Blog Full

“Nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları və Qaydası”nın təsdiq edilməsi və “Müalicə-profilaktik yeməklərə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullara və vasitələrə sərf olunan xərclərin, həmçinin dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərclərinin normalarının müəyyən edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 4 iyun tarixli 89 nömrəli Qərarının ləğv edilməsi haqqında.

Nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması NORMALARI və QAYDASI

1. Ümumi müddəalar

1.1. Bu Qayda Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin (bundan sonra – Vergi Məcəlləsi) 119.2-ci maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və vergi ödəyicisinin işgüzar fəaliyyətinin təmin olunması məqsədilə nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları və qaydasını müəyyən edir.

1.2. Bu Qayda ilə vergitutma məqsədləri üçün müəyyən edilmiş gəlirdən çıxılan xərc normalarına əlavə dəyər vergisinin məbləği də daxildir.

2. İşçilərin yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları və qaydası

2.1. İşçilərlə bağlı yemək xərcləri, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklər, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclər aşağıdakı norma daxilində vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir:

2.1.1. əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərin, süd və ona bərabər tutulan digər məhsulların və vasitələrin hər bir işçi üzrə gəlirdən çıxılan gündəlik xərc norması – 5 (beş) manat məbləğində;

2.1.2. dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərclərinin gəlirdən çıxılan gündəlik norması Xəzər dənizində üzən gəmilərin üzücü heyəti üçün hər bir işçi üzrə – 25 (iyirmi beş) manat, Xəzər dənizindən kənarda üzən gəmilərin üzücü heyəti üçün hər bir işçi üzrə -25 (iyirmi beş) ABŞ dolları məbləğində;

2.1.3. işçilərlə bağlı yemək xərclərinin hər bir işçi üzrə gəlirdən çıxılan gündəlik norması yemək xərclərinin əvəzi birbaşa işçiyə ödənildikdə – 5 (beş) manat, iaşə xidməti işəgötürənin özü tərəfindən təmin edildikdə və ya ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən digər vergi ödəyicisindən alındıqda – 5 (beş) manat məbləğində

2.2. Vergi ödəyicisinin işçilərlə bağlı bu Qaydanın 2.1.3-cü yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalar daxilində çəkdiyi yemək xərcləri aşağıdakı şərtlər daxilində gəlirdən çıxılır:

2.2.1. yemək xərclərinin əvəzi nağdsız qaydada birbaşa işçiyə ödənildikdə;

2.2.2. yeməyin hazırlanması işəgötürənin özü tərəfindən təmin edildikdə və yeməyin hazırlanmasına sərf olunan məhsulların alışı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada sənədləşdirildikdə;

2.2.3. iaşə xidməti ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən digər vergi ödəyicisindən elektron qaimə-faktura əsasında alındıqda.

2.3. Bu Qaydanın 2.1.1-ci yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş norma bu Qaydanın 2.1.3-cü yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalara əlavə olunur.

2.4. Bu Qaydanın 2.1.2-ci yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalar tətbiq edildikdə bu Qaydanın 2.1.3-cü yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalar tətbiq edilmir.

2.5. İşçilərin işdə olmadığı (məzuniyyət, xəstəlik və s. ilə əlaqədar) və ya ezamiyyətdə olduğu günlər üçün ödənilən yemək xərcləri bu Qaydaya əsasən gəlirdən çıxılmır.

3. İşçilərlə bağlı mənzil xərclərinin gəlirdən çıxılması norması və qaydası

3.1. İşçilərlə bağlı vergi ili ərzində çəkilmiş mənzil (yaşayış mənzillərinin və fərdi yaşayış evlərinin kirayələnməsi) xərclərinin 50 faizi, lakin əldə edilmiş illik gəlirin 1 (bir) faizindən çox olmamaqla, vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılır.

3.2. İşçilərlə bağlı çəkilmiş mənzil xərcləri aşağıdakı şərtlər daxilində gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir:

3.2.1. kirayə haqqı kirayəverən və kirayəçi (işçi və ya işəgötürən) arasında bağlanılmış və notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilə əsasında ödənildikdə;

3.2.2. kirayə haqqı işəgötürən tərəfindən işçiyə və ya kirayəverənə nağdsız qaydada ödənildikdə.

4. Nümayəndəlik xərclərinin gəlirdən çıxılması norması və qaydası

4.1. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi ili ərzində çəkilmiş nümayəndəlik xərclərinin 50 faizi, lakin əldə edilmiş illik gəlirin 1 (bir) faizindən çox olmamaqla, vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılır.

4.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi ili ərzində çəkilən nümayəndəlik xərclərinin gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilməsi üçün həmin xərclər nağdsız qaydada çəkilməli, əsaslandırılmalı və Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada sənədləşdirilməlidir.

4.3. Nümayəndəlik xərclərinə qarşılıqlı əməkdaşlığın qurulması və (və ya) davam etdirilməsi məqsədilə keçirilən tədbirlərdə iştirakçıların rəsmi qəbulu və (və ya) onlara xidmət göstərilməsi ilə bağlı aşağıdakı xərclər aid edilir:

4.3.1. qonaqlara göstərilən aşağıdakı xidmətlərin dəyəri:

4.3.1.1. konsulluq xidmətləri üçün çəkilən xərclər (vizanın rəsmiləşdirilməsi, viza müddətinin uzadılması);

4.3.1.2. limanda və vağzalda qarşılanma və yola salınma xərcləri;

4.3.1.3. tədbirin, iclasın keçirildiyi yerə və geriyə çatdırılma ilə bağlı nəqliyyat xidməti xərcləri;

4.3.1.4. mehmanxana xidmətləri üçün xərclər (yerlərin bron edilməsi, yaşayış dəyəri);

4.3.1.5. yemək xərcləri (səhər yeməyi, nahar, şam yeməyi, banket, şirələr, mineral sular, sərinləşdirici içkilər, çay, qəhvə);

4.3.2. nümayəndəlik tədbirləri ilə bağlı tərcümə xərcləri;

4.3.3. suvenirlərin alınmasına çəkilən xərclər.

4.4. Nümayəndəlik xərclərinə əyləncənin, istirahətin təşkili, xəstəliklərin profilaktikası və ya müalicəsi xərcləri daxil deyildir.

Mənbə: nk.gov.az

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti pərakəndə ticarət və iaşə obyektlərində nağd pul hesablaşmaları qaydalarının pozulması, istifadəsi məcburi olan obyektlərdə POS-terminalların quraşdırılmaması və nağdsız ödənişlərin qəbulundan imtina hallarının qarşısının alınması məqsədilə vergi nəzarəti tədbirlərini davam etdirir.

Nəzarət tədbirləri nəticəsində indiyədək 258 pərakəndə ticarət və iaşə obyektlərində ödənişlərin POS-terminal deyil, kartdan-karta köçürmə əməliyyatları vasitəsilə həyata keçirilməsinə şərait yaradılması halları aşkarlanıb. Həmçinin araşdırmalar zamanı 40-a yaxın sahibkarlıq subyektində POS-terminalların quraşdırılmadığı halları müəyyənləşdirilib. Həmin sahibkarlıq subyektləri ilə bağlı protokollar tərtib olunub və maliyyə sanksiyalarının tətbiqi barədə qərarlar qəbul edilib.

Xatırladaq ki, POS-terminalların quraşdırılması məcburi olan obyektlərdə onların quraşdırılmaması və nağdsız ödənişlərin qəbulundan imtina edilməsinə görə, vergi ödəyicisinə təqvim ili ərzində belə hallara birinci dəfə yol verildikdə 1.000 manat, ikinci dəfə yol verildikdə 3.000 manat, üç və daha çox dəfə yol verildikdə isə 6.000 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq olunur.

Dövlət Vergi Xidməti bir daha bildirir ki, nağdsız vəsaitin qəbulu yalnız POS-terminal vasitəsilə həyata keçirilməli və bu zaman vətəndaşlara POS-terminalın qəbzi ilə yanaşı nəzarət-kassa aparatının çeki də təqdim edilməlidir. “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanuna uyğun olaraq POS-terminalların quraşdırılması, “Elektron ticarət haqqında” Qanuna əsasən isə istehlakçıların elektron ödəniş etmək imkanının yaradılması vergi ödəyicilərinin birbaşa vəzifələrinə aiddir.

Mənbə: vergiler.az

Əvvəlki məqalələrin birində əmək stajının hesablanması ilə bağlı qanunvericilikdəki dəyişikliklərdən sonra bəzi məqamları izah etmişdik. Bu dəfə isə iqtisadçı-ekspert Anar Bayramov işçinin əmək stajının hesablanmasını nümunə əsasında aydınlaşdırıb.

Əmək Məcəlləsində son dəyişikliklərlə bağlı 28 iyun 2024-cü il tarixli 1195-VIQD nömrəli Qanunun keçid müddəasında əmək stajının müəyyən edilməsinə aydınlıq gətirilib. Belə ki, Qanunun 12.1-ci maddəsinə əsasən, Əmək Məcəlləsinin 7-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsində müəyyən edilmiş dövlət orqanlarında çalışan, eləcə də əmək müqavilələrinə 2014-cü il iyulun 1-dək xitam verilmiş işçilərin əmək stajı onların əmək kitabçası əsasında müəyyən edilir.

İndi isə praktiki misal üzərində işçinin əmək stajının hesablanması qaydasını nəzərdən keçirək.

Misal

İşçinin əmək stajı aşağıdakı kimi olub:

• 1 mart 2008-ci il tarixdən 6 il müddətində eyni iş yerində çalışıb;
• 1 mart 2014-cü il tarixdən fərqli işəgötürəndə əsas iş yeri kimi çalışdığı vəzifədə əmək stajı 4 il olub;
• Əlavə iş yeri üzrə çalışdığı işəgötürəndə isə 1 mart 2014-cü il tarixdən 18 ay çalışıb;
• 1 sentyabr 2018-ci il tarixdən etibarən 4 il müddətində ali təhsil alıb;
• 1 iyul 2022-ci il tarixdən 1 il müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub;
• 1 iyul 2023-cü il tarixdən 8 ay əsas iş yerində çalışıb;
• 1 dekabr 2023-cü il tarixdən 4 ay müddətində əlavə iş yerində çalışıb;
• 1 sentyabr 2024-cü il tarixdə yeni iş yerinə qəbul olunub.

İndi isə işçinin əmək stajını hesablayaq:

Təhsil məzuniyyəti

Əmək qanunvericiliyi eyni vaxtda işləyən və təhsil alan işçilər üçün əlavə təminatlar müəyyən edir. Təhsil məzuniyyətləri belə təminatlardandır. Təhsil alan işçilərə həm ödənişli, həm də ödənişsiz məzuniyyətlər verilə bilər.

Ödənişli təhsil məzuniyyətinin tənzimlənməsi Əmək Məcəlləsinin 123-124-cü maddələri əsasında aparılır. Məzuniyyət işçilərə aşağıdakı hallarda təyin olunur:

• müvafiq tədris mövsümü sessiyalarında tədris-təlimdə iştirak etmək, laboratoriya işlərini yerinə yetirmək, imtahanları vermək üçün;
• dövlət imtahanları dövründə;
• diplom layihəsinin hazırlanması və müdafiəsi zamanı.

Bu məzuniyyətin verilməsi üçün əsas, bir qayda olaraq, təhsil müəssisəsindən alınan xüsusi arayışdır. Təhsil məzuniyyəti həmin arayışda qeyd edilən vaxtda verilməlidir, onun başqa vaxta keçirilməsi yolverilməzdir. Məzuniyyətin müddəti əmək müqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, Əmək Məcəlləsi 124-cü maddədə nəzərdə tutulmuş vaxtdan artıq ola bilməz.

Məzuniyyət ərizəsi

Təhsil məzuniyyəti haqqında əmr işçinin ərizəsi və təhsil aldığı müəssisədən verilən arayış əsasında rəsmiləşdirilir. Məzuniyyət üçün ərizənin vahid forması yoxdur, buna görə işçi onu istənilən formada və ya müəssisənin daxili qaydalarına uyğun yazmaq hüququna malikdir.  Əsas odur ki,ərizədə aşağıdakı məlumatlar:

• müəssisənin adı;
• ərizənin ünvanlandığı şəxs (müəssisə rəhbərinin tam adı və vəzifəsi);
• ərizəni yazan şəxs (işçinin tam adı və vəzifəsi);
• məzuniyyətin növü, müddəti;
• işçinin təhsil aldığı müəssisəsinin adı;
• işçinin tam adı və imzası;
• ərizənin tarixi qeyd edilsin.

Müəssisə və təşkilatlarda müəyyən edilmiş qaydalardan asılı olaraq təhsil məzuniyyəti üçün ərizə kadrlar şöbəsinə şəxsən və ya  elektron informasiya sistemi vasitəsilə təqdim edilə bilər.

Ödənişli təhsil məzuniyyət üçün ərizə formasını yüklə

Ödənişsiz təhsil məzuniyyət üçün ərizə formasını yüklə

Təhsil məzuniyyəti əmri

Müəssisənin  rəhbəri ərizə və ona əlavə edilmiş arayışa əsasən məzuniyyətin verilməsi haqqında müvafiq əmr verməlidir. Əmr əsasında müəssisənin mühasibatlıq şöbəsi məzuniyyət dövrü üçün orta əməkhaqqını hesablayır və kadrlar şöbəsi isə işçinin məzuniyyəti barədə məlumatları məzuniyyət cədvəlinə daxil edir.

 Əmrdə aşağıdakı məlumatlar qeyd olunur:

• təşkilatın adı;
• əmrin nömrəsi və onun hazırlanma tarixi;
• işçinin adı, atasının adı və soyadı;
• işlədiyi struktur bölmə, habelə tutduğu vəzifə;
• verilən məzuniyyətin növü, müddəti;
• məzuniyyətin başlanğıc və bitmə tarixi;
• məzuniyyət müddəti bitdikdən sonra işçinin işə başlamalı olduğu tarix;
• işəgötürənin səlahiyyətli nümayəndəsinin imzası;
• işçinin imzası.

Təhsil məzuniyyəti əmri (sərəncam, qərar) məzuniyyətin başlamasına azı 5 gün qalmış verilir və uyğun məzuniyyət məbləği ən azı 3 gün qalmış ödənilir . Əmr bir nüsxədə tərtib edilir və müəssisə rəhbərinin imzası ilə təsdiqlənir. İşçi əmrlə tanış olur və onu imzalayır. Təhsil məzuniyyəti üçün əmrlərin saxlanma müddəti ən azı 5 ildir .

Ödənişli təhsil məzuniyyət üçün əmr formasını yüklə

Ödənişsiz təhsil məzuniyyət üçün əmr formasını yüklə