək üçün misalı nəzərdən keçirək.

“AA” MMC-nin balansında ancaq əsas vəsaitlər kimi 2021-ci ilin əvvəlinə 10.000 manatlıq, həmin ilin sonuna isə 7.500 manat qalıq dəyəri olan nəqliyyat vasitələri vardır. Şirkət 2022-ci ildə heç bir əsas vəsait almayıb və nəqliyyat vasitələrinə illik norma ilə amortizasiya hesablayıb. Bu halda MMC-nin 2021-ci və 2022-ci il üçün əmlak vergisi nə qədər olacaq?

2021-ci ildə nəqliyyat vasitəsi əmlak vergisindən azad edildiyinə görə əmlak vergisi bəyannaməsində ilin əvvəlinə azad edilən əmlakın qalıq dəyəri kimi 10.000 manat; 2021-ci ilin sonuna isə bəyannamənin 1-ci əlavəsinin 513-cü sətrində, Vergi Məcəlləsinin 199.4.3.-cü maddəsinə əsaslanaraq, 7.500 manat yazılacaq. Nəticə etibarilə 2021-ci il üçün əmlak vergisi hesablanmayacaq.

Bu halda 01.01.2022-ci il tarixinə əsas vəsaitlərin qalıq dəyəri 7.500 manat olacaq. 2022-ci ildə norma ilə 1.875 manat amortizasiya hesablanıldığından 2022-ci ilin sonuna nəqliyyat vasitələrinin qalıq dəyəri (7.500 – 1.875) = 5.625 manat müəyyənləşdirilir.

7.500 x 25% = 1.875 manat;
7.500 – 1.875 = 5.625 manat.

Nəqliyyat vasitələri 2021-ci ilin sonuna əmlak vergisindən azad edilmişdirsə, bəs 2022-ci ilin əvvəlinə də əmlak vergisi bəyannaməsində azad edilən kimi yazılacaqmı?

Qeyd edildiyi kimi, nəqliyyat vasitələrinin əmlak vergisindən azad edilməsinin son tarixi 31.12.2021-ci ilə kimi olub. Artıq 01.01.2022-ci ildən əmlak vergisinə cəlb edildiyinə görə 2022-ci ilin əmlak vergisi bəyannaməsinin ilin əvvəlinə nəqliyyat vasitələri vergiyə cəlb edilən əmlak kimi yazılmalıdır. Eyni zamanda da ilin sonuna vergiyə cəlb edilən əmlak kimi qeyd edilməlidir.
Odur ki, cəmiyyətin 2022-ci ildə əmlak vergisi belə hesablanacaq:

7.500 + 5.625 = 13.125 manat;
13.125 : 2 = 6.562,5 manat;
6.562,5 x 1% = 65,63 manat.

Beləliklə, “AA” MMC-nin 2022-ci üçün əmlak vergisi 65,63 manat təşkil edəcək.

2022-ci il üçün əmlak vergisi bəyannaməsi təqdim ediləndən sonra vergi orqanlarından 2021-ci ilin sonuna 7.500 manat əmlakın azad edilən, 2022-ci ilin əvvəlinə isə cəlb edilən kimi yazılması haqqında uyğunsuzluq xəbərdarlığı daxil ola bilər. Bu halda sadə açıqlama təqdim etməklə uyğunsuzluq aradan qaldırılır. Yəni vergi ödəyiciləri Vergi Məcəlləsində olan dəyişiklik əsasında 2021-ci ildə nəqliyyat vasitələrinin əmlak vergisindən azad edilməsi barədə açıqlama təqdim edə bilərlər. Açıqlamada 2022-ci ilin əvvəlindən nəqliyyat vasitələri vergiyə cəlb edilən əmlak olduğundan, 01.01.2022-ci ildə əmlak vergisi bəyannaməsində onların vergiyə cəlb edilən əmlak kimi yazıldığı qeyd edilməlidir.

Mənbə: vergiler.az

Pay və səhmlərin satışında mənfəət vergisi necə hesablanır?

31 Yan 2023

İşsiz və işaxtaranlar üçün təqaüdlü “Əməliyyatçı-Mühasib” kursu

by | posted in: Xəbər | 0

İşaxtaranlar üçün əla fürsət!

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Məşğulluq Agentliyi və “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi” MMC-nin birgə təşkil etdiyi “ƏMƏLİYYATÇI-MÜHASİB” kursu işsiz və işaxtaranlar üçün öz karyeralarını qurmaq yolunda əla fürsətdir.

Dövlət Məşğulluq Agentliyi tərəfindən maliyyələşdirilən bu kurs tam ödənişsizdir. Agentliyin əsas məqsədi vətəndaşların məşğulluğunu təmin etməyə dəstək göstərməkdir.

Agentlik kursların təşkili üçün özəl tədris müəssisləri ilə əməkdaşlıq edir. Onların əməkdaşlığa cəlb edilməsi müraciət edən belə təhsil müəssisələrinin ümumi qiymətləndirilməsi əsasında aparılır. Sonuncu qiymətləndirmə 2022-ci ilin sonunda agentliyə müraciət edən 34 müəssisə üzrə aparılıb, onlardan 14-ü ilə qarşılıqlı əməkdaşlığın qurulması məqsədəuyğun sayılıb. “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi” MMC onlardan biridir.

Birgə əməkdaşlıq çərçivəsində əməliyyatçı-mühasiblər hazırlayan kurs təşkil ediləcək. Kursda dinləyicilər peşənin perspektivləri haqqında məlumat alacaq, əməliyyatçı – mühasib kimi işə başlamaq üçün bilik və bacarıqlara yiyələnəcək, baş mühasib kimi yetişmək üçün necə inkişaf etməyin yollarını öyrənəcəklər. Kursda mühasibat elminin əsaslarını öz işinin peşəkarı olan təcrübəli mühasiblər tədris edəcək.

Qeydiyyat üçün əsas meyar Məşğulluq Altsistemində “işsiz” və ya “işaxtaran” kimi qeydiyyatın, mühasibat üzrə baza biliklərinin olması və təhsilini bitirməsidir. 

Qiyabi təhsil alan tələbələr də müraciət edə bilərlər. Müraciət edən şəxslər peşə hazırlığı istiqaməti üzrə uyğunluğu təsdiqləndikdən sonra peşə hazırlığı kurslarına cəlb olunacaqlar.

Kursun müddəti 1.5 aydır. Həmçinin təlim müddətində həftədə 3 dəfə olmaqla praktiki təcrübə keçiriləcəkdir. Kursu bitirənlərə sertifikat təqdim edilir. Kursu uğurla bitirənlərin işlə təmin olunmasına köməklik göstəriləcək.

İştirak etmək üçün, keçidə daxil olmaqla sorğunu doldurun: https://forms.gle/

 

📌Ünvan: Caspian Plaza.

30 Yan 2023

Pay və səhmlərin satışında mənfəət vergisi necə hesablanır?

by | posted in: Xəbər | 0

Mənfəət hesablanması, mənfəət vergisi, pay və səhmlərin satışı,Kapital nədir?

Vergi Məcəlləsi kapitalı aktivlərdən öhdəliklərin hamısını çıxdıqdan sonra yerdə qalan xalis aktivlərin dəyəri kimi müəyyən edir (maddə13.2.74). Kapitalın tərkibini isə aşağıdakı formada təsvir edə bilərik:

Kapital = nizamnamə kapitalı + bölüşdürülməmiş mənfəət

Təsərrüfat ortaqlıqları (cəmiyyətləri) onların nizamnaməsi ilə müəyyən edilmiş nizamnamə kapitalının olduğunu bilirik. Təsərrüfat cəmiyyətində nizamnamə kapitalı payların dəyəri formasında, səhmdar cəmiyyətində isə səhmlərin dəyəri formasında əks etdirilir. Belə cəmiyyətlərin iştirakçıları öz paylarını (səhmlərini) həmin cəmiyyətin digər iştirakçılarına və 3-cü şəxslərinə satmaq hüququna malikdir. Nizamnamə ilə müəyyən edilmiş bu payların satılması zamanı vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi zəruridir.

Payların (səhmlərin) satışı zamanı vergidən yayınma hallarının qarşısını almaq məqsədilə vergi qanunvericiliyində xalis aktivlərin dəyəri, mütənasib dəyər anlayışı vasitəsi ilə təyin edilir. Belə ki, payların (səhmlərin) satışı zamanı vergitutma obyekti müəyyən edilərkən müəssisənin təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsi olaraq əldə edilmiş xalis mənfəətin nizamnamə kapitalının artırılmasına yönəldilmiş, yaxud yönəldilməmiş olması faktı nəzərə alınmalıdır. Bu, vergi ödəmədən dividendlərin götürülməsi halının yaranmasının qarşısını alır.

Biz qısa olsun deyə, “paylar” ifadəsindən istifadə edəcəyik, yəni pay haqqında dediklərimiz səhmə də aiddir.

Payların (səhmlərin) satışı zamanı mənfəətin hesablanması

İştirak paylarının satışı zamanı vergitutma obyektini müəyyən etmək üçün yalnız satış qiymətinə deyil, xalis aktivlərin paya mütənasib dəyəri anlayışına da diqqət edilir (VM 104.6)

Verginin hansı məbləğdən hesablanacağını bilmək üçün ya payın satış qiymətindən öz dəyərini (bir növ maya dəyəri – buna nominal dəyər deyilir), ya da xalis aktivlərin dəyərindən nominal dəyərini çıxmalıyıq.

Müəssisənin bölüşdürülməmiş mənfəəti vardırsa, o da nəzərə alınmalıdır. Çünki mühasibat uçotunun 343-cü hesabında əks etdirilən bölüşdürülməmiş mənfəət, əslində, təsisçilər yığıncağının qərarı əsasında nizamnamə kapitalının artırılmasına, yəni elə payların dəyərinin artırılmasına yönəldilə bilərdi.

Məhz bu prizmadan yanaşaraq vergi qanunvericiliyi tələb edir ki, xalis aktivlərin mütənasib dəyəri satış qiymətindən yuxarı olarsa nominal dəyər həddi satış qiymətindən deyil, mütənasib dəyərdən azaldılsın. Əks olduqda isə satış qiyməti əsas götürülməlidir. Bunu aşağıdakı düsturla da ifadə edə bilərik:

Mütənasib dəyər / satış qiyməti – Nominal dəyər = Mənfəət

Bütün bunları sadə dildə necə ifadə etmək olur? Gəlin aşağıdakı nümunələrə baxaq.

Mütənasib dəyər necə tapılır?

Məsələn, sizin kapitalınız 10000 manatdır. Bunun 6000 manatı nizamnamə kapitalı, (6 pay, hər biri 1000 azn olmaqla), 4000 manatı isə bölüşdürülməmiş mənfəətdir.

Qeyd etdiyimiz kimi, VM kapitalı xalis aktivlərin dəyəri kimi xarakterizə edir, yəni bizim nümunədə xalis aktivlərin də dəyəri 10000 manatdır. Həmin məbləği payların sayına bölməklə mütənasib dəyəri tapmaq olar:

10000 / 6 = 1666.7

Bu, o deməkdir ki, əslində bölüşdürülməmiş mənfəət 4000 manat bölüşdürülsəydi payın birinin nominal dəyəri 1666.7 manat olacaqdı.

 Dividend gəlirlərinizin düzgünlüyünə əmin olmaq istəyirsiniz? Müraciət edin!

Payı həmin dəyərdən yuxarı satsanız aşağıdakı riyazi düsturun azalan yerində satış qiymətini, aşağı satsanız mütənasib dəyəri yazmalısınız. Çıxılan və fərq isə həmişə müvafiq olara nominal dəyər və mənfəətdir.

Mütənasib dəyər / satış qiyməti – Nominal dəyər = Mənfəət

Nümunəyə baxaq:

Nümunə 1: “A” MMC-nin nizamnamə kapitalı 3600 manat təşkil edir (3 pay hər biri 1200 manat). Əlavə olaraq ötən ildən 2100 manat bölüşdürülməmiş mənfəətə sahibdir. Payların 2-si bir şəxsə, digəri başqa bir şəxsə məxsusdur.

Birinci şəxs 2 payından birini 1500 manata satır. Digər iştirakçı isə öz payını başqa bir şəxsə 2200 manata satır. Hər ikisinin vergi tutulan mənfəətini hesablayaq.

Birinci şəxs üçün :

Xalis aktivlərin dəyəri = 3600 + 2100 = 5700 manat.

Xalis aktivlərin paylara mütənasib dəyəri : 5700 / 3 = 1900 manat.

Mənfəət  = 1900 – 1200 = 700 azn.

İkinci şəxs üçün :

Xalis aktivlərin dəyəri = 3600 + 2100 = 5700 manat.

Xalis aktivlərin paylara mütənasib dəyəri : 5700 / 3 = 1900 manat.

Mənfəət  = 2200 – 1200 = 1000 azn.

Birinci şəxs payların hər birini xalis aktivlərin paylara mütənasib dəyərindən aşağı qiymətə satdığından mənfəət mütənasib dəyərdən, ikinci şəxs, isə əksinə, yuxarı qiymətə satdığından satış qiymətindən çıxılmaqla hesablanır.

30 Yan 2023

MMC-lərin məcburi auditdən keçməsi nəyə görə zəruridir?

by | posted in: Audit, Xəbər | 0

məcburi audit,Sahibkarlıq subyektlərinin öz işlərini düzgün qura bilməsində auditin xüsusi rolu var. Mövzunu “A Audit and Consulting” MMC-nin direktoru, auditor Rüfət Əliyev şərh edir.

Audit – əmtəə istehsalı və satışı, xidmət göstərilməsi və iş görülməsi ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərində mühasibat uçotunun dəqiq və dürüst aparılmasının və maliyyə hesabatlarının müstəqil yoxlanılmasıdır. Audit yoxlaması məcburi və ya könüllü (təsərrüfat subyektinin öz təşəbbüsü ilə) ola bilər.

“Auditor xidməti haqqında” Qanunun 2-ci maddəsinə görə, öz maliyyə hesabatlarını dərc etdirməli olan təsərrüfat subyektləri üçün, habelə qanunla bilavasitə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan audit məcburi, digər hallarda isə könüllüdür.

İcbari auditin təsərrüfat subyektləri səhmdar cəmiyyətlər, bir çox ictimai əhəmiyyətli qurumlar və s. olsa da, bu yazıda hədəf auditoriyamız məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərdir.

Mülki Məcəlləsinin 91.4 – cü maddəsinə əsasən, məhdud məsuliyyətli cəmiyyət (mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri istisna olmaqla) illik maliyyə hesabatlarının düzgünlüyünü yoxlatmaq üçün hər il müstəqil auditor cəlb etməlidir, başqa sözlə, kənar audit keçirməlidir.

“Mikro, kiçik, orta və iri sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü meyarları”nın təsdiq edilməsi haqqında Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə meyarlar aşağıdakı kimi təsnifləşdirilib:

Sahibkarlıq subyektlərinin ölçüsünə görə kateqoriyaları İşçilərinin orta siyahı sayı

(nəfər)

 İllik gəliri (ig)

(min manat)
Mikro sahibkar 1 – 10 ig ≤ 200
Kiçik sahibkar 11 – 50 200 < ig ≤ 3.000
Orta sahibkar 51 – 250 3.000 < ig ≤ 30.000
İri sahibkar 251 və ondan yuxarı 30.000 < ig

Cədvəldən göründüyü kimi, işçilərinin sayı 50 nəfərdən, illik gəlirləri (və ya xərcləri) 3 milyon manatdan çox olan istənilən MMC icbari olaraq kənar audit yoxlamasından keçməlidir. Əks təqdirdə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 464-cü maddəsinə əsasən, “Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan məcburi auditdən yayınmağa görə:

  • vəzifəli şəxslər 300 manatdan 600 manatadək;
  • hüquqi şəxslər 1.500 manatdan 2.500 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Auditorlar Palatası Şurasının 3 oktyabr 2022-ci il tarixli 348/1 nömrəli “Azərbaycan Respublikasının ərazisində göstərilən auditor xidmətlərinin dəyərinin minimum hədləri” barədə qərarına qədər ölkə ərazisində aparılan auditor xidmətləri şuranın 2019-cu il 28 dekabr tarixli 316/6 nömrəli qərarı ilə tənzimlənirdi. Burada əsas diqqət olunan məqam əvvəllər qərarın adındakı “tövsiyə olunan” ifadəsinin son dəyişiklikdə çıxarılmasıdır. Belə ki, sərbəst auditorlar və ya auditor təşkilatları əvvəlki illərdə müştəri ilə müqavilə bağladıqda “tövsiyə olunan” ibarəsinə əsasən müştərilərə xidmət müqabilində minimum həddə göstəriləndən nisbətən aşağı məbləğdə qiymət təklif edə bilərdisə, artıq bu kimi hallar yolverilməzdir. Dəyişikliyə əsasən, audit bazarının qiyməti, demək olar ki, vahid tarif ilə nizamlanır. Çünki hər hansı auditor öz müştərisinə minimum həddən aşağı qiymət təklif edərsə, həmin icraçıya qarşı Azərbaycan Respublikasının Auditorlar Palatası Şurasının 2022-ci il 19 oktyabr tarixli 349/1 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Auditor xidməti zamanı icra intizamının pozulmasına görə intizam məsuliyyəti və onun tətbiqi haqqında Əsasnamə”də nəzərdə tutulan intizam tədbirləri tətbiq edilir. Bundan əlavə, əvvəllər dövriyyəsi bir milyon manatdan yuxarı olan, hətta 8 rəqəmli dövriyyəli şirkətlər üçün tövsiyə olunan minimum audit məbləği 9.000 manat təşkil etdiyi halda, son dəyişiklikdə bu məbləğlər fərqlidir.

Misal 1: Tutaq ki, “AA” və “BB” şirkətlərinin müvafiq olaraq 3 milyon və 15 milyon manat dövriyyələri olub. Hazırkı qiymət cədvəli ilə təyin olunan minimum audit məbləği “AA” şirkəti üçün 6.000 manat, “BB” şirkəti üçün isə 15.500 manat olacaq.

Çox təəssüf ki, bəzi şirkət rəhbərləri audit yoxlamasından keçmək əvəzinə, cərimə məbləğinin nisbətən azlığından sui-istifadə edib cərimə ödəməyə üstünlük verirlər. Həmin sahibkarların nəzərinə çatdırmaq istəyirik ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 9.2-ci bəndinə görə, uzanan inzibati xətaya görə şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunduqdan sonra bu xətanı törətməkdə davam edirsə, inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Bu müddəaya əsasən, müəssisə kənar auditor yoxlamasından keçirilməyən il ərzində bir neçə dəfə cərimə oluna bilər.

Misal 2: “AB” şirkəti 2021-ci ilin maliyyə hesabatlarını 2022-ci ildə kənar auditor yoxlamasından keçirmədiyi üçün 2023-cü ilin yanvar ayında məhkəmə qərarı ilə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 464-cü maddəsi ilə cərimə olunub. İnzibati xətanın tətbiq müddətinin bir il olduğunu nəzərə alsaq, bu o deməkdir ki, əgər “AB” şirkəti ilk dəfə cərimə olunduqdan sonra da kənar auditor yoxlamasından keçməzsə, 2023-cü il ərzində bir neçə dəfə yenidən cərimələnə bilər. Təcrübədə kiminsə başına bu hal hələ gəlməyibsə, gəlməyəcək demək deyil!

Sahibkarlar yoxlamalarını peşəkar auditorlara həvalə edərsə, bu onların özü üçün də, şirkət üçün də faydalı olar.

Mənbə: vergiler.az

Aksiz vergisi üzrə dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi, əvəzləşdirmə və qaytarılma

1 … 570 571 572 573 574 575 576 … 2. 686