Blog Full

Qanunvericilikdə natamam iş vaxtı anlayışı təkmilləşdiriləcək.

Bu məsələ Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin dekabrın 3-də keçirilən onlayn iclasında müzakirə olunan Əmək Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsində öz əksini tapıb.

Mövcud qanunvericiliyə görə, natamam iş vaxtı əməyin ödənilməsi ya əmək funksiyasının icrasına sərf olunan vaxta mütənasib, ya da tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə müəyyən edilir.

Layihəyə əsasən, işəgötürən vakant vəzifə (peşə) yarandıqda və əvvəllər natamam iş vaxtını yaradan zəruri amillər dəyişdikdə natamam iş vaxtında çalışan işçinin tam iş vaxtında çalışması üçün tədbir görməli olacaq.

Mövcud qanunvericiliyə görə, Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulan qaydada natamam iş günü və ya natamam iş həftəsi ilə işləyən işçilərə əmək haqqı işə sərf edilmiş vaxta mütənasib və ya görülən işin faktik hasilatına görə ödənilir.

Layihəyə əsasən, həmin işçilərə əmək haqqı eləcə də tərəflərin razılığı ilə tam məbləğdə ödəniləcək.

Mənbə: banker.az

“Vergi Məcəlləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında” Qanun layihəsi Milli Məclisdə üçüncü oxunuşda qəbul edilib. Dəyişikliklər çərçivəsində nağdsız əməliyyatların stimullaşdırılması, şəffaflığın təmin edilməsi istiqamətində atılan növbəti addımlardan biri də “kölgə iqtisadiyyatı”nın xarakterik olduğu biznes – əhali münasibətlərində belə əməliyyatların təşviq edilməsidir. Belə ki, vergi qanunvericiliyinə görə, ardıcıl 12 aylıq dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200 min manatdan çox olan vergi ödəyiciləri məcburi qaydada ƏDV qeydiyyatına alınmalıdırlar. 2026-cı ildən etibarən pərakəndə ticarət və əhaliyə xidmət sahələrində ƏDV qeydiyyat limitinin POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan əməliyyatlar nəzərə alınmaqla iki dəfə – 200 min manatdan 400 min manata qədər artırılması nəzərdə tutulur.

Nümunə 1.

Pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan fərdi sahibkarın ardıcıl 12 aylıq dövr ərzində POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan əməliyyatlar üzrə 250 min manat, nağd qaydada aparılan əməliyyatlar üzrə isə 50 min manat məbləğində dövriyyəsi formalaşıb. Fərdi sahibkarın ardıcıl 12 ay üzrə ümumi dövriyyəsi 300 min manat olsa da, təklif edilən dəyişikliyə görə, POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan əməliyyatlar 50% nisbətində nəzərə alındığı üçün ƏDV məqsədləri üçün hesablanan dövriyyə 175 min manat məbləğində müəyyən ediləcək. Bu halda, vergi tutulan dövriyyə məbləği məcburi ƏDV qeydiyyat həddi olan 200 min manatdan aşağı olduğu üçün fərdi sahibkarın ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmaq öhdəliyi yaranmır.

Nümunə 2.

Vətəndaşlara hüquq xidməti göstərən şirkət ardıcıl 12 aylıq dövr ərzində yalnız POS-terminal vasitəsilə nağdsız satış əməliyyatları həyata keçirib və şirkətin həmin əməliyyatlar üzrə 400 min manat məbləğində dövriyyəsi formalaşıb. Fərdi sahibkarın ardıcıl 12 ay üzrə ümumi dövriyyəsi 400 min manat olsa da, Vergi Məcəlləsinə nəzərdə tutulan dəyişikliyə uyğun olaraq, POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan əməliyyatlar nəticəsində ƏDV məqsədləri üçün hesablanan dövriyyə 200 min manat məbləğində müəyyən ediləcək. Bu halda, vergi tutulan dövriyyə məbləği məcburi ƏDV qeydiyyat həddi olan 200.000 manatı keçmədiyi üçün fərdi sahibkarın ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmaq öhdəliyi yaranmır.

Nümunə 3.

Vətəndaşlara tərcümə xidməti göstərən fərdi sahibkarın ardıcıl 12 aylıq dövr ərzində nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə həyata keçirdiyi əməliyyatlar üzrə 250 min manat, nağd qaydada aparılan əməliyyatlar üzrə isə 100 min manat məbləğində dövriyyəsi formalaşıb. Fərdi sahibkarın ardıcıl 12 ay üzrə ümumi dövriyyəsi 350.000 manat olsa da, Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliyə əsasən, POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan əməliyyatlar nəticəsində ƏDV məqsədləri üçün hesablanan dövriyyə 225.000 manat məbləğində müəyyən ediləcək. Bu halda vergi tutulan dövriyyə məbləği məcburi ƏDV qeydiyyat həddi olan 200.000 manatı keçdiyi üçün fərdi sahibkar məcburi qaydada ƏDV qeydiyyatına alınmalıdır.

İşçilərin xahişi ilə verilən ödənişsiz məzuniyyətlərə əlavələr ediləcək.

Bu məsələ Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin dekabrın 3-də keçirilən onlayn iclasında müzakirə olunan Əmək Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsində öz əksini tapıb.

Layihəyə əsasən, işçilərin xahişi ilə bir iş ilində aşağıdakı hallarda və müddətdə ödənişsiz məzuniyyətlər veriləcək:

• əsas iş yerində ezamiyyətə gedən işçiyə – əlavə iş yerində əsas iş yeri üzrə ezamiyyə müddətində;
• əlavə iş yerində ezamiyyətə gedən işçiyə – əsas iş yerində əlavə iş yeri üzrə ezamiyyə müddətində.

Mənbə: banker.az

Qısamüddətli aktivlər

Qısamüddətli aktivlər 12 ayadək istifadə olunan aktivlərdir. Belə aktivlər hesablar planının ikinci bölməsinin uçot hesabları üzrə qeydə alınır. Onlara qısamüddətli maliyyə investisiyaları, cari dövriyyə aktivləri, pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri, qısamüddətli debitor borcları və satış üçün alınmış qısamüddətli aktivlər nümunə göstərilə bilər.

Verilmiş qısamüddətli borclar sair qısamüddətli aktivlər qrupuna aid edilir. Müəssisələrin borc öhdəliklərinin olması adi işgüzar təcrübədir. Borc kapitalı tez-tez əlavə maliyyə mənbəyi kimi istifadə olunur: xammal, material və avadanlıqların alınması üçün. Əgər borcu alan varsa, verilmiş borcların olması da təbiidir.

Qısamüddətli maliyyə aktivlərə aşağıdakılar nümunə göstərilə bilər:

• saxlanılan qısamüddətli investisiyalar;
• verilmiş qısamüddətli borclar;
• digər qısamüddətli investisiyalar.

Sair qısamüddətli maliyyə aktivləri Hesablar Planının 23-cü maddəsinə uyğun olaraq uçota alınır.

Sair qısamüddətli maliyyə aktivləri

Maliyyə qoyuluşları müddətinə görə uzunmüddətli və qısamüddətli kimi təsnif edilə bilər. Müəssisə qoyuluşların hansı kateqoriyaya aid olduğu dəqiq müəyyən etməlidir. Qısamüddətli maliyyə aktivləri, adından da göründüyü kimi, qısamüddətli ödəmə müddəti ilə xarakterizə olunur – adətən bir ilə qədər. Çox vaxt daha qısa ödəmə şərtləri var – 30 günə qədər verilmiş qısamüddətli maliyyə aktivləri var.

Sair qısamüddətli maliyyə aktivləri üzrə mühasibat uçotunun aparılması AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  əsasında aparılır. Bu qaydalar mühasibat uçotunda tətbiq edilən hesabların tərkibini, subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi qaydalarını tənzimləyir.

Həmin qaydaların Qaydaların 25.1-ci maddəsinə görə sair qısamüddətli maliyyə aktivləri üçün aşağıdakı hesablar açıla bilər:

233 №li “Qısamüddətli verilmiş borclar” hesabı üzrə müxabirləşmə nümunəsi

Mühasibat uçotu subyekti tərəfindən verilmiş qısamüddətli borcların hərəkəti haqqında ümumiləşdirilmiş məlumatlar 233 saylı “Qısamüddətli verilmiş borclar” hesabında əks etdirilir.

Qısamüddətli verilmiş borclar bu hesabın debeti və 221, 223, 225 saylı hesabların kreditində əks etdirilir.

Debitor borcları verilmiş qısamüddətli borclar kimi təsnifləşdirilən zaman müxabirləşmələr yuxarıda qeyd edilən qaydaların 25.16 bəndi ilə nizamlanır.

Verilmiş qısamüddətli borcların mənbəyi mühasibat uçotu subyekti tərəfindən buraxılan səhmlər olduqda, aşağıdakı mühasibat yazılışı verilir:

• Debet 302 saylı hesab, kredit 301 saylı hesab;
• Debet 233 saylı hesab, kredit 302 saylı hesab.

Müəssisəyə qısamüddətli borcların verilməsi halı ilə bağlı aşağıdakı nümunəyə baxaq:

Nümunə: A” MMC “B” MMC-ə  aylıq, faiz dərəcəsi 20% olmaq şərti ilə 40000 manat qısamüddətli borc vermişdir. Verilmiş qısamüddətli borcla bağlı “B” MMC cəmi 8000 manat faiz ödəməlidir.