Blog Full

Mən ipək kəlağayı istehsalı ilə məşğul olmaq istəyirəm. İstehsal üçün Şəkidəki fabrikdən ipək saplar alaraq parça toxuyacağam. Hazır məhsul əldə etmək üçün boyama işləri aparacağam. Mikro sahibkar kimi qeydiyyatdan keçmişəm və hansı vergi öhdəliyim var?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 218.5.8-ci maddəsinə əsasən, 10 nəfərdən artıq işçisi olan istehsal fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ yoxdur. Digər hallarda, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200.000 manat və ondan az olan istehsal fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququna malikdirlər.

Belə ki, həmin fiziki şəxs tərəfindən sadələşdirilmiş vergitutma sistemi seçildiyi halda əldə edilən gəlirlərdən (ümumi hasilatdan) xərclər çıxılmadan 2 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergi hesablanıb dövlət büdcəsinə ödənilir.

Qeyd olunan fəaliyyət gəlir vergisinin ödəyicisi kimi həyata keçirildiyi halda əldə edilmiş gəlirdən həmin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər çıxıldıqdan sonra qalan məbləğdən 20 faiz dərəcə ilə gəlir vergisi hesablanıb dövlət büdcəsinə ödənilir.

O da nəzərə alınmalıdır ki, Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada gəlirlərin və xərclərin uçotunu aparan mikro sahibkarlıq subyekti olan fərdi sahibkarların sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlirinin 75 faizi gəlir vergisindən azaddır. Mikro sahibkarlıq subyekti olduğunuz halda (işçilərinin orta siyahı sayı 1-10 nəfər aralığında olan və illik gəliri 200.000 manatdan yuxarı olmayan şəxslər) gəlirlərin və xərclərin uçotunu aparmaqla, 75 faiz vergi güzəşti əldə edə bilərsiniz.

Vergi orqanlarında uçot prosedurları, fəaliyyətinizin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq etməli olduğunuz hərəkətlər barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün “Vergi bələdçisi” bölməsində yerləşdirilən məlumatlarla tanış ola, əlavə suallar yarandıqda isə Çağrı Mərkəzinə (195-1) və ya vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərinə müraciət edə bilərsiniz.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 97-ci, 101-ci, 102-ci, 218-ci və 220-ci maddələri.

Mənbə: vergiler.az

Dövlət büdcəsinə ödənilən torpaq vergisi hansılardır? Bələdiyyə torpaq vergisi nə zaman ödənilir? Torpaq vergisi üzrə ödənilmə vaxtı qanunvericiliklə necə tənzimlənir? Bu və digər sualların cavabını təqdim etdiyimiz məqalədə tapa bilərsiniz.

Torpaq vergisinin ödəniş istiqamətləri

Torpaq vergisi – ödəniş qaydaları Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsini 208-ci maddəsi ilə tənzimlənən, fiziki və hüquqi şəxslərin mülkiyyətində yaxud istifadəsində olan torpağa görə ödədiyi vergidir. Bu vergi növü qanunla müəyyən edilən istisnalar nəzərə alınaraq bütün torpaqlara görə tutulur. Onu ödəmə istiqamətinə görə aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:

• dövlət büdcəsinə ödənilən torpaq vergisi;
• bələdiyyə torpaq vergisi.

Kənd təsərrüfatı torpaqlarının sahibləri öz sahələri haqqında məlumatı “Elektron kənd təsərrüfatı informasiya sistemi” (eagro)  vasitəsi ilə əldə edə bilər, həmin sahələr üçün vergini isə burada hesablaya bilərlər. Torpaq vergisi ödənilməsi vaxtı nəzərə almaq lazımdır ki, tikili, hər hansı qurğu altındakı torpaqlar, habelə obyektlərin sanitariya mühafizəsi məqsədi ilə zəruri sahələrə də torpaq vergisi hesablanır və tutulur.

Torpaq vergisi nə zaman ödənilir?

Torpaq vergisini ödəmək öhdəliyi cari il yanvarın 1-dən yaranır. Bu həm dövlət büdcəsinə ödənilən torpaq vergisinə, həm də bələdiyyə torpaq vergisi ödəyicilərinə aiddir.

“Torpaq vergisi nə zaman ödənilir?”  sualına cavab verməzdən öncə qeyd edək ki, vergitutma obyekti olan torpaqların qeydiyyatı vacibdir. Fiziki və hüquqi şəxslər torpağa hüquqlarını təsdiq edən sənədləri əldə etdikdən sonra 1 ay müddətində qeydiyyata durmalıdır. Qeydiyyat aşağıdakı qurumlarda aparılır:

• bələdiyyə müəssisələri, fiziki şəxslər – bələdiyyələrdə;
• digər müəssisələr – vergi orqanında.

Torpaq vergisi üzrə ödənilmə vaxtı haqqında danışarkən, qeyd etməliyik ki, ilk öncə hesablamalar aparılmalı, torpaq vergisi bəyannaməsi, digər zəruri hesabatlar müvafiq qaydada təqdim edilməlidir.

Müəssisələr sahələrin ölçüsünə görə müəyyən edilmiş vergi dərəcəsi tətbiq etməklə dövlət büdcəsinə ödənilən torpaq vergisi üzrə  illik torpaq vergisi hesablanması aparır, onu may ayının 15-dən gec olmamaq şərti ilə vergi qurumlarına təhvil verir. Bələdiyyə torpaq vergisi ödəyən müəssisələr vergi məbləği haqqında məlumatı bələdiyyənin vergi xidməti orqanına təqdim edir.

Fiziki şəxsin torpaq vergisi üzrə hesablamalar hər il iyul ayının birinə qədər müvafiq qurumlar tərəfindən həyata keçirilir. Tədiyyə bildirişləri 1 avqust tarixinə qədər vergi ödəyicisinə təqdim etməlidir.

Fiziki şəxslərin və müəssisələrin hesabat və məlumatların təqdim edilmə vaxtı fərqli olsa da, torpaq vergisinin ödənilmə vaxti eynidir. Bunu nümunələrdə şərh edək.

Torpaq vergisinin ödənilməsinə nümunələr

Hesablanmış torpaq vergisini bərabər miqdarda 15 avqust və 15 noyabra qədər ödəmək lazımdır. Torpaq vergisinin ödənilmə vaxtı üzrə tələblər dövlət büdcəsinə ödənilən torpaq vergisi və bələdiyyə torpaq vergisi üçün eynidir.

Əvvəlki sahibi vergini ödəməyibsə, torpağın yeni sahibi vergi məcəlləsində qeyd olunan maddəyə müvafiq olaraq verilmiş ödəmə vaxtında vergini ödəməlidir.

Müəssisələr torpaq vergisini dövlət büdcəsinə ödəyir. Fiziki şəxslərdə bu bir az fərqlidir. Belə ki, fiziki şəxslər üzrə vergi:

• məcəllənin 206.1 maddəsinə uyğun hallar üzrə dövlət büdcəsinə;
• digər hallarda yerli büdcəyə (bələdiyyəyə) ödənir.

Nümunə 1: Bələdiyyə orqanları vətəndaşa məxsus torpaq sahəsi üçün 2021-ci ilə münasibətdə 18.6 AZN məbləğində vergi hesablamış, həmin ilin iyun ayında bu barədə ona bildiriş göndərmişdir. Həmin şəxs avqust ayının 15-dək vergi məbləğinin azı 9.3 manatını, noyabr ayının 15-dək isə qalan məbləği bələdiyyə büdcəsinə ödəməlidir.

Nümunə 2: “Abraziv” MMC-nin 850 kv.m torpağı var, müəssisənin rəhbəri fiziki şəxsin 350 kv. şəxsi həyəti mövcuddur.

“Abraziv” MMC-yə məxsus torpaq sahəsinə görə vergi dövlət büdcəsinə, rəhbər fiziki şəxsin həyətyanı torpağına görə vergi bələdiyyəyə ödənilir.

Əgər torpaq sahəsi üzərində tikili bir neçə şəxsə məxsusdursa, hər bir şəxs vergini öz tikili payına mütənasib formada hesablayaraq ödəyir.

Bəzən elə olur ki, eyni torpağın üzərində istifadə hüququ qarışıq olur, yəni torpaq sahəsi müxtəlif şəxslər tərəfindən istifadə olunur.

Nümunə 3: Sahəsi 2400 kvm olan torpaq sahəsində “A” müəssisəsinin ofisi, “B” müəssisəsinin anbarı yerləşir. Tikililərin altında olan sahənin 700 kvm-i A müəssisəsinə, 1100 kvm-i B müəssisəsinə məxsusdur. A müəssisəsi 700 kvm, B müəssisəsi isə 1100 kvm sahənin vergisini ödəyəcək.

Qeyd edək ki, torpaq vergisi üzrə vergi ödənişləri onlayn rejimdə də həyata keçirilə bilər. Belə ödəniş forması haqqında buradan məlumat ala bilərsiniz.

Beləliklə, bu məqalədə  Dövlət büdcəsinə ödənilən torpaq vergisi üzrə ödənilmə vaxtı haqında məlumat verdik. Həmçinin “Bələdiyyə torpaq vergisi nə zaman ödənilir?” sualını da aydınlaşdırmağa cəhd etdik. Torpaq vergisi haqqında saytımızın uyğun bölməsindən daha geniş məlumat almaq olar.

27 dekabr 2022-ci il tarixli “Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu” ilə sistem inteqrasiyası, proqram təminatının hazırlanması və inkişaf etdirilməsi fəaliyyətini həyata keçirən bəzi vergi ödəyicilərinə fərqli yanaşmalar tətbiq edilib.

Qeyd edilən dəyişikliklərlə bağlı ən çox rast gəlinən suallardan biri Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan güzəştlərin informasiya texnologiyaları sahəsində ixtisaslaşan vergi ödəyicilərinin hamısına tətbiq edilib-edilməməsi ilə bağlıdır. Bununla bağlı suallara iqtisadçı ekspert Anar Bayramov aydınlıq gətirir.

Əvvəlcə Vergi Məcəlləsinin 13.2.53-cü maddəsinə edilən dəyişikliyə diqqət yetirək: Texnologiyalar parkının rezidenti – müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsini almış və texnologiyalar parkında və ya texnologiyalar parkından kənar fəaliyyət göstərən hüquqi şəxs və ya hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxsdir.

Vergi Məcəlləsinin 13.2.53-cü maddəsinə ““və ya texnologiyalar parkından kənar” sözləri əlavə edilib.

Suala cavab olaraq bildirək ki, vergi azadolmaları yalnız texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsini almış hüquqi şəxs və ya fərdi sahibkarlara şamil ediləcək.

Misal 1: Bankla bağlanın müqavilə əsasında sistem inteqrasiyasını həyata keçirən və texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsinə malik olmayan fərdi sahibkara və ya hüquqi şəxsə vergi azadolmalar ilə bağlı güzəşt tətbiq edilməyəcək.

Misal 2: Texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsinə malik olub, amma texnologiyalar parkından kənar vergi ödəyiciləri üçün proqram təminatının hazırlanmasını həyata keçirən fərdi sahibkara və ya hüquqi şəxsə Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan güzəştlər şamil olunacaq.

Bəs vergi ödəyiciləri texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsini necə ala bilərlər?

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 may 2014-cü il tarixli, 168 nömrəli Fərmanı ilə “Texnologiyalar parkı haqqında Nümunəvi Əsasnamə” təsdiq edilib. Texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsinə malik olmaqla bağlı tələblər əsasnamədə öz əksini tapıb.

Əsasnamənin 9-1.2-ci maddəsinə uyğun olaraq, texnologiyalar parkının rezidenti kimi qeydiyyatdan keçmək üçün sistem inteqrasiyası və (və ya) proqram təminatının hazırlanması və inkişafı sahələrində fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki şəxslər aşağıdakı tələblərə cavab verməlidirlər:

• hüquqi şəxs olduqda – hüquqi şəxslərin dövlət reyestrində qeydiyyatda olmalı;
• fiziki şəxs olduqda – vergi uçotuna alınmalı;
• kiçik, orta və ya iri sahibkarlıq subyektlərindən birinə aid edilməli;
• vergilərin və digər icbari ödənişlərin ödənilməsi ilə bağlı borcu olmamalı;
• müvafiq sahibkarlıq fəaliyyəti növünün həyata keçirilməsi və ya müəyyən hərəkətlərin yerinə yetirilməsi üçün qanunla nəzərdə tutulan müvafiq lisenziyaya və ya icazəyə malik olmalı;
• müflis elan olunmamalı, əmlakı üzərinə həbs qoyulmamalı və ödənişə yönəlmiş girovu olmamalı;
• məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı ilə müvafiq fəaliyyətlə məşğul olmaq hüququndan məhrum edilməməli;
• bu Əsasnamənin 9-1.1-ci bəndində qeyd edilən sahələrdə (Sistem inteqrasiyası və proqram təminatının hazırlanması və inkişafı sahələrində) ən azı 1 (bir) il fəaliyyət göstərməli;
• fəaliyyət göstərdiyi dövr ərzində ən azı 1 (bir) məhsulu tətbiq edilməli (reallaşdırılmalı), o cümlədən satılmalı;
• informasiya kommunikasiya texnologiyaları sahəsində təhsil almış, o cümlədən əlavə təhsil müəssisələrini bitirmiş və ya ən azı 1 (bir) il iş təcrübəsi olan mütəxəssislərə malik olmalı.

Tələblərlə bağlı diqqət çəkən məqamlardan biri mikro sahibkarlıq subyektlərinin texnologiyalar parkının rezidenti kimi qeydiyyat üçün müraciət edə bilməməsidir. Nazirlər Kabinetinin 21 dekabr 2018-ci il tarixli, 556 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilən “Mikro, kiçik, orta və iri sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü” Meyarlarına əsasən, mikro sahibkarlıq subyekti işçilərinin orta siyahı sayı 1-10 nəfər və illik gəliri 200 min manatdan aşağı olan şəxlərdir.

Yuxarıda qeyd edilən tələblərə uyğun olan hüquqi və fiziki şəxslər sistem inteqrasiyası və (və ya) proqram təminatının hazırlanması və inkişafı sahələrində fəaliyyət göstərmək üçün hüquqi və fiziki şəxslər vergi orqanında qeydiyyata (uçota) alındıqdan sonra Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinə müraciət edərək texnologiyalar parkının rezidenti olaraq qeydiyyatdan keçməli və texnoparkın qeydiyyat şəhadətnaməsini almalıdırlar.

Mənbə: Anar Bayramov: “Vergi uçotu” kitabı / vergiler.az

Bu ilin I yarısında İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti xətti ilə dövlət büdcəsinə vergi daxilolmalarının məbləği ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 41,6 % artaraq 9 milyard 181,4 milyon manat təşkil edib.

Bunu nazir Mikayıl Cabbarov tvitter hesabında bildirib. Onun sözlərinə görə, 6 aylıq vergi daxilolmalarının 5 milyard 199,4 milyon manatı qeyri-neft-qaz sektorunun hesabına formalaşıb. Bu isə 1 il əvvələ nisbətən 18,2 % çoxdur.

“İqtisadiyyatda şəffaflaşmanın artması, “kölgə iqtisadiyyatı”nın miqyasının azaldılması, biznes fəaliyyətinin leqallaşdırılması vergi daxilolmalarının dinamik artımı ilə nəticələnir”, – deyə nazir qeyd edib.

Mənbə: report.az