Blog Full

Vergi Məcəlləsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezidentin beynəlxalq daşıma məqsədləri üçün rezident müəssisəyə icarəyə verdiyi vaqonu rezident müəssisə qeyri-rezidentə və yaxud rezidentə təqdim edir. Təqdim edən rezident müəssisə ƏDV ödəyicisidir. Bu halın daha aydın anlaşılması üçün nümunə kimi qeyd edək. “A” MMC Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezident “BB” şirkətindən beynəlxalq daşıma məqsədləri üçün vaqonlar icarəyə götürür və icarəyə götürdüyü vaqonları rezident və qeyri-rezidentə yenidən icarəyə verir (bu, dəmiryol termini ilə icarə yox, “vaqon ayrılması” kimi dəyərləndirilir).

Sual 1. Qeyri-rezidentdən vaqon icarəyə götürülərkən ƏDV bəyannaməsinin 306-cı sətrində ay ərzində göstərilən xidmət və buna uyğun olaraq ödənişlər qeyd olunur. Bu fəaliyyət üçün ödəmə mənbəyində vergi bəyannaməsi verilərkən Azərbaycan Respublikasında qeydiyatda olmayan qeyri-rezidentə ödənilən vəsait hansı xanada qeyd olunmalıdır?

Sual 2. Bu fəaliyyət üzrə vaqon icarəsi rezident müəssisəyə təqdim olunurkən 18% ƏDV hesablanaraq elektron qaimə-faktura göndərilir və ƏDV bəyannaməsinin əlavə 3 hissəsində qeyd olunur. Bu təqdimetmə yalnız qeyri-rezidentə olduğu zaman göstərilən xidmət və bizə ödənilən məbləğ qeyri-rezidentin yerləşmə yerinin öz ölkəsi olduğunu (Azərbaycanda daimi nümayəndəliyi olmadığını) nəzərə alaraq ƏDV bəyannaməsinin əlavə 4 hissəsində qeyd edilməlidirmi?

Dövlət Vergi Xidmətindən birinci sualla bağlı bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 13.2.16.11-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında istifadə edilən daşınar əmlakın icarəyə verilməsindən əldə edilən gəlir Azərbaycan mənbəyindən gəlirə aid edilir və bu gəlir Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada vergiyə cəlb olunur.

Vergi Məcəlləsinin 125.1.7-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, qeyri-rezidentə ödənilən icarə haqları və royalti (bu Məcəllənin 125.5-ci maddəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla) bu Məcəllənin 124-cü maddəsinə uyğun olaraq ödəmə mənbəyində vergiyə cəlb olunur.

İşsizlikdən sığorta: nələri bilmək vacibdir?

Qeyd olunanlara əsasən:

Vergi Məcəlləsinin 125.1.7-ci maddəsinin müddəalarına görə, nəqliyyat vasitələrinin icarəsi üçün qeyri-rezidentə ödənilən icarə haqları 14 faiz dərəcə ilə ödəmə mənbəyində vergiyə cəlb olunur və müvafiq hesabat dövrü üzrə təqdim edilən “Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi”nin 1607.2-ci sətrində əks etdirilir.

Bundan əlavə, xidmətləri (işləri) təqdim edən qeyri-rezidentin rezidenti olduğu dövlətlə Azərbaycan Respublikası arasında ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılmasına dair saziş mövcud olduğu halda qeyri-rezidentin Azərbaycan mənbəyindən əldə etdiyi hər hansı gəlirinin, o cümlədən xidmətlərin göstərilməsindən gəlirlərinin və royalti gəlirlərinin vergidən azad edilməsi və ya aşağı dərəcə ilə vergiyə cəlb edilməsi Azərbaycan Respublikası ilə digər dövlətlər arasında bağlanılmış ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında beynəlxalq sazişlərlə tənzimlənir.

Beynəlxalq müqavilələrin tətbiqi məqsədilə qeyri-rezident ona gəlir ödəyən şəxsin uçotda olduğu vergi orqanına elektron və ya kağız daşıyıcısında doldurulmuş “Qeyri-rezidentin Azərbaycan Respublikasından əldə etdiyi gəlirə ödəmə mənbəyində beynəlxalq müqavilədə nəzərdə tutulmuş azadolma və ya aşağı dərəcənin tətbiq edilməsi haqqında” Ərizə (DTA-03 forması) təqdim etməklə həmin azadolmanın və ya aşağı vergi dərəcəsinin tətbiq edilməsi ilə bağlı müraciət edə bilər.

Dövlət Vergi Xidmətindən ikinci sualla bağlı bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 168.1.5-ci maddəsinə əsasən, daşınan əmlakın icarəyə verilməsi (nəqliyyat müəssisələrinin nəqliyyat vasitələri istisna olmaqla) işlərin və ya xidmətlərin alıcısının yerləşdiyi yerdə həyata keçirilmiş sayılır.

Müəssisə nəqliyyat müəssisəsi olduğu halda qeyri-rezidentlərə nəqliyyat vasitələrinin icarəyə verilməsi üzrə xidmətlərin göstərildiyi yer Vergi Məcəlləsinin 168.1.6-cı maddəsinin müddəalarına əsasən işi yerinə yetirən və ya xidmət göstərən şəxsin fəaliyyəti həyata keçirdiyi yer üzrə Azərbaycan Respublikasının ərazisi sayılır və həmin əməliyyatlar ümumi qaydada 18 faiz dərəcəsi ilə ƏDV-yə cəlb olunur.

Mənbə: vergiler.az

Kənd təsərrüfatı məhsullarının satışında ƏDV-nin hesablanması

Ölkəmizdə 2018-ci ilin yanvar ayının 1-dən “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanun qüvvəyə minib. Vəkillər Kollegiyasının üzvü, “LCG” vəkil bürosunun vəkili Əmiraslan Yusifov bu sığorta növünə dair vətəndaşların bilməli olduğu məqamları bölüşüb.

“İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanun işdən azad olunan işçilərə kompensasiya ödənilməsi məqsədini daşıyır.

Sığorta haqqı sığorta olunan (işçilər) və sığortaedən (işəgötürən) tərəfindən birlikdə sığortaçıya (Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə) ödənilən məbləğdir. Məbləğin tarifi işçinin aylıq əməkhaqqının 0,5 faizi işçi və 0,5 faizi işəgötürən tərəfindən olmaqla, ümumilikdə 1 faiz təşkil edir. Bu sığorta növündə sığorta tarifi bütün işçilər üçün eyni hesablanır.

İlk öncə qeyd edək ki, bu sığortadan “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunun 13.1-ci maddəsinə və “Məşğulluq haqqında” Qanunun 5-ci maddəsinə uyğun olaraq işsiz kimi qeydiyyata alınan şəxslər yararlana bilirlər.

Kənd təsərrüfatı məhsullarının satışında ƏDV-nin hesablanması

Bu sığorta üzrə ödənilən ödənişlər üç yerə bölünür:

• əsas sığorta ödənişi;
• sığorta ödənişinə əlavə;
• minimum sığorta ödənişi.

Dövlət orqanının və ya hüquqi şəxsin ləğv edilməsi və işçilərin və ya dövlət qulluqçularının sayı və ya ştatları ixtisar edildiyi hallar üzrə işdən çıxanların itirilmiş orta aylıq əməkhaqqının 50 faizi məbləğində, əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi ilə bağlı isə minimum sığorta ödənişi edilir. Sığorta ödənişi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş minimum aylıq əməkhaqqı məbləğinə bərabər tutulur.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 460-cı maddəsinə əsasən, az miqdarda vergiləri, işsizlikdən sığorta, icbari tibbi sığorta və ya məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməkdən yayınmağa görə – inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş vergilərin və ödənişlərin məbləğinin otuz faizindən yetmiş faizinədək məbləğdə cərimə edilir.

Burada “az miqdar” dedikdə, əlli min manatdan yuxarı olmayan məbləğ başa düşülür.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 477-1 -ci maddəsinə əsasən, sığortaedən tərəfindən işsizlikdən sığorta haqqında qanunvericiliyin pozulmasına; Əmək Məcəlləsinin 77-ci maddəsinin birinci hissəsinə uyğun olaraq işçiyə xəbərdarlıq edildiyi gündən 5 gün müddətində həmin işçinin peşəsi, ixtisası və əməkhaqqı barədə sığortaçıya rəsmi məlumat verməməsinə; sığorta haqqının hesablanmasına və ödənilməsinə, sığorta ödənişinin təyin edilməsinə əsas olan məlumatları sığortaçıya (elektron və ya kağız daşıyıcıda) təqdim etməməsinə; sığorta haqqının hesablanmasını və uçotunu aparmamasına, hər rüb üzrə rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına hesabat verməməsinə; habelə sığorta ödənişi üçün əsas olan sənədlərin və məlumatların qorunub saxlanılmasını təmin etməməsinə görə – fiziki şəxslər yüz manat məbləğində, vəzifəli şəxslər iki yüz manat məbləğində, hüquqi şəxslər dörd yüz manat məbləğində cərimə edilir.

Sığortaolunan tərəfindən sığorta ödənişinin miqdarının dəyişməsinə və ya dayandırılmasına səbəb olan “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanun ilə müəyyən olunmuş hallar barədə 10 gündən gec olmayaraq sığortaçıya məlumat verilməməsinə görə – inzibati xəta nəticəsində vurulmuş ziyanın bir misli miqdarında cərimə edilir.

Mənbə: vergiler.az

Tibb işçilərinə ödənilən əlavələrdən gəlir vergisi tutulurmu?

Əksər işəgötürənlər icra sənədləri əsasında işçinin əməkhaqqısından tutulmalar etdiyi halda bu tutulmaların səbəbləri barədə məlumatsız ola bilir. Belə ki, bəzi hallarda icra sənədinin verilməsinə əsas olan sənəd ləğv edilsə də, işəgötürən bundan xəbərsiz ola və tutulmaları davam etdirə bilir. Bu isə öz növbəsində dolayısı ilə işçinin hüquqlarının işəgötürən tərəfindən pozulmasına gətirir. İşəgötürən tərəfindən bu yazıda göstərilən halların ətraflı öyrənilməsi faydalı olacağı üçün əhəmiyyətli bir mövzu barədə məlumat verəcəyimizi bildiririk.

Mövzuya keçməzdən əvvəl icra sənədinin verilməsi üçün əsas olan halları qeyd edirik. İcra haqqında qanunun 6.1-ci maddəsinə əsasən icra sənədi hesab olunan aktlara aiddir:

• Azərbaycan Respublikası məhkəmələrinin qərarları;

Nəzərə almaq lazımdır ki, məhkəmənin qərarları əsasında verilən icra sənədləri qüvvəyə minmiş sənəddir. Yekun məhkəmə instansiyasına şikayət mərhələsini keçdiyi üçün bu sənədlər mütləq icra edilir. Buna baxmayaraq işəgötürən icra sənədini aldıqdan sonra işçidən yeni hallar üzrə kassasiya şikayəti verilməsini, Konstitusiya Məhkəməsində bu qərardan şikayətə baxılıb-baxılmadığını, o cümlədən digər hallar üzrə (Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi və s) qərarın qüvvədən düşüb-düşməməsini dəqiqləşdirməlidir. Ona görə ki, sadalanan hallar üzrə məhkəmə qərarının qüvvədən düşməsi və icra vərəqinin əsassız olması mümkündür.

• İddianın təmin edilməsi ilə bağlı tədbirlərin görülməsi haqqında məhkəmələrin qərardadları;

Bu akt müvəqqəti xarakterli olduğu üçün işəgötürən də bu sənədin son aqibətini izləməlidir. Belə ki, qərardaddan şikayət verildikdə yaxud məhkəmənin yekun qərarı ilə iddia rədd edildikdə bu icra sənədi də qüvvədən düşür.

• Məhkəmələrin cinayət işləri üzrə hökmlərinin, qərardadlarının və qərarlarının əmlakın alınmasına dair hissəsi;
• Beynəlxalq arbitrajların və münsiflər məhkəmələrinin qərarları;
• Xarici dövlətlərin məhkəmələrinin və arbitrajlarının qərarları əsasında verilən icra vərəqələri;
• məhkəmə əmrləri;
• Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş hallarda digər orqanların qərarları;
• Bələdiyyələr tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktlar və digər inzibati orqanların pul tələblərinin ödənilməsi ilə bağlı inzibati aktlar;
• Vekseldə onun aksepti haqqında qeyd olunubsa, onun aksepti hallarında veksel üzrə ödənilməməsinə görə qanunvericiliyə uyğun verilən protestlər;
• İnzibati xətalara dair işlərə baxmaq səlahiyyəti olan orqanların (vəzifəli şəxslərin) qərarları;
• Notariusun icra qeydləri;

Bu aktlar da məhkəmə qərarları kimi qüvvədən düşə yaxud şikayət verilməklə mübahisələndirilə biləcəyi üçün işçi ilə qüvvədə olub-olmamasının daim dəqiqləşdirilməsi məqsədəuyğundur.

• Alimentlərin ödənilməsi barədə notariat qaydasında təsdiq edilmiş sazişlər.

Bu sazişlər üzrə notariat qaydasında icra qeydləri verilə bilsə də, yekunda məhkəmə qaydasında mübahisələndirilə biləcəyi üçün işçi ilə qüvvədə olma statusu dəqiqləşdirilməlidir.

Onu da qeyd edək ki, Əmək Məcəlləsinin 176-cı maddəsinə görə əməkhaqqından bir neçə icra sənədinə əsasən məbləğlər tutularkən, bütün hallarda işçinin əməkhaqqısının əlli faizi saxlanmalıdır. Mövzu çərçivəsində qeyd etmək lazımdır ki, icra sənədinin icra edilməməsi inzibati və ya cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilir.

Kənd təsərrüfatı məhsullarının satışında ƏDV-nin hesablanması

Vergi Məcəlləsinə son dəyişikliyə əsasən, 2022-ci il yanvarın 1-dən 3 il müddətində kənd təsərrüfatı məhsullarının (yerli və xarici mənşəli) topdan və pərakəndə satışı zamanı ƏDV ticarət əlavəsindən hesablanan verginin məbləği hesab edilir.

Bu mövzu ilə bağlı müəyyən suallar yaranır. Məsələn, tutaq ki, vətəndaş “AA” MMC-dən topdansatış qaydasında 100+18 manat dəyərində məhsul alır və üzərinə 20 manat ticarət əlavəsi qoyaraq pərakəndə qaydada satır. Bu zaman nə qədər ƏDV hesablanır? Onun hansı hissəsi əvəzləşdirilir?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, ƏDV-nin yeni qayda ilə hesablanması 2022-ci ilin yanvarın 1-dən əldə edilmiş kənd təsərrüfatı məhsullarının (yerli və xarici mənşəli) alışı elektron qaimə-faktura, idxal gömrük bəyannaməsi və bu bəyannamə ilə bağlı hesab-faktura (invoys), habelə elektron alış aktı ilə, topdan və pərakəndə satışı müvafiq olaraq elektron qaimə-faktura və nəzarət kassa-aparatının çeki ilə rəsmiləşdirildiyi halda bu maddədə göstərilən tarixdən 3 il müddətində həyata keçiriləcəkdir. Kənd təsərrüfatı məhsullarının topdan və pərakəndə satışı müvafiq qaydada rəsmiləşdirilmədiyi halda isə ƏDV ümumi dövriyyədən hesablanır.

Tibb işçilərinə ödənilən əlavələrdən gəlir vergisi tutulurmu?

Vergi Məcəlləsinin 175.12-ci maddəsinə əsasən, kənd təsərrüfatı məhsullarının topdan və pərakəndə satışı ilə məşğul olan vergi ödəyiciləri tərəfindən 2022-ci il yanvarın 1-dən əldə edilmiş kənd təsərrüfatı məhsullarına görə 3 il müddətində ödənilmiş ƏDV məbləğləri əvəzləşdirilmir.

“Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 3 dekabr 2021-ci il tarixli 406-VIQD nömrəli Qanununun 2.5-ci maddəsinə əsasən, ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatda olan, kənd təsərrüfatı məhsullarının (yerli və xarici mənşəli) topdan və pərakəndə satışını həyata keçirən şəxslər tərəfindən 2022-ci il yanvarın 1-dək ƏDV ödənilməklə əldə edilmiş və müvafiq əvəzləşdirmə alınmış sahibliklərində qalan kənd təsərrüfatı məhsullarının sonradan satışı zamanı ƏDV həmin malların tam satış dəyərindən hesablanır. Digər hallarda isə kənd təsərrüfatı məhsullarının topdan və pərakəndə satışı zamanı 2022-ci il yanvarın 1-dən etibarən ƏDV ticarət əlavəsindən hesablanır.

Yuxarıda göstərilən halda 1 yanvar 2022-ci ildən sonra topdansatış qaydasında alınmış kənd təsərrüfatı məhsullarının 20 manat məbləğinda ticarət əlavəsi tətbiq edilməklə pərakəndə qaydada satışı zamanı ƏDV ticarət əlavəsi olan 20 manat məbləğindən hesablanır və həmin məhsullara görə ödənilmiş ƏDV məbləğləri əvəzləşdirilmir.

Mənbə: vergiler.az

Malların pərakəndə satış qaydasında rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı qaydalar