Blog Full - Muhasibat.Az

Oxunma sayı: 132. 156

13 Sen 2017

Kommersiya təşkilatları üçün Milli Mühasibat Uçotu standartlarının əsaslandığı ehtimallar

by | posted in: Xəbər | 0

Hesablama metodu

Gəlirlər və xərclər təsərrüfat əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi ilə bağlı pul vəsaitlərinin və onların ekvivalentlərinin daxil olması və ya xaric olması zamanı deyil, bu əməliyyatların baş verdiyi anda tanınmalıdır.

Müəssisənin fəaliyyətinin fasiləsizliyi

Müəssisənin fəaliyyətinin fasiləsizliyi konsepsiyası müəssisənin fəaliyyətinin davam edəcəyini və onun fəaliyyətinin dayandırılması və ya fəaliyyətinin həcminin əhəmiyyətli dərəcədə ixtisara salınması zərurətinin və ya niyyətinin olmadığını nəzərdə tutur. Adətən, maliyyə hesabatlarının hazırlanması zamanı aktivlərin və öhdəliklərin ilkin dəyəri onların qiymətləndirmə əsası kimi istifadə edilir.

Müəssisənin fəaliyyətinin fasiləsizliyi barədə ehtimal aktivlərin və öhdəliklərin ilkin dəyəri ilə qiymətləndirilməsinin tətbiq edilməsinə zəmin yaradır.

Əgər müəssisənin ləğv olunacağı ehtimal olunarsa, aktivlərin qiymətləndirilmə əsası kimi bu aktivlərin alınması üçün çəkilmiş məsrəflər deyil, onların ehtimal olunan satış dəyərindən (yəni, satış üzrə xərclər çıxılmaqla, satış qiyməti) istifadəsi daha məqsədə uyğundur. Başqa sözlə, əgər müəssisənin yaxın gələcəkdə ləğv olunacağı gözlənilərsə, aktivlərin ehtimal olunan satış dəyəri müəssisə tərəfindən onun öhdəliklərinin ödənilməsi üçün tələb olunan pul vəsaitlərinin gözlənilən mədaxili barədə daha etibarlı məlumatı təmin edəcəkdir.

Müəssisənin uzunmüddətli aktivlərinin amortizasiyası yalnız onun fəaliyyətində müəyyən sabitlik ehtimal olunduqda, məntiqə və məqsədəmüvafiq hesab oluna bilər. Əgər müəssisənin ləğv olunması labüddürsə, aktivlərin qısamüddətli (dövriyyə) və uzunmüddətli (dövriyyədənkənar) kimi təsnifləşdirilməsi məqsədəuyğun deyildir. Belə ki, bu zaman, bütün aktivlər ləğv olunması gözlənilən qısamüddətli aktivlər hesab olunur.

Öhdəliklərə gəldikdə isə, maliyyə hesabatlarının istifadəçiləri üçün bu öhdəliklərin kreditorlara ödənişlər prioritetləri əsasında təsnifatı onların, ənənəvi olaraq, qısamüddətli və uzunmüddətli öhdəliklər kimi təsnifatından daha əhəmiyyətli hesab oluna bilər.

13 Sen 2017

Maliyyə hesabatlarının məqsədi və istifadəçiləri

by | posted in: Xəbər | 0

Maliyyə hesabatlarının məqsədi onun geniş saylı istifadəçiləri tərəfindən iqtisadi qərarların qəbul edilməsi üçün mühasibat uçotu subyektinin maliyyə vəziyyəti, fəaliyyətinin nəticələri və maliyyə vəziyyətindəki dəyişikliklər haqqında əhəmiyyətli hesab olunan informasiyanın təmin edilməsidir.

MALİYYƏ HESABATLARININ İSTİFADƏÇİLƏRİ

Maliyyə hesabatlarının istifadəçiləri müəssisənin rəhbərliyindən, sərmayədarlardan, borcverən və kreditorlardan, muzdlu işçilərdən, analitiklər və məsləhətçilərdən, hökumət və cəmiyyətdən, habelə işgüzar təmas qruplarından ibarətdir. Bu qruplar və onların müvafiq informasiya ehtiyacları aşağıdakı kimi təsvir edilə bilər:

(a) Səhmdarlar qrupu. Bu qrupa mövcud və potensial mülkiyyətçilər, və əgər mümkündürsə, konvertasiya olunan qiymətli kağızlar və səhmlər üzrə varrantların, opsion müqavilələrinin sahibləri daxildir. Bu qrupun üzvləri sərmayələrin alınması, satılması və ya tutulub saxlanılması üzrə düzgün qərarların qəbul edilməsi üçün zəruri olan informasiya ilə təmin olunmalıdır.

(b) Borcverənlər qrupu. Bu qrupa veksel və istiqrazların mövcud və potensial sahibləri, təminatlı və təminatsız qısamüddətli borc verən subyektlər daxildir. Borcverənlər borcların və müvafiq faizlərin vaxtlı-vaxtında ödənilib-ödənilməyəcəyi barədə informasiya ilə təmin olunmalıdır.

(c) Muzdlu işçilər qrupu. Bu qrupa müəssisədə keçmişdə, hazırda çalışan, habelə gələcəkdə fəaliyyət göstərə biləcək əməkdaşlar daxildir. Bu qrupun üzvləri müəssisənin sabitliyinin, onun öz işçilərinə əmək haqlarının və işdən çıxdıqdan sonra pensiyaların ödənilməsinin və işçilərinin məşğulluğunun təmin edilməsi imkanları haqqında zəruri informasiyada maraqlıdırlar.

(ç) Analitiklər və məsləhətçilər qrupu. Bu qrupa maliyyə ekspertləri və tətqiqatçılar daxildir. Onlar müəssisənin gələcəkdə mənfəət və pul vəsaitlərini əldə etmək imkanlarını qiymətləndirmək üçün zəruri informasiya ilə təmin olunmalıdır.

(d) İşgüzar təmas qrupu. Bu qrupa tədarükçülər, istehlakçılar və digər oxşar məqsədli tərəflər daxildir.

(e) Hökumət. Bu qrupa təsərrüfat fəaliyyətinə nəzarət edən bütün müvafiq dövlət və yerli hakimiyyət orqanları daxildir. Bu qrupun üzvləri müəssisənin fəaliyyətini tənzimləmək üçün tələb olunan müvafiq informasiya ilə təmin olunmalıdır.

(ə) Cəmiyyət. Bu, müəssisənin fəaliyyəti ilə təmasda olan və ya maraqlanan geniş ictimai qrupları təmsil edən qurumlardır. Maliyyə hesabatları ictimaiyyəti müəssisənin müxtəlif sahələrin fəaliyyətində mövcud olan tendensiyaları və baş vermiş dəyişikliklər haqqında informasiya ilə təmin etməklə, ictimaiyyətə yardımçı ola bilər

13 Sen 2017

Konseptual Əsasların təyinatı, məqsədi və tətbiqi sahəsi

by | posted in: Xəbər | 0

Konseptual Əsasların təyinatı

Konseptual Əsaslar Mühasibat Uçotunun Beynəlxalq Standartları Şurasının hazırladığı və nəşr etdiyi Maliyyə Hesabatlarının Hazırlanması və Təqdimatı üzrə Çərçivə Sənədinə əsaslanır.

Bu Konseptual Əsaslar mühasibat uçotunun xüsusi tələblərini və ya maliyyə hesabatlarının hazırlanması qaydalarını nəzərdə tutmur. Həmin tələb və qaydalar Kommersiya Təşkilatları üçün müvafiq Milli Mühasibat Uçotu Standartlarında qeyd edilir. Eyni zamanda, Kommersiya Təşkilatları üçün Milli Mühasibat Uçotu Standartları bu sənəddə öz əksini tapmış prinsiplərə və müddəalara əsasən hazırlanmalıdır.

Konseptual Əsasların təyinatı Milli Mühasibat Uçotu Standartlarına uyğun olaraq maliyyə hesabatlarının hazırlanmasında tətbiq ediləcək mühasibat uçotunun fundamental prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi və aşağıdakı hallar üçün təlimat rolunu oynayan bu prinsiplərin məntiqi əsasının təmin edilməsidir:

(a) Milli Mühasibat Uçotu Standartlarını işləyib hazırlayanlar üçün bu standartların hazırlanması və onlara dəyişikliklərin edilməsi;

(b) Maliyyə hesabatlarını hazırlayanlar üçün bu hesabatların Milli Mühasibat Uçotu Standartlarına uyğun olaraq tərtib edilməsi;

(c) Maliyyə hesabatlarının istifadəçiləri üçün Milli Mühasibat Uçotu Standartlarına uyğun tərtib edilmiş hesabatların təhlili zamanı.

Konseptual Əsasların məqsədi

Konseptual Əsasların əsas məqsədi maliyyə hesabatlarının şəffaflığının və cavabdehliyin təmin edilməsindən ibarətdir.

Şəffaflıq məfhumu, müəssisənin cari vəziyyəti, qərarları və fəaliyyəti haqqında informasiyanın maliyyə hesabatları istifadəçiləri üçün düzgün çatdırılmasını və anlaşıqlı olmasını nəzərdə tutur.

Cavabdehlik məfhumu maliyyə hesabatlarını hazırlayanlara həvalə edilmiş resursların idarə edilməsi və onların qəbul etdikləri qərarlar üzrə məsuliyyətin daşınması zərurətini nəzərdə tutur.

Konseptual Əsaslarn tətbiqi sahəsi

Bu Konseptual Əsasların tətbiqi sahəsi Mühasibat balansının, Mənfəət və zərər haqqında hesabatın, Pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabatın və Kapitalda dəyişikliklər haqqında hesabatın, həmçinin onlara aid olan qeydlərin, şərhlərin və digər hesabatların hazırlanması və istifadə olunması zamanı tətbiq edilən əsas prinsipləri əhatə edir.

Bu Konseptual Əsaslar ilə Kommersiya Təşkilatları üçün Milli Mühasibat Uçotu Standartlarının tələbləri arasında ziddiyyət yarandıqda, Kommersiya Təşkilatları üçün Milli Mühasibat Uçotu Standartları tətbiq edilir.

12 Sen 2017

03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər” hesabı

by | posted in: Xəbər | 0

03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər” hesabı müəssisələr tərəfindən uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas və-saitlərin mövcudluğu və hərəkəti haqqında məlumatları ümumiləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu hesabdan icarədar müəssisələr-də istifadə edilir. icarə müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq uzun müddətə icarəyə götürülən gələcəkdə alınma hüququ olan, yaxud alınma hüququ ol-mayan, müqavilədə və ya icarəçi ilə icarədar arasındakı başqa razılaşma sənədlərində nəzərdə tutulmuş qiymətlərlə dəyəri ödənilərək icarəyə götürənin mülkiyyətinə keçən obyektlər (sənədlərdə nəzərdə tutulmuş icarə müddətindən asılı olaraq) icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərə aid edilir.

Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər 03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər” hesabında icarəyə verən və icarədarlar arasında razılaşdırılmış qiymətlə uçota alınır. Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası) 02№-li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” hesabında uçota alınır.

Uzun müddətə icarə şərti ilə müəssisəyə daxil olmuş əsas vəsaitlərin mədaxili 03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas və-saitlər” hesabının debetində və 97№-li “İcarə öhdəlikləri” hesabının kreditində əks etdirilir.

Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin istifadəsinə görə icarəyə verənlərə çatası vəsaitlərin ödənişi 97№-li “icarə öhdəlikləri” hesabının debetində və pul vəsaitlərini uçota alan hesabların isə kreditində əks etdirilir. Uzunmüddətli icarə müqaviləsi üzrə hesablanmış faiz məbləği 97№-li “İcarə öhdəlikləri” hesabının kreditində və 81№-li “Mənfəətin istifadəsi” hesabının debetində əks etdirilir.

İcarə müqaviləsinin şərtlərinə (yaxud icarəyə verənlərlə icarədar arasındakı əlavə razılığa) görə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər icarədarın mülkiyyətinə keçdikdə 01№-li “Əsas vəsaitlər” hesabının debetində və 03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas və-saitlər” hesabının kreditində əks etdirilir. Bununla birlikdə bu əsas vəsait obyektinin 02№-li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” hesabındakı köhnəlmə məbləği 02-2 “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” subhesabından 02-1 “Xüsusi əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” subhesabına köçürülür.

İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər müqavilə müddəti qurtardıqdan sonra icarəyə verənlərə qaytarılarsa, onda 02№-li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” hesabının debetində və 03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər” hesabının kreditində yazılış aparılır.

Əgər icarəyə götürülmüş əsas vəsait obyekti icarə müqaviləsinin müddəti qurtarana qədər icarəyə verənə qaytarılarsa, 03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər” hesabının kreditinə, 02№-li “Əsas vəsaitlərin köhnəlməsi (amortizasiyası)” hesabının (hesablanmış köhnəlmə məbləğində) və 97№-li “icarə öhdəlikləri” hesabının (obyektin istifadəsi üçün icarəyə verənə köçürülməmiş ödəniş məbləğində) debetində yazılış aparılır.

03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər” hesabı üzrə analitik uçot əsas vəsaitlərin növləri və ayrı-ayrı inventar obyektləri üzrə aparılır.

03№-li “Uzun müddətə icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlər” hesabı aşağıdakı