Read More9
Read More9

Mühasibatlığın rolu və əhəmiyyəti barədə ibrətamiz ifadələr (23-cü hissə)

posted in: Xəbər | 0

Mühasibat uçotu ilə bağlı ifadələr (23-cü hissə)

22-сi hissəni oxumaq üçün keçidə daxil olun


Hesab edirik ki, mühasibat uçotunun yenidən qurulması müəssisənin iqtisadi modelinin yaradılması ilə başlamalıdır. Hansı ki, öz növbəsində, onun bütün komponentləri üzrə tələbləri qeyd edəcək.

Y.A. Staxanov

Mühasibat uçotunda modelləşdirmə obyektləri mühasibat sistemləri kimi xidmət edir.

A.A. Şapoşnikov

Hesabdarlığın modeli mühasibat uçotunun əsas terminlərini və anlayışlarını ifadə edən hərf və bəzi digər simvollar əsasında qurulur.

B.V. Alaxov
Mühasibat uçotunun informasiya sisteminin formalaşmasının əsasını təşkil edən uçot modeli mühasibat uçotu hesablarının planıdır.
B.V. Alaxov

Hesab sistemi vasitəsilə modelin qurulması mühasibat uçotu üçün səciyyəvi olan və uçot informasiyasını daha səmərəli təşkil etməyə imkan verən modelləşdirmənin spesifik formasıdır.

V.E. Deşin

Hesablarda əks olunan əməliyyatların iqtisadi məzmunundan söhbət getdikdə, onu əsas tutmaq lazımdır ki, onlar real reallığı, obyektiv həqiqəti əks etdirməlidirlər. Bu baxımdan praktikada tətbiq olunan hesab sisteminə baxsaq, onda belə bir həqiqəti əks etdirməyən, lakin müəyyən məqsədlərə və ya təyinatlara mükəmməl xidmət edən hesabların olduğunu görmək çətin deyil. Mühasibat uçotunun danılmaz üstünlüklərindən biri də ondan ibarətdir ki, həqiqəti göstərmək üçün o, həqiqət anından məhrum edilmiş qəbullara müraciət edə bilər.

Q.P. Biqvava

Ən elementar model iki müxbir hesabların qarşılıqlı əlaqəsini əks etdirən adi müxabirləşmədir. İdarəetmə sistemində mühasibat uçotunun yerini göstərən model ən miqyaslı olacaq.

K.N. Naribayev

Formal-aksiomatik model-formallaşdırmanın nəticəsidir – aydın şəkildə təsvir edilməlidir. İndiyə qədər belə bir təsvir yoxdur. Dərsliklərdə və dərs vəsaitlərində uçot müddəaları, bir qayda olaraq, model formasında deyil, konkret vahid nümunələrdə məzmun təsviri şəklində təsvir edilir.

R.S. Raşitov


Mühasibat uçotunun inkişaf mərhələləri (15-ci hissə)

posted in: muhasibat, Xəbər | 0

Mühasibat uçotu – inkişaf mərhələləri (15-ci hissə)

14-cü hissəyə nəzər yetirmək üçün keçidə daxil olun


Mühasibat uçotu,İtaliyanın uçot məktəbinin hüquqi istiqamətinin nümayəndələri N. d’Anostasio, F. Villa, D. Çebroni, D. Bornaçini və başqaları olmuşlar. Onlar uçotda iki fikri inkişaf etdirmişlər:

1) uçot – bu, mülkiyyətçinin hüquq və öhdəliklərinin qeydiyyatıdır;

2) uçot sisteminin mərkəzində kapitalın uçotu dayanır.

İqtisadi həyatın bütün faktları bu hesaba təsir etməlidir. Bu dördlü sistem adlanırdı, belə ki, hər əməliyyat ən azı dörd dəfə qeyd tələb edirdi. Bu yanaşma mühasibat uçotu sənədlərinin nəzarət əhəmiyyətini gücləndirdi. Çünki kapitalın bir hesabında müxtəlif təsərrüfat əməliyyatlarının düzgünlüyünü təsdiq edən nəzarət nəticələri alınmalı idi.

İtaliya uçotunda iqtisadi istiqamətin nümayəndələri D. Krippa, F. Besta, V. Alfiyeri, Q. Gidilya, A. Stabilini, D. Malone və başqaları olmuşlar. İqtisadi istiqamətin tərəfdarları hesab edirdilər ki, son nəticədə bütün hesablarda maddi dəyərlər nəzərə alınır. Materialist nəzəriyyənin adı elə buradan qaynaqlanırdı. Bütün hesablar kapitalın strukturunu açıqlayan kapitalın iki qrupuna və onun hissələrinə bölünürdü. İqtisadi istiqamət nümayəndələrinin fikrincə, uçot dəyərlərin dəyişməsini, əşyaların hərəkətini qeydə alır, öhdəliklərin dinamikası isə yalnız nəticədir.

Bu istiqamətlərin rəqabətinin təsiri altında İtaliyada üç uçot məktəbi yaradılmışdı: Lombardiya, Toskaniya və Venetsiya.

Lombardiya məktəbi. Onun yaradıcısı F. Villa (1801-1884-cü il) idi. O, mühasibat uçotunun hüquqi və iqtisadi məqsədlərinin böyük sintezini həyata keçirmiş, mühasibat biliklərini sistemləşdirmiş, əsas mühasibat kateqoriyalarını konseptual şəkildə dərk etmişdir. Villa hesab edirdi ki, mühasibatlıq elm səviyyəsinə yüksəlib, öz prinsiplərini və kateqoriyalarını araşdırmalıdır. Təcrübədə bu, hesab və kitabların saxlanmasına tətbiq olunan iqtisadi və inzibati anlayışlar kompleksi idi. Onun məqsədi təsərrüfat və əmlakın təşkilinə nəzarət etməkdir. Nəzarət dəyərlərin qorunub saxlanmasını və onlardan istifadənin səmərəsini, ehtiyatların açılmasını, minimum xərclərdə maksimum nəticələrin təmin edilməsini nəzərdə tutur. Bu mövqe Villanı italyan mühasibatlığının atası etdi.

Villanın fikrinə görə, mühasibat uçotu özündə üç hissəni ehtiva edir:

1) iqtisadi-administrativ münasibətlər sahəsi (uçot nəzəriyyəsi);

2) registrlərin aparılması qaydası və onların praktiki tədqiqatları;

3) idarəetmənin təşkili, o cümlədən hesabların təftişi.

Villa bütün hesabları üç qrupa bölürdü:

1) depozit (əmlak);

2) şəxsi;

3) metodoloji yekun (zərər və gəlirlərin hesabı, giriş və yekun balansın hesabı).

Beləliklə, Villanın mühasibat uçotu kompleks iqtisadi-hüquqi elm idi. O, özündə hüquqi və iqtisadi yük daşıyan ikili qeydiyyatı və informasiyanı bir-birindən ayırırdı.


16-cı hissəyə nəzər yetirmək üçün keçidə daxil olun


TELEGRAM KANALIMIZA ÜZV OLUN


Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Hərbi əməliyyat və sığorta hadisəsi

posted in: Xəbər | 0

Mövzuya keçməzdən əvvəl Azərbaycan Ordusuna can sağlığı və uğurlar arzu edirik. Mövzu çərçivəsində hərbi əməliyyatlar nəticəsində itkiyə məruz qalmış şəxsə sığorta ödənişinin verilib-verilməməsi ilə bağlı məsələləri izah etməyə çalışacağıq.

Əvvəla qeyd edək ki, qanunvericiliyə görə müqavilə və ya icbari sığorta qanunları ilə hərbi risklərin sığortalanması nəzərdə tutulmadıqda hadisənin baş verməsinin hərbi əməliyyatlar və ya hərbi xarakterli tədbirlər hesab edilən halların nəticəsi olması zamanı sığorta ödənişinin verilməsindən imtina edilir. Göründüyü kimi hərbi əməliyyatlar nəticəsində baş verən bir hadisəyə görə sığorta ödənişi verilməsi üçün ya könüllü qaydada bağlanan müqavilədə bu hala görə imtina nəzərdə tutulmamalıdır, ya da icbari sığorta növləri üzrə məsələləri tənzimləyən qanunvericilik normalarında hərbi əməliyyatlar nəticəsində dəyən zərər sığorta təminatına daxil edilməlidir.

Həmçinin qeyd edək ki, hamıya məlum olan daşınmaz əmlakın, avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin və daşınmaz əmlakın istismarı ilə məşğul olan şəxslərin mülki məsuliyyətinin, sərnişinlərin fərdi qəzası üzrə icbari sığorta müqavilələrinə görə aşağıdakı halda dəyən zərərə görə sığorta ödənişi verilmir:

– hadisə və ya hal hərbi əməliyyatlar, terrorçuluq, kütləvi iğtişaşlar, nüvə partlayışı, radioaktiv çirklənmə ilə bağlı olduqda.

Xatırlatmaq yerinə düşərdi ki, icbari sığorta növləri üzrə səlahiyyətli qurumun rəyini əks etdirən sənədlər faktı təsdiq edir. Bu səbəbdən də hadisə mütləq qaydada təsdiqləndikdən sonra ödəniş yaxud imtina vermək mümkündür.

Fiziki şəxslərin avtomobilləri ilə bağlı tətbiq edilən kasko sığortası üzrə vahid qaydalara əsasən yuxarıda göstərilən hallarda dəyən zərərə görə sığorta ödənişindən imtina verilsə də, tərəflər müqavilə bağlayanda hərbi əməliyyatlar zamanı dəyən zərərə görə təminat verilməsini nəzərdə tuta bilər.

Bununla yanaşı fiziki şəxslər tərəfindən götürülən kreditlə bağlı risklər vahid qaydalara əsasən sığortalanarkən hərbi əməliyyatlarda fəal iştirak zamanı şəxsin sağlamlığına dəyən zərərə görə sığorta təminatı nəzərdə tutularsa, dəyən zərərə görə sığorta ödənişinin verilməsi mümkündür.

Yekunda isə qeyd edək ki, müvafiq sığorta ödənişləri gəlir vergisindən və məcburi dövlət sosial sığorta ödənişlərindən azaddır.

Müəllif: Praktiki Hüquqşünas / Şəhriyar Həbilov


Bax:


TELEGRAM KANALIMIZA ÜZV OLUN


Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə borcların ödəniş qaydaları

posted in: Xəbər | 0

MDSS haqlarıHüquqi şəxsin 2020-ci ilin 1-ci rübü üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqları (MDSS) üzrə borcu var. Həmin borc hüquqi şəxs tərəfindən məhkəmə qaydasında mübahisələndirilir. Hüquqi şəxs 2020-ci ilin 2-ci rübü üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı hesablayır və müvafiq hesabatı vergi orqanına təqdim edir. Bu zaman hüquqi şəxsin şəxsi hesab vərəqəsində həm 2020-ci ilin 1-ci rübü, həm də 2-ci rüb üçün sosial sığorta haqları üzrə borcu yaranır. Hüquqi şəxs 2-ci rüb üzrə hesablanmış sosial sığorta haqqı həcmində Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna ödəniş edir. Bu zaman həmin ödəniş əvvəlki, yəni 1-ci rübdə yaranmış borcun ödənilməsinə aid edilirmi?

Vergilər Nazirliyinin şərhində bildirilib ki, Vergi Məcəlləsində edilmiş dəyişikliyə əsasən, 1 yanvar 2020-ci ildən məcburi dövlət sosial sığorta üzrə yaranmış borc aşağıdakı sıra ilə ödənilir:
  • cari rüb üzrə borc;
  • cari rübdən geriyə doğru (daha əvvəl) yaranmış borclar (ardıcıl olaraq);
  • yaranma tarixi ardıcıllığı ilə hesablanmış faizlərin məbləği;
  • yaranma tarixi ardıcıllığı ilə tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyalarının məbləği.

Qeyd edilənlərə əsasən, vergi ödəyicisinin əvvəlki dövr üzrə sosial sığorta haqqı üzrə borcunun olmasına baxmayaraq, vergi ödəyicisi tərəfindən cari rüb üzrə hesablanmış sosial sığorta haqqı üzrə aparılan ödənişlər cari rübdə yaranmış öhdəliyin yerinə yetirilməsinə aid edilir.

Mənbə: vergiler.az


Bax:


TELEGRAM KANALIMIZA ÜZV OLUN


Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

error: Content is protected !!