Blog Full

1 avqust 2025-ci il tarixindən etibarən Birbank kartları üzrə bonus mexanizmi yenilənib. Yeni şərtlər çərçivəsində istifadəçilər partnyor ticarət və xidmət məntəqələrində etdikləri ödənişlərə görə artıq keşbek deyil, limitsiz Umico bonusları qazanırlar. Bu dəyişiklik daha çox qazanc imkanı yaradır və müştəri təcrübəsini daha da zənginləşdirir.

Belə ki, daha öncə Birbank Cashback və Birbank Star kart sahibləri partnyor məntəqələrdə etdikləri alış-veriş zamanı keşbek qazanırdılarsa, yeni qaydalara əsasən bu ödənişlərə görə Umico bonusları təqdim olunur. Bonusların məbləğinə heç bir limit tətbiq olunmur. Yenilikdən faydalanmaq üçün Birbank mobil tətbiqində müvafiq ay üzrə ən azı bir Umico bonusu kateqoriyası seçilməlidir. Əgər istifadəçi keşbek kateqoriyasını seçərsə, partnyor ödənişləri üzrə bonus əldə edə bilmir. Yalnız Umico bonus kateqoriyasının seçilməsi ilə limitsiz bonus toplamaq mümkündür.

Yenilənmiş sistem istifadəçilərə həm seçilmiş bonus kateqoriyası, həm də partnyor məntəqələrdə alış-veriş üzrə bonus qazanmaq imkanı yaradır. Məsələn, əgər cari ay üçün müştəri “Hotellər – 3%” bonus kateqoriyasını seçibsə və ödəniş etdiyi hotel 5% bonus təqdim edən partnyordursa, o həm 3% kateqoriya bonusunu, həm də 5% partnyor bonusu qazanır. Nəticədə müştəri həmin əməliyyat üzrə ümumilikdə 8% Umico bonusu əldə edir.

Hazırda Birbank Cashback və Birbank Star kartlarında aylıq limit keşbek kateqoriyaları üçün ümumilikdə 50 AZN, Umico bonus kateqoriyaları üçün isə ümumilikdə 100 AZN təşkil edir. Həmçinin Birbank Premium Cashback və Birbank Umico kartları üçün bonus kateqosiyasında 100 AZN limit tətbiq olunur. Müştərilər uyğun Birbank kartlarından istifadə etməklə bu imkanlardan yararlana bilərlər.

Daim ən son rəqəmsal yeniliklər və bank məhsulları təqdim edən Kapital Bank-ın əmtəə nişanı olan Birbank, 3 milyondan çox aktiv istifadəçisi olan mobil tətbiqi, 121 filial və 52 şöbədən ibarət Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi ilə müştərilərinin xidmətindədir. Bank 2025-ci ilədək ölkənin birinci bankı Kapital Bank adı altında müştərilərinə xidmət göstərib və Paşa Holding-ə daxildir. Kapital Bank isə hazırda maliyyə institutu olaraq fəaliyyətini davam etdirir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün  https://birbank.az/ saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz.

Qanunvericiliyə əsasən, dövlət orqanlarına və sosial fondlara  bağışlanan əmlaklara görə vergi hesablanmır. Ancaq həmin əmlakların əldə edilməsi üçün xərclənən ƏDV məbləğlərinin əvəzləşdirilməsi aktual olaraq qalır. Mövzunu iqtisadçı ekspert Mahmud Abasquliyev şərh edir.  

Vergi Məcəlləsinin 160.4-cü maddəsinə əsasən, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən daşınar və daşınmaz əmlakların, qeyri-maddi aktivlərin, habelə əmlak kompleksi şəklində müəssisələrin dövlət orqanlarına (qurumlarına), eləcə də siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiq edilən ictimai və sosial məqsədlər üçün yaradılmış fondlara əvəzsiz olaraq verilməsi vergi tutulan əməliyyat sayılmır.

Sahibkarları düşündürən əsas məqamlardan biri də bu prosesi həyata keçirən zaman alınan əsas vəsaitlərə görə ödənilən ƏDV məbləğinin əvəzləşdirilməsi ilə bağlıdır. Bəs bu mümkündürmü?

Vergi Məcəlləsinin 175.6-cı maddəsinə əsasən, cari ildə alınan əsas vəsaitlər (daşınar və daşınmaz əmlaklar) dövlət qurumlarına və ictimai məqsədlər üçün yaradılmış fondlara əvəzsiz verilsə də, onlara görə qarşı tərəfə ödənilən 18 faizlik ƏDV məbləği əvəzləşdirilə bilər.

Misal: Müəssisə 2025-ci ilin avqust ayında əsas məbləği 100.000 manat, ƏDV məbləği 18.000 manat olan nəqliyyat vasitəsini qanunvericiliyə müvafiq formada ödəniş edərək alıb. Həmin nəqliyyat vasitəsini cari ayda dövlət qurumuna əvəzsiz olaraq verib.

Avqust ayı üzrə ƏDV bəyannaməsi:

Əlavə 3-cü bölmə 2-ci hissə

ƏDV-yə cəlb edilməyən məbləğ = 100.000 manat (təqdim etmə və daxil olma xanası)

Əvəzləşdirilən məbləğ (318-ci xana) = 18.000 manat olacaq.

Mənbə: vergiler.az

Yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri üzrə uçot hesabı

Torpaq, tikili, avadanlıqlar yaxud bizim daha çox əsas vəsaitlər kimi tanıdığımız aktivlər Hesablar Planının 11-ci maddəsi üzrə uçota alınır. 16 №-li “Torpaq, tikili və avadanlıqlar” MUBS-a (IAS 16)  əsasən istifadə müddəti bir hesabat dövründən artıq olan maddi aktivlərdir. Malların istehsalında, tədarükündə, xidmətlərin təşkilində istifadə edilməsi, habelə inzibati məqsədlər, digər tərəflərə icarəyə verilməsi məqsədləri üçün saxlanılır.

Təbii ki, uzun müddət istifadə üçün nəzərdə tutulmuş aktivlər zaman keçdikcə köhnəlir, öz dəyərini itirir. Köhnəlmə ilə amortizasiya nə qədər oxşar anlayışlar olsa da bir qədər fərqli mənalara da malikdirlər. Köhnəlmə təbii fiziki şəraitlərdən, zamanın gətirdiyi aşınmadan ibarətdir. Mühasibat Uçotunun Beynəxalq Standartlarına (IAS 16) əsasən amortizasiya – maddi aktivin amortizasiya olunan dəyərinin onun faydalı istifadə müddəti ərzində sistematik şəkildə bölüşdürülməsidir.

Torpaq, tikili, avadanlıqlar üzrə subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə tənzimlənir.

Bu qaydalara görə həmin aktivlər üzrə amortizasiya məbləğlərinin və qiymətdən düşmə zərərlərinin hərəkəti haqqında ümumiləşdirilmiş məlumatların uçotu Hesablar Planının 112 saylı hesabında aparılır.

112 saylı “Torpaq, tikili və avadanlıqlar üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri” hesabı əks aktiv hesabdır. Bu hesaba xərc hesabı kimi deyil, yığım hesabı (yığım fondu) kimi yanaşmalıyıq. Ona görə ki, xərc kimi geri dönüşü olmayan xaricolmalar nəzərdə tutulur. Yığılmış amortizasiya hesabı isə həmin aktiv balansdan silinən zaman nəzərə alınır, sonda aktivin dəyərini azaldır.

112 saylı hesablar üçün açılan subhesablar

Yuxarıda qeyd edilən qaydaların 12.10.1-ci bəndinə əsasən 112-1 saylı “Torpaq, tikili və avadanlıqlar üzrə yığılmış amortizasiya” hesabı üzrə aşağıdakı subhesablar açmaq olar.

Qaydaların 12.10.2-ci bəndinə əsasən “Torpaq, tikili və avadanlıqlar üzrə qiymətdəndüşmə zərərləri” subhesabı üzrə aşağıdakı subhesablar açmaq olar.

İllik amortizasiya normaları

Azərbaycan Rеspublikasının Vеrgi Məcəlləsinin 114-cü maddəsinə amоr­ti­zasiya ayırmaları, gəlirdən əsas vəsaitlər üzrə çıхılan məb­ləğlər üzrə bir sıra qaydalar müəyyən еdilmiş, əvvəlki qaydalar ləğv edilmiş, amortizasiya olunan aktivlərin geniş siyahısı verilmişdir. Bеləliklə, əsas vəsaitlərin katеqоriyaları üzrə illik amоrtizasiya nоrma­ları aşağıdakı kimi müəyyən еdilir:

Aktivlərə amortizasiya hesablanılan zaman aşağıdakı metodlardan birisi tətbiq edilə bilər:

• bərabər hesablama metodu (düz xətt metodu);
• azalan qalıq metodu;
• istehsalat vahidi metodu.

Amortizasiyanın tətbiq olunan metodu müəssisə tərəfindən gələcək iqtisadi səmərənin gözlənilən sxemini əks etdirməlidir.

Torpaq, tikili, avadanlıqlarla aparılan əməliyyatlardan asılı olaraq amortizasiyanın uçotu üzrə müxabirləşmələr fərqlənə bilər. Belə əməliyyatları aşağıdakı nümunələri göstərmək olar:

• satış;
• əvəzsiz verilmə;
• əskik gəlmə;
• yenidən qiymətləndirildikdə.

Torpaq, tikili və avadanlıqlar üzrə tətbiq edilən amortizasiya metodu ən azından hər maliyyə ilinin sonunda yenidən nəzərdən keçirilməli, aktivdə təcəssüm olunmuş gələcək iqtisadi səmərənin gözlənilən istehlak sxemində əhəmiyyətli dəyişikliklər baş verərsə, tətbiq edilən amortizasiya metodu həmin dəyişiklikləri əks etdirmək üçün dəyişdirilməlidir.

Torpaq, tikili, avadanlıqların satışı zamanı amortizasiyanın uçotu

Nümunə: “A” MMC dəyəri 3700 manat olan Avadanlığı istifadə etdikdən sonra qalıq dəyəri ilə “D” MMC-ə satmışdır. Yığılmış amortizasiya məbləği 740 manat olmuşdur. Avadanlığın satış qiyməti 3400 manat təyin edilmişdir.

112 №-li “Torpaq, tikili və avadanlıqlar üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri” hesabı üzrə verilən mühasibat müxabirləşmələri barədə digər nümunələrlə eyni adlı məqalədən tanış olmaq olar.