Blog Full

Kalkulyasiya maddələri üzrə

• Geri qaytarılmış materialların dəyəri çıxılmaqla material xərcləri;
• Əməyin ödənişi üzrə olan xərclər;
• Sosial sığortaya olan köçürmələr;
• Əsas vəsaitlərin və qeyri-maddi aktivlərin amortizasiyası;
• Digər xərclər.

Məsrəflərin kalkulyasiya maddələrinə görə qruplaşdırılması üsulu məhsulun (iş və xidmətlərin) maya dəyərinin daha dəqiq hesablanması üçün tətbiq olunur. Xərc maddəsi, yaxud kalkulyasiya maddəsi – ayrıca hər hansı bir məhsulun, yaxud da bütün məhsul buraxılışının maya dəyərini təşkil edən müəyyən növ xərclər hesab olunur. Kalkulyasiya maddələri üzrə xərclər bölünür:

• xammal və materiallar
• satıla bilən tullantılar (bu zaman çıxılır);
• alınmış məhsullar, yarımfabrikatlar, kənar müəssisələrin istehsal xarakteri daşıyan xidmətləri;
• texnoloji məqsədlərin həyata keçirilməsi məqsədilə yanacaq və enerji;
• istehsalatda çalışan işçilərin əmək haqları;
• sosial köçürmələr;
• istehsalın hazırlanılmasına və öyrənilməsinə çəkilən xərclər;
• ümumistehsalat xərcləri;
• ümumtəsərrüfat xərcləri;
• zay məhsuldan olan itkilər;
• digər istehsalat məsrəfləri

Kompleks xərcələr

Kompleks xərcələr – müxtəlif iqtisadi element qruplarını birləşdirən xərclər;

Sabit

Sabit xərclər – istehsal həcmindən asılı olmadan sabit qalıb dəyişmirlər.

İnzibati – təsərrüfat xərcləri

İnzibati-təsərrüfat xərcləri – təsərrüfat – idarəetmə xərcləri.

Qeyri-istehsal xərcləri

Qeyri-istehsal xərcləri – istehsalın dayanmasından olan itkilər, zay məhsullar, çatışmazlıqlar.

Dolayı xərclər

Dolayı xərclər – bir neçə məhsul növünün istehsalına çəkilən xərclərdir (istehsalın idarəedilməsi xərcləri). Bu xərclər xüsusi hesablarda toplanır və, müəyyən baza əsasında (əmək haqqı, istehsal həcmi və s.) bölüşdürülüb, məhsulların maya dəyərinə aid edilirlər.

Gələcək dövrün xərcləri

Gələcək dövrün xərcləri – cari dövrdə çəkilən, lakin gələcək dövrlərdə gəlir gətirəcəklərinə görə gələcək dövrdə maya dəyərinə daxin ediləcək xərclərə deyilir.