Blog Full - Muhasibat.Az

Oxunma sayı: 132. 470

22 Okt 2025

Bank tətbiqlərindən istifadə edənlərin 82%-i “Birbank”ı seçir

by muhasibat az | posted in: Xəbər | 0

“Business Insight International Research Group” tərəfindən aparılan “Mobil Tətbiq Dünyası” adlı yeni araşdırmanın nəticələrinə görə, “Birbank” 82%-lik göstərici ilə bank mobil tətbiqləri bazarında lider mövqedədir.

GDP xəbər verir ki, araşdırmada qeyd olunur ki, “Birbank”ı 39%-lə “ABB Mobile”, 28%-lə isə “LeoBank” izləyir. Nəticələr göstərir ki, rəqəmsal bank xidmətləri sahəsində rəqabət artsa da, “Birbank” istifadəçi payı baxımından açıq fərqlə birinci yerdə qərarlaşıb.

Ümumilikdə, bank tətbiqlərindən istifadə edənlərin payı mobil operatorların tətbiqlərindən istifadə edənlərlə müqayisədə 10% çoxdur — müvafiq olaraq 83%-ə qarşı 73%. təşkil edir.

Mənbə: gdp.az

Texnologiyalar parkının rezidentlərinə hansı güzəştlər tətbiq olunur?

22 Okt 2025

Texnologiyalar parkının rezidentlərinə hansı güzəştlər tətbiq olunur?

by muhasibat az | posted in: Xəbər | 0

Son dövrlərdə texnologiyalar parklarının həm sayı artıb, həm də orada fəaliyyət göstərən rezidentlərin fəaliyyət istiqamətləri genişlənib. Ona görə də həmin rezidentlərin vergitutma məsələləri ilə bağlı vergi ödəyicilərinin bir sıra suallarını cavablandırmaq zərurəti yaranıb.

Sərbəst auditor Altay Cəfərov nümunələr əsasında mövzuya aydınlıq gətirib.

Tutaq ki, “AA” MMC texnologiyalar parkının rezidentidir və 01.10.2025-ci il tarixdən ona rezidentlik şəhadətnaməsi verilib. Texnologiyalar parkının rezidentinin müəyyənləşdirilməsi üçün əvvəlcə Vergi Məcəlləsinin müvafiq maddəsində nəzərə yetirməliyik. Məcəllənin 13.2.53-cü maddəsinə əsasən, texnologiyalar parkının rezidenti – müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsini almış və texnologiyalar parkında və ya texnologiyalar parkından kənar fəaliyyət göstərən hüquqi şəxs və ya hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxsdir.

Vergi Məcəlləsinin 106.1.13-cü maddəsində göstərilib ki, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) yaratdığı sənaye, yaxud texnologiyalar parklarının rezidenti olan hüquqi şəxslərin sənaye və texnologiyalar parkındakı fəaliyyətdən əldə etdikləri gəlir – qanunvericiliyə uyğun olaraq sənaye və texnologiyalar parkında qeydiyyata alındıqları hesabat ilindən başlayaraq – 10 il müddətinə mənfəət vergisindən azaddır.

Maddədən də aydın olur ki, texnologiyalar parkının rezidenti kimi “AA” MMC-nin 01.10.2025-ci il tarixdən 01.10.2035-ci il tarixədək texnologiyalar parkında fəaliyyətdən əldə etdiyi gəlirləri 10 il müddətinə mənfəət vergisindən azaddır.

ƏDV-dən azadolmalar Vergi Məcəlləsinin 164-cü maddəsi ilə tənzimlənir. Məcəllənin həmin maddəsində texnologiyalar parkı üzrə ancaq aşağıdakı fəaliyyətlərin və ya əməliyyatların ƏDV-dən azad edilməsi göstərilib:

– müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) yaratdığı sənaye, yaxud texnologiyalar parklarının infrastrukturunun, istehsal sahələrinin yaradılması və tikintisi, habelə elmi-tədqiqat və təcrübə-konstruktor işlərinin görülməsi məqsədi ilə sənaye, yaxud texnologiyalar parklarının idarəedici təşkilatı və ya operatoru tərəfindən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiqedici sənədi əsasında texnikanın, texnoloji avadanlıqların və qurğuların idxalı.
Həmin tələblər ancaq texnologiyalar parkının idarəedici qurumuma və operatoruna aiddir. Ancaq “AA” MMC texnologiyalar parkının rezidentidir. Ona görə də 164.1.15.-ci maddə üzrə olan əməliyyatların ƏDV-dən azad olması ona aid deyildir.

Bundan əlavə, Vergi Məcəlləsinin 164.1.16-cı maddəsinə əsasən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) yaratdığı sənaye və texnologiyalar parkında istehsal sahələrinin tikintisi, elmi-tədqiqat və təcrübə-konstruktor işlərinin görülməsi və istehsal məqsədilə sənaye, yaxud texnologiyalar parklarının rezidenti olan hüquqi şəxslər və hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər tərəfindən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiqedici sənədi əsasında idxal olunan texnikanın, texnoloji avadanlıqların və qurğuların idxalı – rezidentin sənaye və texnologiyalar parkında qeydiyyata alındığı tarixdən 10 il müddətinə ƏDV-dən azaddır.

Ona görə də əgər “AA” MMC texnologiyalar parkının rezidenti kimi orada fəaliyyətinin formalaşdırılması üçün hər hansı bir avadanlıq, texnika, qurğu idxal edərsə, 10 il müddətinə idxaldan ƏDV ödəməyəcək. Nəticə olaraq, texnologiyalar parkının rezidentinə malların, işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsinə görə hər hansı ƏDV-dən azadolmalar kimi güzəştlər verilməyib. Ona görə də “AA” MMC təqdim etdiyi işlərə və xidmətlərə görə 18% ƏDV ödəyəcək.

Bundan əlavə, Vergi Məcəlləsinin 199.7-ci və 207.3-cü maddələrində də texnologiyalar parklarının rezidentləri üçün tələblər yer alıb. Məcəllənin 199.7-ci maddəsinə əsasən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) yaratdığı sənaye, yaxud texnologiyalar parklarının rezidenti olan hüquqi şəxslər və hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər qanunvericiliyə uyğun olaraq, sənaye və texnologiyalar parkında qeydiyyata alındıqları hesabat ilindən başlayaraq, 10 il müddətinə sənaye və texnologiyalar parkındakı əmlaklarına görə əmlak vergisini ödəməkdən azaddırlar. Bu maddədə nəzərdə tutulan güzəşt texnologiyalar parkının rezidenti kimi texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirən şəxslərə də tətbiq edilir.

Vergi Məcəlləsinin 207.3-cü maddəsində isə göstərilib ki, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) yaratdığı sənaye, yaxud texnologiyalar parklarının rezidenti olan hüquqi şəxslər və hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər qanunvericiliyə uyğun olaraq, sənaye və texnologiyalar parkında qeydiyyata alındıqları hesabat ilindən başlayaraq, sənaye və texnologiyalar parkında istifadə etdikləri torpaqlara görə 10 il müddətinə torpaq vergisini ödəməkdən azaddırlar. Bu maddədə nəzərdə tutulan güzəşt texnologiyalar parkının rezidenti kimi texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirən şəxslərə də tətbiq edilir.

Yuxarıdakı maddələrdən konkret görünür ki, texnologiyalar parkının rezidentinin texnologiyalar parkında olan əmlakı əmlak vergisindən azaddır. Həmçinin, texnologiyalar parkında istifadə etdikləri torpaqları torpaq vergisindən azaddır.

Dividendlərlə bağlı Vergi Məcəlləsinin aşağıdakı maddələri mövcuddur:

102.1.21-1. texnologiyalar parkının rezidenti kimi texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər tərəfindən ödənilən dividend – texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsinin alındığı hesabat ilindən başlayaraq 10 il müddətinə gəlir vergisindən azaddır.

106.1.13-1. texnologiyalar parkının rezidenti kimi texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər tərəfindən ödənilən dividend – texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsinin alındığı hesabat ilindən başlayaraq 10 il müddətinə vergidən azaddır.

Həmçinin, texnologiyalar parkının rezidentlərinin işçilərinə də müəyyən tələblər qoyulub. “Sosial sığorta haqqında” Qanunun 14.8-ci maddəsində göstərilib ki, texnologiyalar parkının rezidenti (o cümlədən sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər), onun podratçısı və həmin podratçı ilə birbaşa müqavilə bağlamış subpodratçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsi (kontraktı) əsasında həmin fəaliyyətin məqsədləri üçün cəlb edilən fiziki şəxslər (əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər istisna olmaqla) üzrə, 2023-cü il yanvarın 1-dən 10 il müddətində məcburi dövlət sosial sığorta haqqı öz seçimlərindən asılı olaraq minimum aylıq əməkhaqqı məbləğinin dörd misli miqdarından və ya muzdlu işdən əldə edilən gəlirlərdən bu Qanunun 14.3-cü və 14.4-cü maddələrinə uyğun olaraq ödənilir.

Qanundan da aydın olur ki, texnologiyalar parkının rezidentinin işçilərinə iki qaydada MDSS-lərin ödənilməsi tələbi qoyulub:

Birinci hal kimi minimum əməkhaqqının 4 mislindən (400 manat * 4= 1600 manatdan) MDSS-lərin hesablanması və 1600 manatdan yuxarı olan hissə MDSS cəlb edilməyəcək.

İkinci hal kimi isə normal qaydada faktiki aylıq əməkhaqqından tutulmalar və hesablamaların aparılması nəzərdə tutulub.
Nəticə olaraq, aşağıdakıları qeyd edək:

– “AA” MMC-nin texnologiyalar parkının rezidenti kimi 01.10.2025-ci il tarixdən 01.10.2035-ci il tarixə kimi (10 il müddətinə) texnologiyalar parkında fəaliyyətindən və həmçinin texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirilməsindən əldə etdiyi gəlirləri mənfəət vergisindən azaddır.

– “AA” MMC-nin texnologiyalar parkının rezidenti kimi 01.10.2025-ci il tarixdən 01.10.2035-ci il tarixə kimi (10 il müddətinə) texnologiyalar parkındakı əmlakından və həmçinin texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirilməsi üçün istifadə etdiyi əmlak əmlak vergisindən azaddır.

– “AA” MMC-nin texnologiyalar parkının rezidenti kimi 01.10.2025-ci il tarixdən 01.10.2035-ci il tarixə kimi (10 il müddətinə) texnologiyalar parkındakı torpağı və həmçinin texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirilməsi üçün istifadə etdiyi torpaq torpaq vergisindən azaddır.

– “AA” MMC-nin texnologiyalar parkının rezidenti kimi 01.10.2025-ci il tarixdən 01.10.2035-ci il tarixə kimi (10 il müddətinə) texnologiyalar parkındakı gəlirləri və həmçinin texnologiyalar parkından kənar sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirməsindən əldə etdiyi gəlirləri üzrə dividend ödəmələri dividend vergisindən azaddır.

– Əgər “AA” MMC texnologiyalar parkının rezidenti kimi orada fəaliyyətin formalaşdırması üçün hər hansı bir avadanlıq, texnika, qurğu idxal edərsə, 10 il müddətinə gömrükdə idxaldan ƏDV ödəməyəcək.

– Həmçinin, texnologiyalar parkının rezidentinə malların, işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsinə görə hər hansı ƏDV-dən azadolmalar kimi güzəştlər verilməyib. Ona görə də “AA” MMC təqdim etdiyi işlərə və xidmətlərə görə 18% ƏDV ödəyəcək.

– Bundan əlavə, bütün güzəştlər ancaq 01.10.2025-ci ildən başlayaraq “AA” MMC-yə tətbiq olunacaq. Məsələn, 01.10.2025-ci il tarixinə kimi gəlirləri 50.000 manat və 01.10.2025-ci il tarixdən 31.12.2025-ci il tarixinə kimi 100.000 manat gəliri olarsa, onda ümumi 150.000 manat yox, ancaq 100.000 manat mənfəət vergisindən azad olunacaq.

Mənbə: vergiler.az

201 saylı “Material ehtiyatları” hesabı üzrə uçot

21 Okt 2025

Vergi ombudsmanı sahibkarlarla görüş keçirəcək

by muhasibat az | posted in: Xəbər | 0

Vergi ödəyicilərinin hüquqlarının qorunması və pozulmuş hüquqlarının bərpası istiqamətində fəaliyyətini davam etdirən Vergi ombudsmanı vergi və sığorta qanunvericiliyi (inzibatçılığı) sahəsində mövcud çətinliklərin öyrənilməsi və göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi məqsədilə müzakirələr təşkil edir.

Növbəti belə görüş noyabrın 11-də 9 saylı Ərazi Vergilər İdarəsində keçiriləcək. Görüşə dövlət mülkiyyətinə aid edilməyən və “Mikro, kiçik, orta və iri sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü meyarları”na əsasən mikro sahibkarlıq subyektləri hesab olunmayan vergi ödəyiciləri qatılacaqlar. Müzakirələrdə Dövlət Vergi Xidmətinin Aparatının aidiyyəti vəzifəli şəxsləri də iştirak edəcəklər.

Tədbirin əsas məqsədi sahibkarların vergi və sığorta qanunvericiliyi (inzibatçılığı) sahəsində qarşılaşdıqları problemləri müəyyənləşdirmək, bu məsələlər üzrə fikir mübadiləsi aparmaq və vergi ödəyicilərinin təkliflərini toplamaqdır.

Qeyd edək ki, Vergi ombudsmanının fəaliyyətinin başlıca məqsədi vergi ödəyicilərinin hüquqlarının etibarlı qorunmasını təmin etmək, onların şikayət və müraciətlərinin məhkəməyə müraciət edilmədən həllinə nail olmaq və vergi orqanları ilə münasibətlərin qarşılıqlı əməkdaşlıq müstəvisində tənzimlənməsinə töhfə verməkdir. Vergi ombudsmanı sahibkarların hüquq və qanuni mənafelərinin müdafiəsi istiqamətində ictimai institutlar və sahibkarların ictimai birlikləri ilə əməkdaşlıq edir, həmçinin vergi ödəyicilərinin qanuni maraqlarının pozulmasına dair müraciətləri araşdırmaq səlahiyyətinə malikdir. Bundan əlavə, Vergi ombudsmanının, media da daxil olmaqla, hər hansı mənbədən sahibkarların hüquqlarının pozulmasına dair məlumat əldə etdiyi təqdirdə, müstəqil araşdırma aparmaq hüququ var.

Mənbə: vergiler.az

Mühasibat uçotunun optimizasiyası: səmərəli idarəetmədə peşəkar mühasibat xidmətlərinin rolu

21 Okt 2025

Nəşriyyat evinin vergi öhdəlikləri necə müəyyən edilir?

by muhasibat az | posted in: Xəbər | 0

2025-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində bəzi dəyişikliklər edilib. Həmin dəyişiklik nəşriyyat fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi şəxslərin də vergi öhdəliklərinə birbaşa təsir göstərir.

Bu yeniliyi “Business Service Center” şirkətinin maliyyə-mühasibatlıq işləri üzrə mütəxəssisi Vüsal Bayramlı şərh edir.

Nəşriyyat evləri – kitab, jurnal, qəzet və digər çap məhsulları istehsal edən müəssisələr həm ümumi əsaslarla vergi ödəyicisi ola, həm də bəzi hallarda sadələşdirilmiş qaydada fəaliyyət göstərə bilərlər.

Mənfəət vergisi ödəyicisi kimi

Vergi Məcəlləsinin 104-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında rezident olan hüquqi şəxslər mənfəət vergisinin ödəyiciləridir. Nəşriyyat evi illik gəlirlərindən xərcləri çıxdıqdan sonra əldə edilən mənfəətin 20 faizi həcmində vergi ödəməlidir.

Misal 1: “A” Nəşriyyat evi 2025-ci ildə 600.000 manat gəlir və 400.000 manat xərclə fəaliyyət göstərib. Bu halda onun mınfəəti və vergi öhdəliyi belə hesablanacaq:

600.000 – 400.000 = 200.000 manat (mənfəət);
200.000 x 20% = 40.000 manat (hesablanmış vergi məbləği).

Vergi Məcəlləsinin 151-ci maddəsinə əsasən, illik dövriyyəsi 200.000 manatı aşan vergi ödəyiciləri ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmalıdır. Bununla yanaşı, həmin Məcəllənin 164.1.1-ci maddəsinə görə, kitabların, qəzet və jurnalların (reklam xarakterli olmayan) satışı ƏDV-dən azaddır.

İcbari sosial ödənişlər

“İcbari dövlət sosial sığortası haqqında”, “İşsizlikdən sığorta haqqında” və “İcbari tibbi sığorta haqqında” qanunların tələblərinə uyğun olaraq, nəşriyyat evləri işçiləri üzrə sığorta haqlarını ödəməyə borcludurlar. Həmin bölgü aşağıdakı kimi müəyyənləşib:

Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı – əməkhaqqının 22%-i işəgötürən, 3%-i işçi tərəfindən;
İcbari tibbi sığorta haqqı – əməkhaqqının 2%-i həcmində;
İşsizlikdən sığorta haqqı – əməkhaqqının 0.5%-i həcmində.

“Sosial sığorta haqqında” Qanunun 14.4-cü maddəsinə görə, neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən sığortaedənlərdə işləyən sığortaolunanların muzdlu işdən aylıq gəlirlərindən məcburi dövlət sosial sığorta haqqı 2019-cu il yanvarın 1-dən 7 il müddətində aşağıdakı dərəcələrlə ödənilir:

Sığorta haqqına cəlb edilən aylıq gəlir	Sosial sığorta haqqının dərəcəsi
Sığorta haqqına cəlb edilən aylıq gəlir	cəmi	sığortaolunanın gəlirlərindən tutulan	sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən
200 manatadək	25 faiz	3 faiz	22 faiz
200 manatdan çox olduqda	25 faiz	6 manat + 200 manatdan çox olan hissənin 10 faizi	44 manat + 200 manatdan çox olan hissənin 15 faizi

Misal 2: Nəşriyyatda çalışan redaktorun aylıq əməkhaqqı 1.000 manatdır. Həmin işçiyə görə işəgötürən tərəfindən 164 manat MDSS, 20 manat icbari tibbi sığorta haqqı, 5 manat işsizlikdən sığorta haqqı ödəniləcək:

200 x 22% = 44 manat;
(1.000 – 200) x 15% = 120 manat;
44 + 120 = 164 manat;
1.000 x 2% = 20 manat;
1.000 x 0,5% = 5 manat.

İşçi tərəfindən isə 86 manat MDSS, 20 manat icbari tibbi sığorta haqqı, 5 manat işsizlikdən sığorta haqqı ödəniləcək:

200 x 3% = 6 manat;
(1.000 – 200) x 10% = 80 manat;
6 + 80 = 86 manat;
1.000 x 2% = 20 manat;
1.000 x 0,5% = 5 manat.

Sadələşdirilmiş vergi rejimində olarsa…

Vergi Məcəlləsinin 218-ci maddəsinə əsasən, illik dövriyyəsi 200.000 manatdan az olan nəşriyyat evləri sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi ola bilərlər.

Misal 3: Tutaq ki, nəşriyyatın illik dövriyyəsi 120.000 manat olub. Bu halda onun vergi öhdəliyi belə hesablanacaq:

120.000 x 2% = 2400 manat.

Bu sadaladıqlarımızdan əlavə, nəşriyyat evlərinin əmlak və torpaq vergisini ödəmək öhdəliyi də mövcuddur. Vergi Məcəlləsinin 198-ci maddəsinə əsasən, balansında bina və texniki avadanlıq olan nəşriyyatlar əmlak vergisi ödəyirlər. Eləcə də əgər nəşriyyat torpaq sahəsindən istifadə edirsə, Vergi Məcəlləsinin 206-cı maddəsinə uyğun olaraq, torpaq vergisi ödəyicisi olur. Bu vergilərin məbləği qanunvericiliyin tələbinə uyğun qaydada yerləşmə yeri, sahəsi və digər amillərdən asılı olaraq hesablanır.

Mənbə: vergiler.az