Blog Full

Kassa hesabı üzrə əməliyyatlar

Mühasibat uçotu subyektlərində pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri üzrə uçot Hesablar Planının 22-ci maddəsinə  uyğun açılan hesablar üzrə aparılır. 7 saylı MUBS-un tələblərinə uyğun tərtib olunan “Pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabat” (PVHHH) pul vəsaitlərində baş verən hərəkətlər, artma və azalmalar, onların səbəblərini aydınlaşdırmaq, lazımi informasiyanı istifadəçilərə çatdırmaq üçün istifadə olunur.

Müəssisələrdə, istər hüquqi şəxs olsun, istər sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərdə nağd əməliyyatların aparılması üçün kassa olur. Nağd pul ən likvid aktiv hesab olunur, vergi ödəyicisi olan fiziki, hüquqi şəxslər nəğd əməliyyatlarını həyata keçirilməsi üçün öz xəzinədarlığını yaradırlar. Kassadan müəssisəyə nağd daxilolmalar, malların (iş, xidmətlərin), işçilərin əməkhaqlarının, dividend ödənişlərinin, buna bənzər digər ödənişlər həyata keçirilir. “221 saylı “Kassa” hesabı üzrə uçot: daxilolmalar” adlı məqalədə mühasibat uçotu subyektlərində kassa əməliyyatları, xəzinəyə nəğd vəsaitlər üzrə daxilolmalar üzrə müxabirləşmələr uçotu barədə yazmışıq. Bu yazıda isə kassadan məxaric edilən nağd vəsaitlər üzrə mühasibat yazılışlarına nümunələr verilib.

Kassa hesabından məxariclərlə bağlı müxabirləşmə nümunələri

Nümunə 1:  Kassa hesabından bank hesablaşma hesabına mədaxil edildikdə

“A” MMC bank hesablaşma hesabının möhkəmləndirilməsi məqsədilə kassa hesabından 55000 manatlıq vəsaiti müəssisənin bank hesabına köçürmüşdür.

Nümunə 2: Kreditor borcların kassadan nağd ödənişi

“A” MMC iyun ayında “B” MMC-dən 10500 manatlıq mal almışdır. Borcun 40%-i kassa hesabından ödənildi. Qalan hissəsi növbəti aylarda ödəniləcək.

Nümunə 3: Avans ödənişlərin kassadan məxarici

“A” MMC istehsal prosesini fasiləsiz şəkildə davam etdirmək üçün pul vəsaitlərinin yetərsiz olduğu qənaətinə gəlmişdir. Məsələni həll etmək üçün daimi müştərisi olan “B” MMC-dən malları təqdim edənədək həmin malların ödənişinin bir qismini avans formasında almışdır. Avans məbləği 25000 manatdır. Avansı kassa hesabından ödəyən  “B” MMC-nin uçotuna baxaq.

Nümunə 4: Təhtəlhesab şəxslərə xəzinə vasitəsi ilə nağd pul ödənişləri

“A” MMC öz işçisinə kommunal ödənişləri həyata keçirmək üçün kassa hesabından 500 manat məbləğində ödəniş etmişdir.

Nümunə 5:  Dividend ödənişlərin nəğd ödənişi üzrə müxabirləşmələr   

“A” MMC-nin təsisçisi hesabat ilinin sonunda Dividend götürülməsi ilə bağlı qərar qəbul etmişdir. Qərara əsasən təsisçiyə kassa hesabından 15000 manat Dividend ödənilib.

Nümunə 6: İcarə haqqı kassa vasitəsi ilə nağd ödənildikdə

“A” MMC malları saxlamaq məqsədilə fiziki şəxsdən anbar icarəyə götürmüşdür. Aylıq icarə haqqı 500 manat olaraq razılaşdırılmışdır. Ödəmə mənbəyində vergi çıxıldıqdan sonra yerdə qalan məbləğ kassa hesabından ödənilmişdir.

Kassa əməliyyatları ilə bağlı daha ətraflı məlumat almaq üçün buraya keçid ala bilərsiniz.

Noyabr ayının sonuncu cümə gününü bütün dünya səbirsizliklə gözləyir. Birbank taksit kartları isə bu həyəcana daha bir həyəcan qatır. Belə ki, 30 noyabr tarixinədək Birbank taksit kartları ilə partnyorlarda ödənişlər 70%-dək endirim qazandırır. Üstəlik də məbləği 24 ayadək bölərək hissə-hissə ödəmək mümkündür.

Dünya trendini fürsətə çevirmək bu qədər asandır. Arzuladığınız hər şey – geyim, elektronika, məişət avadanlıqları, ev əşyaları indi daha əlçatandır. İndi 70%-dək endirimlə alın, 24 ayadək taksitlə ödəyin.

Ətraflı məlumat üçün: www.b-b.az/tkpk

Daim ən son rəqəmsal yeniliklər və bank məhsulları təqdim edən Kapital Bank-ın əmtəə nişanı olan Birbank, 3 milyondan çox aktiv istifadəçisi olan mobil tətbiqi, 115 filial və 50 şöbədən ibarət Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi ilə müştərilərinin xidmətindədir. Bank 2025-ci ilədək ölkənin birinci bankı Kapital Bank adı altında müştərilərinə xidmət göstərib və PAŞA Holding-ə daxildir. Kapital Bank isə hazırda maliyyə institutu olaraq fəaliyyətini davam etdirir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün Birbank.az saytına, 196 Əlaqə Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz.

Fiziki şəxslərə məxsus olan yaşayış sahələrinin fiziki şəxslərə kirayəyə verilməsindən əldə olunan gəlirlər üzrə vergi dərəcəsinin optimallaşdırılaraq 14%-dən 10%-ə endirilməsi nəzərdə tutulur.

Bu vergi yükünün təxminən 30 faiz azalması deməkdir.

Məlumata görə, “Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Qanun layihəsi Milli Məclisdə müzakirə olunur. Dəyişikliklərin əsas hədəfi sahibkarlığın təşviqi, vergi yükünün optimallaşdırılması və “kölgə iqtisadiyyatı”na qarşı mübarizənin gücləndirilməsidir. İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti bu dəyişikliklərin əsaslandırılmasını hissə-hissə ictimaiyyətə təqdim edir.

Qeyd edilib ki, vətəndaşlar tərəfindən mənzillərin kirayəyə verilməsi vergiyə cəlb edilən əməliyyat olsa da, bu sahədə qeyri-rəsmi əməliyyatlar mövcuddur. Prosesin rəsmiləşməsi məqsədilə inzibatçılığın sadələşdirilməsi və kirayə gəlirləri üzrə vergi yükünün azaldılması nəzərdə tutulur.

Xatırladaq ki, 2025-ci il yanvarın 1-dən etibarən kirayə gəliri əldə edən vətəndaşlara özləri vergi orqanında uçota durmadan agent (hüquqi və ya fiziki şəxs) müəyyən etmək və vergi öhdəliklərini yerinə yetirilmək vəzifəsini həmin şəxsə həvalə etmək hüququ verilib.

Sahibkarlıq fəaliyyəti çərçivəsində icarəyə verilən, yaxud hüquqi şəxslərə kirayəyə verilən əmlaklar üçün isə 14%-lik vergi dərəcəsi dəyişməz qalır.

Dəyişikliyin məqsədi vergidən yayınma hallarının qarşısını almaq, fiziki şəxslərə məxsus yaşayış sahələri üzrə kirayə müqavilələrinin və bu müqavilələr üzrə əməliyyatların rəsmiləşdirilməsini təşviq etməkdir.

Mənbə: apa.az

Kassa hesabına daxilolmalar

Pul vəsaitləri, onların ekvivalentlərinin uçotu Hesablar Planının 22-ci maddəsinə uyğun olaraq uçota alınır. Pul vəsaitlərində baş verən hərəkətlərin, yəni artmaların, azalmaların baş vermə səbəblərini aydınlaşdırmaq, lazımi informasiyanı istifadəçilərə çatdırmaq üçün “Pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabat” (PVHHH) tərtib olunur. 7 saylı MUBS-un tələblərinə uyğun olaraq hazırlanan bu hesabatın hazırlanma məqsədi nağd vəsaitlər və onların ekvivalentlərinin axının təhlil edilməsi, habelə onların bank hesablaşma hesabında həyata keçirilən əməliyyatlarla əlaqələndirilməsidir.

Hər bir müəssisənin, hətta hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti həyata keçirən fiziki şəxslərin də kassası olur. Kassa olmadan mühasibat uçotu subyektini təsəvvür etmək mümkün deyildir. Ən likvid aktiv hesab olunan kassa hesabından vergi ödəyicisi olan fiziki, hüquqi şəxslərin nağd əməliyyatlarını həyata keçirmək üçün istifadə edilir. Bank hesablaşma hesabında olduğu kimi kassa hesabından da malların (iş, xidmət), işçilərin əməkhaqlarının, dividend ödənişlərinin, buna bənzər digər ödənişlər həyata keçirilə bilər.

221 saylı “Kassa” hesabı üzrə uçotun əsasları

Bu hesab Hesablar Planının 2-ci bölməsinin (“Qısamüddətli aktivlər”) 22-ci maddəsində (“Pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri”) açılan hesablardan biridir. 221 №-li “ Kassa ” hesabı aktiv hesabdır.

AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaların” 24.1-ci maddəsi  pul vəsaitləri, onların ekvivalentləri üzrə subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi qaydalarını  tənzimləyir.

“Pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri” hesabı üzrə aşağıdakı hesablar açıla bilər:

221 №-li “Kassa” hesabında mühasibat uçotu subyektinin kassalarında milli və xarici valyutada olan pul vəsaitlərinin mövcudluğu və hərəkəti haqqında ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir.

Nağd pulun kassaya mədaxil daxil edilməsi həmin qaydaların 24.7-ci, məxaric edilməsi isə 24.8.-ci bəndi əsasında nizamlanır.

Yolda olan pul köçürmələri mühasibat uçotu subyektinin kassa və ya bank hesablaşma hesablarına daxil olduqda həmin qaydaların 24.10.-cu bəndi tətbiq edilir.

Kassadan digər mühasibat uçotu subyektlərinə ödənişlər edilən zaman yolda olan pul vəsaitləri üzrə müxabirləşmələr həmin qaydaların 24.11.-ci bəndinə uyğun aparılır.

Mühasibat uçotu subyektinin malik olduğu pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri üzrə müsbət yaxud mənfi məzənnə fərqi yarandıqda həmin qaydaların 24.19.-cu bəndi tətbiq edilir.

Kassa hesabına daxilolmalarla bağlı müxabirləşmə nümunələri

Nümunə 1: Bank hesablaşma hesabından kassaya mədaxil edilən nağd vəsait 221 saylı hesabın debeti üzrə uçota alınır. Tutaq ki, “A” MMC kassa hesabının möhkəmləndirilməsi məqsədilə bankdakı hesablaşma hesabından 18000 manatlıq vəsaiti müəssisənin kassasına köçürmüşdür. Müxabirləşmə aşağıdakı kimi olacaq.

Nümunə 2:  Hüquqi şəxsi təsis etmək qərarına gələn Məmmədov Nazim lazımi qurumlara müraciət edərək “A” MMC-nin dövlət qeydiyyatına alınması prosesini tamamlayıb. 74000 manat təyin olunmuş nizamnamə kapitalı qısa müddətdən sonra ödənilmişdir. Nizamnamə kapitalının ödənişi üzrə müxabirləşmə belə olacaq:

Nümunə 3: Debitor borcların nağd ödənişi zamanı müxabirləşmə nümunəsinə baxaq. A” MMC ofis avadanlıqlarının satışı fəaliyyətini həyata keçirir. ƏDV ödəyicisi olan cəmiyyət anbarındakı 12000 manatlıq malları 16000 manata satmışdır. Malların ödənişi kassaya qəbul edilib.

Nümunə 4: “A” MMC istehsal prosesini fasiləsiz şəkildə davam etdirmək üçün pulunun yetərsiz olduğu qənaətinə gəlmişdir. Məsələni həll etmək üçün daimi müştərisi olan “B” MMC-dən malları təqdim edənədək həmin malların ödənişinin bir qismini avans formasında almışdır. Kassaya mədaxil edilən avans məbləği 25000 manatdır.

Nümunə 5: Digər şəxslərdən nağd götürülmüş borc aşağıdakı nümunədə verildiyi kimi uçota alınır.

“A” MMC istehsal prosesini fasiləsiz şəkildə davam etdirmək üçün pulunun yetərsiz olduğu qənaətinə gəlmişdir. Məsələni həll etmək üçün əməkdaşı olan “B” MMC-dən 36000 manat məbləğində borc pul almışdır.

Kassa əməliyyatları ilə bağlı daha ətraflı məlumatı buraya keçid etməklə ala bilərsiniz.