Blog Full

Azərbaycanda dövlət istiqrazları üzrə orta ödəmə müddəti (OÖM) göstəricisi 1,47 ilə qədər azalıb.

Bu barədə Maliyyə Nazirliyinə istinadən xəbər verilir.

Məlumata görə, dövlət borcunun və maliyyə öhdəliklərinin idarə olunması sahəsində həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində borc portfelinin strukturunda risklərin azaldılması, borc dayanıqlığının gücləndirilməsi və uzunmüddətli sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə olunub. Bu il bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində dövlət istiqrazlarının dövriyyə müddəti artırılıb. Eyni zamanda, dövlət büdcəsi vəsaitlərinin daha səmərəli idarə olunması məqsədilə vahid xəzinə hesabında olan milli valyuta vəsaitlərinin yerli banklarda depozitə yerləşdirilməsi mexanizminin tətbiqi büdcəyə əlavə gəlir gətirən effektiv alətə çevrilib.

Son illər investorların tələbatının əsasən qısamüddətli (3 ilə qədər) dövlət istiqrazlarında cəmlənməsi nəticəsində bu il yanvarın 1-nə dövriyyədə olan dövlət istiqrazları portfelinin 91,4 %-i 1–3 illik, 8,6 %-i isə 5–7 illik istiqrazlardan ibarət olub. Bu vəziyyət dövlət istiqrazları üzrə OÖM göstəricisinin 1,47 ilə qədər azalmasına və ortamüddətli dövrdə dövlət istiqrazları üzrə əsas borc ödənişlərinin qısa müddətdə təmərküzləşməsi səbəbindən yeni maliyyələşdirmə risklərinin artmasına gətirib çıxarıb.

Bu risklərin azaldılması məqsədilə həyata keçirilmiş tədbirlər çərçivəsində 1–3 illik dövlət istiqrazlarının bir qismi 7–10 illik dövlət istiqrazları ilə əvəzləşdirilib. Nəticədə, oktyabrın 1-nə dövlət istiqrazları portfelində 1–3 illik dövlət istiqrazların payı 60,6 %-ə endirilib, 5–10 illik dövlət istiqrazlarının payı isə 39,4 %-ə yüksəlib. Bununla da, dövlət borcunun idarə edilməsinə dair orta və uzunmüddətli Strategiyanın 2022–2025-ci illər üzrə yenilənmiş məqsədlərinə uyğun şəkildə 9 ay ərzində dövlət istiqrazları üzrə OÖM 2024-cü ilin sonuna nisbətən 2,4 dəfə artaraq 3,52 ilə çatdırılıb.

Mənbə: vergiler.az

Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri

Mühasibat uçotu baxımından gəlirin tanınması dövründən asılı olaraq, onların əldə edilməsi xərcləri cari və gələcək hesabat dövrlərini xərcləri kimi təsnifatlaşdırıla bilər.

Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri dedikdə cari hesabat dövründə çəkilsə də, gələcək dövrün gəlirlərinin əldə olunması üçün çəkilən xərclər başa düşülür. Belə xərclərə aşağıdakılar nümunə göstərilə bilər:

• sığorta polisinin alınması məqsədi ilə qabaqcadan ödənilmiş məbləğlər;
• sonradan ödəniləcək icarə məbləğləri;
• xidməti istifadə üçün dövri nəşrlərə, elmi, texniki, sorğu-məlumat və digər ədəbiyyatlara abunə xərcləri;
• əvvəlcədən ödənilmiş telefon və digər rabitə xidmətləri;
• bank kreditləri üzrə faiz ödənişləri;
• malların reklam çəkilən xərclər və sair.

AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”-na əsasən gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri hesablar planının 19-cu (“Sair uzunmüddətli aktivlər”) və 24-cü (“Sair qısamüddətli aktivlər”) maddələrinin uyğun hesabları üzrə aparılır.

Uzunmüddətli gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri üzrə uçot

Yuxarıda qeyd edilən Qaydaların 20.1 bəndinə görə “Sair uzunmüddətli aktivlər” maddəsinə aşağıdakı hesablar aiddir:

• “Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri” (hesab 191);
• “Verilmiş uzunmüddətli avanslar” (hesab 192);
• “Digər uzunmüddətli aktivlər” (hesab 193).

Uzunmüddətli gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri ” hesabında

Mühasibat uçotu subyektinin gələcək hesabat dövrlərində tanınacaq uzunmüddətli xərclərinin hərəkəti üzrə ümumiləşdirilmiş məlumatlar 191 saylı “Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri” aktiv aktiv hesabda əks etdirilir. Hesab üzrə subhesabların açılması, müxabirləşmələr yuxarıda qeyd edilən Qaydaların  20.3 – 20.5 maddələri əsasında aparılır tənzimlənir.

Gələcək hesabat dövrlərində tanınacaq xərclərin əldə edilməsinə uyğun mühasibat yazılışı haqqında bəhs olunan qaydaların 20.4.2-ci bəndilə nizamlanır.

Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri növbəti hesabat dövründə xərc kimi tanınacağı təqdirdə uyğun mühasibat yazılışı haqqında bəhs olunan qaydalardakı 20.4.3-cü bəndə əsaslanılaraq nizamlanır.

Torpaq, tikili və avadanlıqlar maliyyə icarəsi ilə əldə edildikdə

Nümunə 1: “A” MMC 250000 manat dəyərindəki  əsas vəsaitin maliyyə icarəsi ilə əlaqədar olaraq “E” MMC ilə müqavilə imzalamışdır. Müqavilənin müddəti 2 ildir. Razılığa əsasən “A” MMC Əsas vəsait üzrə borcu illərə mütənasib bölməklə ödəməlidir. 2-ci ilin sonunda əsas vəsaitə görə 162500 manat əsas məbləğ, 87500 manat faiz məbləği tam ödənilməlidir.

İkinci il üçün proses aşağıdakı şəkildə tənzimlənir:

Müştəriyə internetdən istifadə ilə bağlı xidmət göstərildikdə    

Nümunə 4: “A” MMC internet xidmət provayderidir, yəni hüquqi və fiziki şəxslərin internet xidmətlərindən istifadəsini təmin edən müəssisədir. Həmin şirkətin abonentlərindən biri internet xidmətlərindən istifadə edə bilmək üçün  abunə olaraq 2 illik abunə haqqını öncədən ödəyərək ümumilikdə 600 manat ödəmişdir.

Birinci il üçün proses aşağıdakı şəkildə tənzimlənir:

İkinci il üçün proses aşağıdakı şəkildə tənzimlənir:

Bu məqalədə hesablar planının  191 saylı hesabı üzrə uzunmüddətli bank kreditləri ilə bağlı gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri üzrə uçot nümunələri öz əksini tapıb.

Uzunmüddətli bank kreditləri ilə bağlı gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri üzrə uçot nümunələri burada öz əksini tapıb.

Ölkənin maliyyə qurumları arasında ən böyük işəgötürənlərdən biri olan Kapital Bank üçüncü dəfə ardıcıl olaraq beynəlxalq “Mükəmməl iş yeri” (Great Place to Work) sertifikatını qazanaraq, işçi məmnuniyyəti və iş mühiti standartlarının qorunması istiqamətində davamlı uğurlarını bir daha təsdiqlədi. Bu nailiyyət Kapital Bank-ı ölkəmizdə üçüncü dəfə belə uğura imza atan ilk və yeganə yerli şirkət edir, həmçinin onun davamlı inkişaf edən təşkilati mədəniyyətini və insan yönümlü yanaşmasını nümayiş etdirir.

Qeyd edək ki, “Great Place to Work” beynəlxalq tədqiqat və konsaltinq şirkəti 60-dan çox ölkədə fəaliyyət göstərir və şirkətlərin işçiləri tərəfindən qiymətləndirilməsini aparır. Sertifikat yalnız yüksək nəticə göstərən şirkətlərə təqdim olunur və şirkətlərdə iş mühiti, motivasiya, inkişaf imkanları və daxili kommunikasiya keyfiyyətlərini qiymətləndirir.

Kapital Bank-ın İdarə Heyətinin üzvü, İnsan kapitalı və Təşkilati inkişaf üzrə Baş inzibatçısı Fərqanə Məmmədova vurğulayıb ki, bu uğurun arxasında bankla əməkdaşlar arasındakı qarşılıqlı etimad və dəstək dayanır. “Artıq üçüncü ildir ki, Kapital Bank beynəlxalq “Mükəmməl iş yeri” sertifikatına layiq görülür. Bu, bizim üçün sadəcə bir mükafat deyil, 6 minə yaxın əməkdaşımızın səmimi rəyidir. Bizim üçün əsas olan əməkdaşların özlərini dəyərli hiss etməsi, inkişaf və rifah üçün real imkanlara sahib olmasıdır. 20-dən çox kriteriya üzrə yüksək nəticə qazanmağımız isə bu yanaşmanın beynəlxalq səviyyədə təsdiqidir”.

Bu uğur Kapital Bank-ın işçi məmnuniyyətinə verdiyi önəmin və insan yönümlü təşkilati mədəniyyətinin təsdiqi olmaqla yanaşı, onun ölkədə və beynəlxalq səviyyədə lider mövqeyini möhkəmləndirir. Bank bundan sonra da əməkdaşlarının inkişafını dəstəkləmək, iş mühitini zənginləşdirmək və güclü komanda ruhunu qorumaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək.

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 119 filialı və 52 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün – https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün – https://kbl.az/prcrc.