Mövzunu insan resursları və əməkhaqqı üzrə mütəxəssis Firəngiz Səmədova şərh edir.
Nazirlər Kabinetinin “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş sığortaolunanlara sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin hesablanması və ödənilməsi haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə” 1998-ci il 15 sentyabr tarixli 189 nömrəli Qərarında köklü dəyişikliklər edilib.
Belə ki, Nazirlər Kabinetinin 30 yanvar 2026-cı il tarixli 31 saylı qərarı ilə “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş sığortaolunanlara sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin təyin edilməsi, hesablanması və ödənilməsi Qaydası” təsdiq edilib. Sənəddə yer alan vacib məqamlardan biri sığortaolunanlara əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətin Elektron Hökumət İinformasiya Sistemi vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin “Vahid Səhiyyə İnformasiya Sistemi”ndən Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Mərkəzləşdirilmiş Elektron İnformasiya Sisteminə ötürülən elektron sənəd formasında tərtib edilmiş xəstəlik vərəqəsinə dair məlumatlara əsasən, təqvim günü üzrə ödənilməsidir. Dəyişiklikdən sonra isə müavinətin ödənilməsi üçün artıq protokol tərtib olunmasına, əvvəlki 12 ay üzrə əməkhaqqı və iş günləri barədə məlumatların sistemə daxil edilməsinə ehtiyac qalmır. Bütün proses avtomatik şəkildə icra edilir.
Bəs hamiləlik və doğuşa görə məzuniyyətin, həmçinin uşağın 3 yaşı tamam olana qədər qismən ödənişli sosial məzuniyyətlərin ödənişinin icrası hansı formada tənzimlənəcək?
Yeni təsdiqlənmiş Qaydaya əsasən, qeyd olunan məzuniyyətlərin ödənişə verilməsi zamanı işəgötürən hər iki hal üzrə məzuniyyət əmrini ƏMAS-da əmrlər bölməsində əks etdirməlidir. Artıq bununla bağlı elektron sistemdə müvafiq yeniliklər tətbiq edilib.
Ödənişin hesablanması zamanı lazım olan əvvəlki 12 ayın qazancı barədə məlumatlar işəgötürən tərəfindən təqdim edilmiş “Muzdlu və qeyri-muzdlu işlə əlaqədar Vahid Bəyannamə”dən əldə ediləcək. Bu halda bəzi praktiki suallar yaranır ki, onların həlli yollarına nümunə üzərindən baxaq.
Misal
Əməkdaşın hamiləlik və doğuşla əlaqədar 20.06.2026-cı il tarixdə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi sənədi daxil olub. Bununla əlaqədar məzuniyyət əmri ƏMAS-a daxil edilib və sənəd ödənişə göndərilib. Bu halda hesablama üçün nəzərə alınan dövr 2026-cı ilin I rübü, 2025-ci ilin isə II, III və IV rüblərini əhatə edir.
31.08.2026-cı il tarixdə müəssisə tərəfindən 2026-cı ilin I rübü üzrə Vahid Bəyannaməyə dəqiqləşmə verilib və həmin əməkdaşın mart ayı üzrə qazancında fərqlilik yaranıb. Bəs belə olan halda ödənilmiş müavinət üzrə dəyişiklik necə tənzimlənəcək?
1-ci hal. Əgər dəyişiklik nəticəsində əməkdaşın qazancında artım olubsa, bu zaman sığortaedənin müraciəti əsasında müavinət sığortaçı tərəfindən yenidən hesablanır və yaranmış fərqin sığortaolunana (yəni əməkdaşa) ödənilməsi təmin edilir.
2-ci hal. Əgər dəyişiklik nəticəsində əməkdaşın qazancında azalma olubsa, müavinət sığortaçı tərəfindən yenidən hesablanır və artıq verilmiş məbləğin geri qaytarılması təmin edilir. Artıq verilən məbləğ sığortaçının müraciəti əsasında sığortaedən tərəfindən sığortaolunanın razılığı ilə, razılığı olmadıqda isə məhkəmənin müvafiq qərarına əsasən sığortaolunandan alınmaqla sığortaçıya geri qaytarılır.
Burada diqqət edilməli məqam əməkdaşın qazancı barədə məlumatlara Vahid Bəyannamədə dəyişikliyin əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət ödənildiyi tarixdən sonrakı 180 təqvim günü ərzində edilməsidir.
Mənbə: vergiler.az
