Avropa ölkələrində və dünyada əməkhaqqı statistikası (1-ci hissə)
Avropanın müxtəlif ölkələrində və bütün sivil dünyada əməkhaqqı statistikası insanları yalnız üç variantda maraqlandıra bilər:
- adi maraq;
- akademik maraq;
- yeni yaşayış yerlərinin seçilməsi.
İlk iki halda ümumi məlumatlar kifayət edir. Lakin məqsəd yeni bir həyat axtarışı ilə başqa bir ölkəyə köçmək olduqda, sözügedən məlumatlar tam şəkildə dəqiq və etibarlı olmalıdır.
Bununla bağlı xəbərdarlıq artıq kimi də görünə bilər, internetdə dünyanın istənilən yerində yaşayan əhalinin gəlirləri və reytinqləri barədə məlumatları tapmaq çox asandır. Amma əslində onlar məsələni real təsvir etməkdənsə, çox vaxt reklam gedişi olur. Əsl rəqəmlər bir qədər fərqli xüsusiyyətlərə malikdir.
Orta əmək haqqının ümumi hesablanması
Orta ödənişin dövlət daxilindəki yerli statistika agentlikləri tərəfindən edilən sadə bir hesablanması, özlüyündə bütün əhalinin gəlirlərinin arifmetik ortalamasıdır. Başqa sözlə desək:
- Dövlət tərəfindən rəsmi olaraq nəzərə alınan bütün mövcud peşələrin, vəzifələrin, ixtisasların siyahısını götürürlər;
- Bütün qazancları siyahıya əlavə edirlər;
- Əldə olunan məbləği vəzifələrin sayına bölürlər.
Nəticədə reallıqdan uzaq olan məlumatlar əldə olunur.
Axı, toplanan və bölünən rəqəmlər bir sahədə işləyənlərin qazancları deyil, iri şirkətlərin rəhbər vəzifəlilərinin və hakimiyyət eşalonunda yüksək vəzifə tutanların və məktəbdə işləyən xadimələrin gəlirləridir. Əldə edilən rəqəmlərin əlində heç vaxt bu qədər pul tutmayan ətraf sakinlərini bu qədər qəzəbləndirməsi, heç də təəccüblü deyil.
Dünyada orta əmək haqlarını hesablayan daha çox inkişaf etmiş statistik mərkəzlər, səhvləri minimuma endirsinlər deyə, mövcud sosial qrupların, fəaliyyət sahələrinin, peşələrin dərin monitorinqini aparmağa çalışırlar. Lakin bütün hallarda hesablamalarn nəticələrində həqiqətdən kənara çıxmalara yol verilir. Bundan əlavə, orta aylıq gəlirlərin vergi ayırmaları, sosial ödənişlər və digər yığımlar nəzər alınmadan hesablanması qəbul edilmişdir. Həmin səbəbdən dövlətdən asılı olaraq göstəricilər 10-40 faizə kimi şişirdilir.
Nəticə: hökumətlərin özləri tərəfindən rəsmən təsdiqlənmiş orta əməkhaqqı demək olar ki, həmişə qeyri-obyektivdir, bu məlumatlara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.
Bu ilin yanvar-may aylarında Dövlət Gömrük Komitəsinin (DGK) xətti ilə büdcə daxilolmaları 1 662,022 milyon manat təşkil edib.