Blog Full

ƏDV ödəyicisi olan müəssisəyə operativ vergi nəzarəti zamanı, Vergi Məcəlləsinin 58.13-cü maddəsinə əsasən, maliyyə sanksiyası tətbiq edilib. Maliyyə sanksiyası tətbiq edilərkən ƏDV-nin təqdim edilmiş malların satış qiymətinə daxil olub-olmamasına münasibət bildirməyinizi xahiş edirəm.

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 58.13-cü maddəsinə görə, bu Məcəlləyə əsasən elektron qaimə-faktura təqdim edilməli olduğu halda malların elektron qaimə-faktura və ya elektron vergi hesab-fakturası verilmədən təqdim edilməsinə görə malları təqdim edən şəxsə təqvim ili ərzində belə hala birinci dəfə yol verdikdə təqdim edilmiş malların satış qiymətinin 10 faizi, ikinci dəfə yol verdikdə 20 faizi, üç və daha çox dəfə yol verdikdə 40 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Sözügedən maliyyə sanksiyası tətbiq edilərkən təqdim edilmiş malların ƏDV ilə birlikdə satış qiyməti əsas götürülür.

Vergi Məcəlləsinin 13.2.62-ci maddəsinə əsasən, pərakəndə satış – malların alıcıya satışının (təqdim edilməsinin) son istehlak məqsədi ilə və yalnız bu Məcəllədə müəyyən edilmiş qaydada qəbz və ya nəzarət-kassa aparatının çeki təqdim edilməklə həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyətidir.

Vergi Məcəlləsinin 13.2.63-cü maddəsinə əsasən topdansatış – malların alıcıya satışının (təqdim edilməsinin) onun sahibkarlıq fəaliyyəti məqsədləri üçün və yalnız bu Məcəllədə müəyyən edilmiş qaydada elektron-qaimə faktura təqdim edilməklə həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyətidir.

Vergi orqanı tərəfindən həyata keçirilmiş vergi nəzarəti tədbirləri zamanı ortaya çıxan məsələlərlə əlaqədar işin faktiki halları qeyd edilməklə müəssisənin qeydiyyatda olduğu vergi orqanına müraciət olunması tövsiyə edilir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 13-cü və 58-ci maddələri.

Mənbə: vergiler.az

Gəlir vergisi üzrə maliyyə sanksiyaları və faizlər

Dünya Bankının iqtisadçıları, Uilyam və Meri Kollecindəki AidData tədqiqat layihəsi, Harvard universiteti və Almaniyanın Kil şəhərindəki dünya iqtisadiyyatı institutunun araşdırmasının nəticələrinə görə, son onillikdə Çin ABŞ-ı ötərək, inkişaf etməkdə olan ölkələrin ən böyük kreditoruna çevrilib.

2000-2021-ci illər ərzində ÇXR ciddi borc problemləri ilə üzləşən 22 ölkəyə təxminən 240 milyard dollar təcili yardım istiqamətləndirib. Söhbət Argentina, Pakistan və Nigeriyadan gedir. Borc çətinliyi olan dövlətləri xilas etmək üçün kredit mənbəyi olaraq Pekin Mərkəzi bankının böyük ehtiyatlarından –  bunlar 3,3 trilyon dollar qiymətləndirilir – istifadə edir.

Kreditlərin əksəriyyəti Çin Xalq bankının (ÇXB) svop-sazişləri vasitəsilə verilib – faktiki olaraq bunlar mərkəzi banklar arasında yuanla aşağı faiz dərəcəsi olan kreditlərdir.  Pekin bir neçə il ərzində ehtiyacı olan ölkələrə Beynəlxalq valyuta fondundan (BVF) daha böyük həcmdə maliyyə yardımı göndərib. Analitiklər bu cür sazişlərin bağlanmasının məqsədinin Çin valyutasının beynəlxalq ticarətdə istifadəsini stimullaşdırmaq olduğunu iddia edirlər.

Çin Mərkəzi Bankının hazırki siyasəti Dünya bankının keçmiş baş iqtisadçısı Karmen Reynhart tərəfindən tənqid edilib. Ekspert borclu ölkələrin xilasını ciddi böhran və bu ölkələr üçün uzunmüddətli borc çətinliklərinin başlanğıcı kimi qiymətləndirir. Bundan əlavə, onun fikrincə, ÇXR borcların artması səbəbindən daha ciddi maliyyə problemləri ilə üzləşən yoxsul ölkələrin problemlərini həll etməyə çalışmır.

Reynhartın bu fikri ilə Amerika rəsmiləri də razılaşırlar. Çinin inkişaf etməkdə olan ölkələri borc tələsinə saldığını və indi həmin ölkələrin BVF-dən kömək istədiklərini vurğulayıblar.

Bir il əvvəl Dünya bankı məlumat vermişdi ki, Çin hakimiyyətinin son onilliklərdə həyata keçirdiyi inkişaf etməkdə olan ölkələrə kütləvi kreditləşdirmə siyasəti bir çox hökumətlərin borclar üzrə ödənişləri dayandırmasına səbəb olub. 2008-ci ildən bəri gizli defoltlar nəzərə alındıqda, Çin 71 kredit restrukturizasiyası ilə üzləşib, yəni, əslində borcların ödənilməməsi ilə qarşılaşıb. Afrika ölkələri, eləcə də Kuba, İraq, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Ukrayna, Tacikistan, Venesuela borcları ödəməyən ölkələr sırasındadır.

İşsizlikdən sığorta ödənişi (ödənilməsi şərtləri və məbləği)

Məlum olduğu kimi 2018-ci ildən qüvvəyə minmiş işsizlikdən sığorta haqqı qanunvericiliyinə uyğun olaraq işçilərin əməkhaqlarının 0.5%-i, işəgötürən tərəfindən isə əməkhaqqı fondunun 0.5%-i məbləğində hər ay işsizlikdən sığorta haqqı ödənilir.

Hansı hallar baş verdikdə işsizlikdən sığorta ödənişi verilir?

Bu ödəniş 1) işçi işəgötürən dövlət orqanı və ya hüquqi şəxs ləğv olunduqda, 2) ştat və ya işçilərin ixtisarı baş verdikdə, 3) əmək müqaviləsinə müddətin bitməsinə görə xitam verildikdə, rəsmi qaydada işsiz sayılan şəxslərə verilir.

Bəs bu tutulan məbləğlərin müqabilində hansı təminatlar nəzərdə tutulmuşdur?

• Minimum sığorta ödənişi – minimum əməkhaqqı məbləğində – hazırda 345 manatdır. Bu məbləğ ixtisar, müəssisə ləğvi ilə əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verilən və xitam tarixindən əvvəlki 2 il üçün azı 1 illik stajı olan şəxslərə ödənilir. Həmçinin, əmək müqaviləsinin müddəti bitmiş və həmin tarixdən əvvəlki 3 il üçün azı 30 ay stajı olan şəxslərə ödənilir.
• Aylıq sığorta ödənişi – bu məbləğ müəssisə ləğvi və ya ixtisarla əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verilən, o cümlədən xitam tarixindən əvvəlki 2 il üçün 1 ildən çox stajı olan şəxslərə ödənilir. Ödəniş işçi tam işləyibsə, son 12 aylıq əməkhaqqısının orta aylıq (12-ə bölünməklə tapılır) məbləğinin, natamam işləyibsə, son 24 ay üzrə işlədiyi ayların orta aylıq (işlədiyi aylara bölünməklə tapılır) əməkhaqqısının 50%-i məbləğində ödənilir.
• Əlavə sığorta ödənişi – Himayəsində 18 yaşa çatmamış uşaq olan, əmək müqaviləsinin xitam tarixindən 2 il ərzində 1 il və ya 1 ildən çox stajı olan şəxslərə hər uşağa görə 5%, maksimal 20% məbləğdə ödənilir.

Sığorta ödənişi ilk 12 ay üçün 6 ay, növbəti 12 ay üçün 3 ay müddətinə verilir. 6 aylıq ödənişdə də azalmalar mövcuddur. Belə ki, ilk 2 ay tam, növbəti 2 ay 80%, sonuncu 2 ay üçün isə 70% ödəniş verilir. İkinci il üçün ödəniş isə 3 ay müddətinə minimum əməkhaqqı məbləğində verilir.

Göründüyü kimi, işsizlikdən sığorta ödənişi üzrə bölgülərin çoxluğuna baxmayaraq yekun nəticədə demək mümkündür ki, işsiz şəxslərə minimum əməkhaqqı məbləğində ödəniş verilir.

Müəllif: Praktiki hüquqşünas / Şəhriyar Həbilov

Aksizli malların üzərində vergi nəzarəti