Blog Full

“İdxalı əlavə dəyər vergisindən azad olunan əsas vəsaitlərin Siyahısı”nın təsdiq edilməsi haqqında

“Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2022-ci il 9 dekabr tarixli 677-VIQD nömrəli Qanununun tətbiqi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun və bu Qanunla təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin tətbiq edilməsi barədə” 2000-ci il 30 avqust tarixli 393 nömrəli və “Fiziki şəxs olan istehlakçılar tərəfindən Azərbaycan Respublikasının ərazisində pərakəndə ticarət, ictimai iaşə və tibb fəaliyyəti göstərən şəxslərdən alınmış mallara (neft və qaz məhsulları, avtomobillər, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları istisna olmaqla) və göstərilən xidmətlərə görə ödənilmiş ƏDV-nin qaytarılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında” 2020-ci il 21 mart tarixli 969 nömrəli fərmanlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2022-ci il 30 dekabr tarixli 1946 nömrəli Fərmanının 2.2.3-cü yarımbəndinin icrasını təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara alır:

1. “İdxalı əlavə dəyər vergisindən azad olunan əsas vəsaitlərin Siyahısı” təsdiq edilsin (əlavə olunur).
2. Bu Qərarın 1-ci hissəsi ilə təsdiq edilmiş Siyahının 71-ci hissəsi bu Qərar tətbiq edildiyi tarixədək ölkəyə gətirilən və Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsinə uyğun olaraq müvəqqəti saxlanc xüsusi proseduru altında yerləşdirilən əsas vəsaitlərə münasibətdə də tətbiq olunur.
3. Bu Qərar 2023-cü il 1 yanvar tarixindən tətbiq edilir.

Əli Əsədov Azərbaycan Respublikasının Baş naziri

Bakı şəhəri, 5 sentyabr 2023-cü il

Siyahıya nəzər yetirmək üçün faylı yükləyin 

Mənbə: nk.gov.az

Azərbaycanda xarici qeydiyyatı olan nəqliyyat vasitələri üçün yol vergisinin hesablanmasında dəyişiklik edilib.

Bununla bağlı Baş nazir Əli Əsədov “Dövlət büdcəsinin gəlirlərinin, o cümlədən dövlət büdcəsinin qeyri-neft gəlirlərinin və dövlət büdcəsinin neft gəlirlərinin proqnozlaşdırılması Qaydası”na dəyişiklik edilməsi ilə bağlı qərar imzalayıb.

Qərara əsasən, yol vergisinin hesablamasında bunlar istifadə ediləcək:

• avtonəqliyyat vasitələrinin növü, mühərrikin həcmi və Azərbaycanın ərazisində qaldığı müddət;
• oturacaq yerlərinin sayı və Azərbaycan Respublikasının ərazisində qaldığı müddət;
• avtonəqliyyat vasitələrinin oxlarının sayı və Azərbaycan ərazisində qaldığı müddət;
• avtonəqliyyat vasitələrinin yüklə birlikdə ümumi çəkisi;
• Azərbaycan Respublikasının ərazisində qət edilən məsafə.

Mənbə: report.az

Rezident hüquqi şəxs kimlərdir?

Yerli müəssisələrlə yanaşı xarici müəssisələr də mənfəət vergisi ödəyiciləri ola bilər. Qanunvericilikdə yerli yaxud xarici müəssisə əvəzinə  rezident yaxud qeyri-rezident müəssisə anlayışından istifadə olunur. Bu anlayışların hüquqi şəxslərə tətbiqi fiziki şəxslərə nisbətən fərqlidir. Gəlin rezidentlik və müəssisə haqqında bilgilərimizi bir daha xatırlayaq.

AR Vergi Məcəlləsinə bunlar rezident hüquqi şəxs sayılır (maddə 13.2.5.3):

• sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün milli qanunvericiliyin tələblərinə respublika ərazisində yaradılmış və dövlət qeydiyyatına alınmış korporasiyalar, şirkətlər, müəssisələr və sair;
• idarəetmə yeri Azərbaycanda yerləşən digər hüquqi şəxslər.

Qeyri-rezident Vergi Məcəlləsində necə təyin olunur?

Qeyri-rezidentlər (ingiliscə non-resident) – bir dövlətdə fəaliyyət göstərən, lakin daimi qeydiyyatı yaxud yaşayış yeri başqa dövlət olan hüquqi və ya fiziki şəxslər.

AR-da diplomatik imtiyaz və immunitetlərə malik aşağıdakı qurumlar qeyri – rezident hüquqi şəxs sayılır (VM, maddə 13.2.6.5):

• digər ölkələrin diplomatik nümayəndəlikləri;
• xarici ölkələrin konsulluq idarəsi və digər rəsmi nümayəndəlikləri,
• beynəlxalq təşkilatlar, onların nümayəndəlikləri.

Xarici təşkilatlara və firmalara aid sahibkarlıq fəaliyyəti göstərməyən nümayəndəliklər də bu qrupa aiddir.

Beləliklə:

• rezident hüquqi şəxs üçün başlıca şərt, onun Azərbaycanda yaradılması;
• qeyri-rezident hüquqi şəxs üçün başlıca şərt, onu xaricdə təsis edilməsidir.

Lakin istisnalar da mövcuddur, məsələn, xarici ölkələrin diplomatik nümayəndəlikləri Azərbaycanda yaradılır, ancaq  qeyri-rezident hesab edilir. Habelə AR ərazisində idarəetmə yeri olan xaricdə yaradılmış şəxs də rezident hüquqi şəxs hesab edilə bilər.

Vergi Məcəlləsində “müəssisə” anlayışı

Əgər söhbət hüquqi şəxslərdən gedirsə “müəssisə” anlayışına da aydınlıq gətirməyimiz zəruridir. Çünki, mənfəət vergisi ödəyicisi olmaqdan ötrü təkcə rezidentlik yaxud qeyri-rezident şəxs olmaq yetərli deyil, burada əsas şərt sahibkarlıq fəaliyyəti həyata keçirməkdir. Sahibkarlıqla məşğul  olan qeyri-kommersiya qurumu da mənfəət vergisi ödəyicidir.

Müəssisı anlayışı VM-in 13.2.39-cu maddəsində şərh edilib. Məcəllənin həmin maddəsinə əsasən müəssisə anlayışı sahibkarlıq məqsədi ilə yaradılan və bu fəaliyyəti həyata keçirən qurumları əhatə edir.  Belə qurumlara aşağıdakılar aiddir:

1. AR qanunvericiliyinə uyğun təsisi edilən hüquqi şəxslər;
2. Xarici dövlətlərin qanunvericilik aktlarına əsasən yaranan hüquqi şəxslər, onların filial yaxud daimi nümayəndəlikləri;
3. 1-ci bənddə göstərilmiş hüquqi şəxslərin filialları yaxud ayrıca bölmələri.

Azərbaycanda müəssisələrin qeydiyyatını həyata keçiririk

Qeyri-rezidentlərin mənfəət vergisi

Qeyri-rezidentin mənfəət vergisi məqsədləri üçün gəlirin hesablanması iki variantda aparıla bilər:

1. Daimi nümayəndəliklə əlaqədar gəlirlər;
2. Daimi nümayəndəliklə bağlı olmayan gəlirlər.

Azərbaycanda fəaliyyətini daimi nümayəndəlik yaratmaqla həyata keçirən mənfəət vergisi üçün tam şəkildə rezident müəssisəyə bərabər tutulurlar. Bu zaman onların yalnız Azərbaycan mənbəyindən gəlirlərindən vergi tutulur.

Əgər qeyri-rezidentin gəliri nümayəndəliklə əlaqəli deyilsə, onlar yalnız Azərbaycan mənbəyindən olan gəlirdən  vergi verirlər. Fərqli cəhət odur ki, vergi tutulması “Gəlir çıxılsın Xərc” prinsipi üzərində qurulmamışdır, yəni vergilər xərclər çıxılmadan tutulur. Bu məntiqlidir, çünki, xaricdə yerləşən bir müəssisənin xərc sənədləri burda maraqlı ola bilməz.

Diqqət etdinizsə, biz “Azərbaycan mənbəyindən gəlir” ifadəsindən bir-neçə dəf istifadə etdik. Belə gəlirlərin tərkibi genişdir, onların müəyyən edilməsi VM-nin 13.2.16 maddəsində şərh olunub.

Mən Cəbrayıl rayonunda fərdi sahibkar kimi tikinti materiallarının topdansatışı ilə məşğulam. Sabirabad rayonunda fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisinə elektron qaimə-faktura təqdim edilməklə satdığım tikinti mallarına görə vergi azadolması tətbiq edilirmi?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 1 yanvar 2023-cü ildən qüvvəyə minmiş müddəalarına əsasən, topdansatış ticarət, tikinti və xidmət (əhaliyə göstərilən xidmətlər istisna olmaqla) sahələri üzrə vergi azadolması işğaldan azad edilmiş ərazidə vergi uçotuna alınan və malları (işləri, xidmətləri) işğaldan azad edilmiş ərazinin rezidentlərinə təqdim edən hüquqi və fiziki şəxslərə münasibətdə tətbiq edilir.

Həmin şəxslər malları (işləri, xidmətləri) işğaldan azad edilmiş ərazidən kənarda fəaliyyət göstərən şəxslərə təqdim etdikləri, o cümlədən Azərbaycan Respublikası ərazisindən ixrac etdikləri halda, bu maddədə nəzərdə tutulan vergi azadolmaları həmin şəxslərə şamil edilmir.

Buna əsasən, tərəfinizdən işğaldan azad edilmiş ərazilərdən kənarda fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisinə təqdim edilən mallara görə vergi azadolması tətbiq olunmur.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 227.4.2-ci maddəsi.

Mənbə: vergiler.az