Read More9
Read More9
Oxunma sayı: 132. 704
12 Yan 2026

302 saylı “Nizamnamə (nominal) kapitalının ödənilməmiş hissəsi” hesabı üzrə uçot

by | posted in: Xəbər | 0

Nizamnamə kapitalına qoyuluşlar

Nizamnamə (nominal) kapitalının ödənilməmiş hissəsi üzrə məbləğlər Hesablar Planının 30-cu maddəsinin “Ödənilmiş nizamnamə (nominal) kapitalı”) 302-ci hesabı üzrə uçota alınır. Nizamnamə kapitalı müəssisə təsis edilən zaman təsisçi (sahibkar) tərəfindən qoyulan ilkin kapitaldır, müəssisənin fəaliyyətinin sonrakı mərhələlərində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və mənbələrdən artırıla bilər. Nizamnamə kapitalına pul vəsaitləri, əşya, maliyyə aktivləri formasında edilə bilər. Qeyri-pul formasında edilən qoyuluşların qiymətləndirilməsi təsis yığıncağının qərarı əsasında həyata keçirilir.

Məhdud məsuliyyətli cəmiyyətinin nizamnamə kapitalı onun nizamnaməsinə uyğun paylara bölünür və kreditorlar qarşısında öhdəliklərin təminatı kimi çıxış edir. Səhmdar cəmiyyətində bu kapital səhmdarların səhmlərinin nominal dəyəridir. Nizamnamə kapitalına edilən qoyuluşlar, onların formaları AR Mülki Məcəllənun 90-cı maddəsi ilə tənzimlənir.

AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”–na uyğun olaraq ödənilmiş nizamnamə (nominal) kapitalı maddəsi üzrə aşağıdakı hesablar açıla bilər (Qaydalar/28.1).Ödənilmiş nizamnamə (nominal) kapitalı üzrə açılan hesablar: Nizamnamə (nominal) kapitalı və Nizamnamə (nominal) kapitalının ödənilməmiş hissəsi

302 saylı hesab uçotun MUBS-a uyğun tənzimlənməsi

Nizamnamə kapitalına qoyuluşların uçotu zamanı səhmlər üzrə mənfəət müəyyən edilməsi, onların təqdimatı prinsipləri 33 saylı “Səhm üzrə mənfəət” MUBS (IAS 33)  əsasında tənzimlənir.

Pay alətləri əsasında ödəmələr həyata keçirən müəssisələr tərəfindən maliyyə hesabatları üzrə əsas prinsiplərin müəyyən edilməsi 2 saylı “Pay alətləri əsasında ödəmə” MHBS (IFRS 2)  üzrə aparılır.

Mühasibat uçotu subyektlərinin digər müəssisələrdə olan iştirak paylarının xarakteri, bu paylarla bağlı risklər, maliyyə vəziyyəti, nəticələri, pul vəsaitlərinin hərəkətində sözügedən iştirak paylarının təsirləri müəyyən edilərkən 12 №-li “Digər müəssisələrdə iştirak paylarının açıqlanması” MHBS (IFRS 12) standartlarından istifadə edilir.

“Nizamnamə (nominal) kapitalının ödənilməmiş hissəsi” hesabı üzrə tənzimləmələr

302 saylı “Nizamnamə (nominal) kapitalının ödənilməmiş hissəsi” hesabı kapital hesabıdır. Hesabda mühasibat uçotu subyekti tərəfindən nizamnamə (nominal) kapitalının ödənilməmiş hissəsi haqqında məlumatlar ümumiləşdirilmiş şəkildə uçota alınır.

Mühasibat uçotu subyektinin nizamnamə (nominal) kapitalının ümumi dəyəri müəyyən edildikdə həmin qaydaların 28.2.-ci bəndi nəzərə alınır.

Mühasibat uçotu subyektinin səhmlərinin nominal dəyərinin ödənişi həmin qaydaların 28.3.-cü bəndi ilə nizamlanır.

Uzunmüddətli, qısamüddətli konvertasiya olunan istiqrazlar nizamnamə kapitalına çevrildikdə həmin qaydaların 28.6.-cı bəndi, uzunmüddətli, qısamüddətli öhdəliklər nizamnamə kapitalına çevrildiyi zaman isə 28.7.-ci bəndi tətbiq edilir.

Məqsədli maliyyələşmələr, daxilolmalar nizamnamə kapitalına çevrildikdə həmin qaydaların 28.8.-ci bəndini tələbləri nəzərə alınır.

Nizamnamə kapitalı ilə bağlı müxabirləşmə nümunələri

Müəssisənin təsisçisi tərəfindən nizamnamə kapitalı şəklində bank, kassa hesabına ödəniş edildikdə

Hüquqi şəxsi təsis etmək qərarına gələn Əliyev Əli və Vəliyev Vəli lazımi qurumlara müraciət edərək “A” MMC-nin dövlət qeydiyyatına alınması prosesini tamamlamışdır. 2 paya bölünən nizamnamə kapitalı cəmi 68000 manat təyin olunmuş, müvafiq olaraq, 45000 manatlıq hissəsi bank hesablaşma hesabına, 23000 manatlıq hissəsi isə kassaya mədaxil edilmişdir.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Nizamnamə kapitalının məbləği təyin olunduqda 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 301 – Nizamnamə (nominal) kapitalı 68000.00
2 Nizamnamə kapitalı bank hesablaşma hesabına ödənildikdə 223 – Bank hesablaşma hesabları 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 45000.00
3 Nizamnamə kapitalı kassaya ödənildikdə 221 – Kassa 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 23000.00

Səhmlərin buraxılması nəticəsində nizamnamə kapitalı formalaşdıqda

“A” ASC hər birinin dəyəri 2000 manat olmaqla 15 ədəd səhm buraxmışdır. Həmin səhmlər buraxılış dəyərilə satılmışdır.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Nizamnamə kapitalının məbləği təyin olunduqda 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 301 – Nizamnamə (nominal) kapitalı 30000.00
2 Nizamnamə kapitalı bank hesablaşma hesabına ödənildikdə 223 – Bank hesablaşma hesabları 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 30000.00

Müəssisənin təsisçisi tərəfindən nizamnamə kapitalı şəklində qeyri-maddi aktiv qoyulduqda

“A” MMC-nin təsisçisi 6000 manat dəyərində proqram təminatını nizamnamə kapitalı şəklində qoymuşdur. Bu Qeyri-maddi aktivi quraşdıran zaman 500 manat xərc çəkmişdir (ƏDV-siz).

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Nizamnamə kapitalının məbləği təyin olunduqda 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 301 – Nizamnamə (nominal) kapitalı 6000.00
2 Nizamnamə kapitalı şəklində qeyri-maddi aktiv qoyulduqda 103 – Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 6000.00
3 Quraşdırma xərcləri kapitallaşdırıldıqda 103 – Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması 531 – Malsatan və podratçılara qısamüddətli kreditor borcları 500.00

Müəssisənin təsisçisi tərəfindən torpaq, tikili, avadanlıqlar nizamnamə kapitalı şəklində qoyulduqda

“A” MMC-nin təsisçisi 4000 manat dəyərində əsas vəsaiti nizamnamə kapitalı şəklində qoymuşdur. Bu əsas vəsait quraşdırılan zaman 700 manat xərc çəkmişdir.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Nizamnamə kapitalının məbləği təyin olunduqda 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 301 – Nizamnamə (nominal) kapitalı 4000.00
2 Nizamnamə kapitalı şəklində torpaq, tikili və avadanlıq qoyulduqda 113 – Torpaq, tikili və avadanlıqlarla bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması 302 – Nizamnamə (nominal) kapitalın ödənilməmiş hissəsi 4000.00
3 Quraşdırma xərcləri kapitallaşdırıldıqda 113 – Torpaq, tikili və avadanlıqlarla bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması 531 – Malsatan və podratçılara qısamüddətli kreditor borcları 700.00

Yükdaşıma ilə məşğul olan vergi ödəyicilərinin öhdəlikləri necə dəyişib?

12 Yan 2026

Büdcəyə maliyyə planlaması baxımından yanaşma

by | posted in: Xəbər | 0

Mövzunu rəqəmsal maliyyə üzrə ekspert Nigar Kazımova şərh edir.

Qlobal iqtisadi mühitin dəyişkənliyi və çağırışların dinamikası, rəqabətin artması şəraitində müəssisələrin maliyyə sabitliyinin qorunması və strateji məqsədlərə çatması üçün səmərəli maliyyə planlaması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Maliyyə planlaması müəssisənin maliyyə strategiyasının formalaşmasının əsas mərhələsidir. O, gələcəkdə əldə olunacaq maliyyə nəticələrinin (gəlir, mənfəət, pul axınları və s.) proqnozlaşdırılmasına, risklərin azaldılmasına və likvidliyin təmin olunmasına xidmət edir. Digər tərəfdən, maliyyə planlaması müəssisənin fəaliyyətinin strateji və operativ idarəetmə mərhələlərində mühüm rol oynayır. Strateji səviyyədə uzunmüddətli məqsədlərin maliyyə təminatı müəyyən edilir, operativ səviyyədə isə cari fəaliyyətin büdcəsi hazırlanır və icra olunur. Eyni zamanda, o, müəssisənin müvəffəqiyyətinə mane ola biləcək hadisələrin bir çox halda öngörülməsinə, baş verdiyi halda isə öyrənilməsinə, onun təsirini azaltmaq və ya tamamilə aradan qaldırmaq məqsədilə strategiyaların hazırlanmasına şərait yaratmış olur. Başqa sözlə desək, maliyyə planlaması – maliyyə resurslarının formalaşdırılması və istifadə edilməsi üzrə gələcək hərəkətlərin müəyyənləşdirməsi prosesidir. Bu planlama yenidən istehsal prosesinin maliyyə resursları ilə təmin edilməsini hədəfləyir.

Real həyatda maliyyə planlaması uzunmüddətli, qısamüddətli və çevik planlama (vəziyyətdən asılı olaraq) formasında qarşımıza çıxır. Yuxarıda qeyd etdiklərimizi nəzərə alaraq, maliyyə planlamasının əsas məqsədlərini aşağıdakı kimi icmallaşdırıb sıralaya bilərik:

  • maliyyə resurslarının səmərəli bölgüsünü təmin etmək;
  • gəlirlərin və xərclərin balanslaşdırılmış strukturunu yaratmaq;
  • istehsal və satış planları ilə maliyyə axınlarını uyğunlaşdırmaq;
  • investisiya qərarlarının maliyyə əsaslandırılmasını təmin etmək.

Müəssisələrdə maliyyə planlamasının əsas alətlərindən biri kimi büdcələr çıxış edir. Büdcə – müəssisənin gəlir və xərclərinin planlaşdırılması, maliyyə nəzarətinin təmin edilməsi və səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi üçün əsas mexanizm kimi götürülür.

Maliyyə planlaması prizmasında büdcələrin hazırlanması yalnız xərclərin hesablanması və gəlirlərin proqnozlaşdırılması deyil, həm də resurs bölgüsünün optimallaşdırılması, maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin monitorinqi və strateji qərarların dəstəklənməsi prosesidir. Müasir idarəetmə konsepsiyaları göstərir ki, düzgün qurulmuş büdcə sistemi müəssisənin maliyyə sabitliyini artırmaqla yanaşı, onun rəqabət qabiliyyətini də yüksəldir. Çünki büdcə planlanan, ölçülə bilən fəaliyyət deməkdir.

Büdcələşdirmə — müəssisənin gəlir və xərclərinin planlaşdırılması, idarə olunması və nəzarətini təmin edən sistematik proses, eyni zamanda biznesin bütün səviyyələrində idarəetmə texnologiyasıdır. Müəssisənin strateji məqsədlərinin maliyyə göstəriciləri ilə uzlaşdırılması, məsuliyyət altında olan struktur vahidlərinin fəaliyyətinə nəzarətin təmin edilməsi və resurslardan səmərəli istifadənin təmin olunması bu prosesin əsas məqsədlərindəndir.

Büdcə – maliyyə göstəriciləri ilə ifadə olunan müəssisənin və onun müxtəlif struktur vahidlərinin fəaliyyətinin planıdır. Büdcələrin növləri təsnifat meyarlarına görə dəyişməkdədir. Göstəricilərə görə, büdcələr belə təsnifləndirilib:

  • gəlirlər və xərclər;
  • pul vəsaitlərinin hərəkəti;
  • balans büdcəsi.

Funksional olaraq isə büdcələr –

  • istehsal;
  • satış;
  • təchizat;
  • məsrəflərə ayrılmaqdadır.

Eyni zamanda, büdcələr dövrlərinə görə illik, rüblük, aylıq olaraq hazırlanır.

Büdcələrin tərtib edilməsi 3 üsulla həyata keçirilir:

1. “Aşağıdan yuxarı” – büdcə struktur bölmələrin fəaliyyət planlarına və bütün müəssisəyə aid olan birləşdirilmiş cəmi nəticələrin müəyyən edilməsi üçün iyerarxiya üzrə yuxarıya ötürülərək tərtib olunur.
2. “Yuxarıdan aşağı” – büdcə müəssisənin rəhbərliyi tərəfindən qoyulmuş məqsədli göstəricilərə əsaslanaraq tərtib edilir.
3. İterativ yanaşma – büdcə hazırlığı prosesi müəyyən edilmiş etaplar üzrə tərtib edilir. Belə ki, məlumatlar əvvəl yuxarıdakı rəhbərlərdən aşağıdakı struktur bölmələrə və nəticə etibarilə iyerarxiya strukturuna uyğun aşağıdan yuxarı çatdırılır. Bir növ, əvvəlki iki üsulun sintezini təşkil edir.

İstehsalatla məşğul olan bir müəssisə, ilk olaraq, satış büdcəsini hazırlayır. Satış büdcəsi (satış proqramı) – hər məhsul növü üzrə planlaşdırılmış satış həcmi, qiymət və realizə edilməsindən gözlənilən gəlir haqqında məlumatlardan ibarət olan əməliyyat büdcəsidir. Beləliklə, satış büdcəsi bütün digər büdcələr üçün əsas sayılır.

Növbəti hazırlanan büdcə istehsalat büdcəsidir. İstehsalat büdcəsi – büdcənin əhatə etdiyi dövr üzrə planlaşdırılmış satışı dəstəkləmək məqsədilə istehsalat həcmini müəyyən edir. İstehsalat büdcəsi ancaq kəmiyyət göstəriciləri ilə formalaşır və istehsalat üzrə qərar verən məsul şəxslərin məsuliyyət sahəsinə daxildir.

Daha sonra müəssisədə müəyyən məhsul növünün istehsalı üçün tələb olunan mal-material ehtiyatlarının miqdarı, onların istifadəsi və əldə edilməsi məqsədilə yaranacaq məsrəfləri göstərən əsas materialların istifadə və əldəetmə xərclərinin büdcələri tərtib olunmalıdır.

Paralel olaraq, istehsalat prosesində istifadə olunacaq əmək resurslarını və digər dolayı istehsal məsrəflərini özündə ehtiva edəcək əməkhaqqı büdcəsinin (əsas istehsal işçilərinin əməyi üzrə smeta) və ümumistehsal xərclər büdcəsinin hazırlanması zəruridir. Hazır məhsulun bir vahidinin maya dəyərini proqnozlaşdırdıqdan sonra əsas balans büdcəsinə təsir edəcək ehtiyatlar büdcəsini tərtib etmək vacib şərtdir.

Prosesin davamı olaraq, satış üzrə xərclər büdcəsi (kommersiya xərclərinin büdcəsi) və inzibati xərclərin büdcəsini də hazırlamaq lazımdır. Qeyd etmək lazımdır ki, satış üzrə xərclər büdcəsinin hazırlanmasına bilavasitə cavabdeh olan satışı təmin edən struktur bölmədir.

Yuxarıda qeyd edilən büdcələr əsasında artıq planlaşdırılan fəaliyyətin nəticələrini əks etdirən və plan dövrü başlamazdan qabaq tərtib olunması vacib olan mənfəət və zərər haqqında proqnoz hesabatı hazırlanmalıdır. Konsolidasiya edilmiş xəzinə smetasını (dövrlərə görə proqnozlaşdırılan pul axınları barədə məlumat) tərtib etdikdən sonra növbəti proqnoz hesabatı – pul vəsaitləri büdcəsi tərtib olunmalıdır. Büdcə hazırlığı prosesinin yekununda proqnoz balans hesabatı hazırlanaraq idarəetmə uçotunun maraqlı olan şəxslərinə təqdim edilir. Bundan sonra isə davamlı şəkildə büdcə göstəricilərinin icrasına nəzarəti və onların təhlilini həyata keçirmək lazım gəlir. Faktiki məlumatların plan məlumatlarından kənarlaşmalarının aşkar edildiyi təqdirdə, onların təhlili bu kənarlaşmalara səbəb olan faktorları aşkar etməyə imkan verməklə birlikdə gələcəkdə bu faktorlara təsir göstərmək imkanını təmin edir.

Dünya təcrübəsinə nəzər yetirdiyimizdə, müəssisə büdcələşməsinin çevik planlaşdırma və rəqəmsal analitika ilə sıx əlaqələndirildiyini müşahidə edirik. Məsələn, ABŞ və Avropa ölkələrində “Rolling Budget” (Dönər büdcə) və “Zero-based Budgeting” (Sıfırdan büdcələşmə) kimi modellər geniş tətbiq olunur. Dönər büdcə müəssisəyə bazar dəyişikliklərinə çevik uyğunlaşmaq imkanı verir, sıfırdan büdcələşmə isə hər bir xərc maddəsinin əsaslandırılmasını tələb edir və resurs israfını azaldır.

Son illərdə rəqəmsal büdcələşmə sistemləri – “Power BI”, “SAP BPC”, “Oracle Hyperion” kimi platformalar vasitəsilə avtomatlaşdırılmış modellərə keçid prosesi sürətlə yayılmaqdadır. Bu yanaşma büdcə prosesinin şəffaflığını və qərar qəbuletmənin operativliyini artırır. Müəssisə səviyyəsində büdcələşmə effektiv maliyyə idarəetməsinin təməlini təşkil edir. Düzgün qurulmuş büdcə sistemi müəssisənin dayanıqlı inkişafını təmin etməklə qərar qəbuletməni asanlaşdırır və resursların optimal istifadəsinə şərait yaradır.

Yekun olaraq, müəssisələrdə büdcə nəinki maliyyə idarəetməsinin, həm də korporativ idarəetmənin əsas komponentinə çevrilib. Büdcə məlumatları rəhbərliyə risklərin idarə olunması, resurs bölgüsü və performansın qiymətləndirilməsi baxımından strateji üstünlük verir.

Mənbə: vergiler.az

Ödənişli yaradıcılıq məzuniyyətləri kimlərə verilə bilər?

12 Yan 2026

Ödənişli yaradıcılıq məzuniyyətləri kimlərə verilə bilər?

by | posted in: Xəbər | 0

Suala Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti aydınlıq gətirib.

Məlumata əsasən, işəgötürənlə əmək münasibətlərində olmaqla yanaşı doktoranturada müvafiq elmi dərəcə almaq üçün təhsilini davam etdirən işçilərə dissertasiya işlərini tamamlamaq, həmçinin müəlliflərə dərsliklər və ya dərs vəsaiti yazmaq üçün ödənişli yaradıcılıq məzuniyyətləri verilə bilər. Fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya işini tamamlamaqdan ötrü iki təqvim ayınadək, elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya işini tamamlamaqdan ötrü isə üç təqvim ayınadək ödənişli yaradıcılıq məzuniyyəti verilir. Bu yaradıcılıq məzuniyyətlərindən işçi müvafiq elmi şuranın qərarına uyğun olaraq ona verilən arayış əsasında istifadə edir.

İşləməklə yanaşı doktoranturada təhsil alan işçilərə hər tədris ilində 30 təqvim günü ödənişli məzuniyyət verilir.

Dərsliklər və ya dərs vəsaitləri yazmaqla məşğul olan işçilərə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə və arayışı əsasında 3 ayadək ödənişli yaradıcılıq məzuniyyəti verilə bilər.

Müvafiq elmi şura və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanı yaradıcılıq məzuniyyətlərinin müddətini və onlardan istifadə olunması məsələlərini qabaqcadan işəgötürənlə məsləhətləşməklə müəyyən etməlidir.

Yaradıcılıq məzuniyyəti müddətində ödənilən əməkhaqqı işçinin vəzifəsi üçün müəyyən olunmuş aylıq əməkhaqqıdan hesablanır.

Mənbə: vergiler.az

Gömrük bəyannaməsində idxal malları üzrə ƏDV necə hesablanır?

12 Yan 2026

Biznesə necə başlamalı: 2026-cı il üçün addım-addım təlimat

by | posted in: Xəbər | 0

Biznesə başlamaq istəyirsiniz (bunu kim istəmir ki), amma istəklə iş bitmir. Biznes fəaliyyəti planlaşdırma, maliyyə qərarlarının qəbulu  və bir sıra hüquqi prosedurların icrasını tələb edir. Bu bir yoldur, yolun isə öz qaydaları var. “Biznesə necə başlamalı?” çıxdığınız yolda cavab almaq istədiyiniz suallardan biridir. Gəlin bu yolu sizinlə birlikdə addımlayaq

Addım 1:Biznesə başlamazdan öncə nə etməliyəm?

Hazır olub olmadığınızı yoxlayın

Biznesə başlamaq və uğur əldə etmək çox zəhmət və səbr tələb edir. Başlamaq üçün biznes bacarıqlarına, ideyaya və maliyyələşməyə ehtiyacınız var. Amma çətin məqamlarda ​​davam etmək üçün həm də dözümlü və intizamlı olmaq vacibdir. Səylərinizə baxmayaraq, biznesinizin uğur qazanmama ehtimalını da nəzərə almaq lazımdır.

Əlbəttə, kömək üçün konsaltinq xidmətləri təklif edən şirkətlərə müraciət edə  bilərsiniz, amma bir işə başlamazdan əvvəl maddi və emosional cəhətdən hazır olmaq vacibdir. Bunun üçün:

  • biznesi idarə etmək üçün lazım olan bacarıqları əldə edin;
  • biznes ideyanızı təhlil edin;
  • biznesin yaşam tərzinizə təsirini anlayın;
  • kömək və məsləhət ala biləcəyiniz mənbələri müəyyən edin.

18 yaşım yoxdur, biznesə necə başlamalıyam?

Azərbaycan qanunvericiliyinə görə 18 yaş yetkinlik yaşı hesab edilir. Həmçinin, 14-18 yaş aralığında olan şəxslər öz gəlirləri üzərində sərəncam vermə ilə bağlı əqdləri bağlaya bilir. 16-18 yaş aralığında olan şəxslər ərizə ilə müraciət edərək vergi uçotuna durub VÖEN ala bilər.

Amma nəzərə almaq lazımdır ki, biznesə başlamaq üçün ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə olunur:

  • şəxsiyyət vəsiqəsi,
  • valideynlərin, övladlığa götürənlərin və ya himayəçinin razılığına əsasən qəyyumluq və himayəçilik orqanının qərarı;
  • belə razılıq olmadıqda isə məhkəmənin qərarı.
Biznes ideyanız var, amma haradan başlayacağınızı bilmirsiniz? İlkin planlaşdırma və qeydiyyatla bağlı biz sizə kömək edək.

Əcnəbilər Azərbaycanda biznesə başlamazdan öncə nə etməlidirlər?

Əgər əcnəbi tanışınız sizə “Azərbaycanda biznesə necə başlamalı?” sualını verirsə, narahat olmayın, cavab çətin deyil. Belə ki, respublika qanunvericiliyi əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə yerli vətəndaşlarla eyni kommersiya hüquqları müəyyən edir. Bu zaman ilk növbədə miqrasiya sənədləri  qaydada olmalıdır. Daha ətraflı buradan tanış olmaq olar.

Addım 2: Biznesin növünü, adını, ünvanını seçin

Biznesiniz, o cümlədən onun təşkilati forması, adı və hüquqi ünavanı ilə bağlı bəzi uyğun qərarlar qəbul edilməlidir. Seçilmiş hüquqi təşkilati forma qeydiyyat prosedurlarına, mülki və vergi öhdəliklərinizə təsir göstərir. Respublikamızda ən çox tətbiq olunan təşkilatı forma bunlardır:

  • Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC);
  • Səhmdar Cəmiyyət (açıq yaxud qapalı);
  • nümayəndəlik yaxud filial;
  • fərdi sahibkarlıq (hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti).

Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər qeydiyyatdan öz adları ilə keçirlər, hüquqi şəxslərin isə unikal adı olmalıdır. Adın təkrarlanmaması üçün şirkət axtarışı və dövlət reyestrində oxşar hüquqi adlar yoxlanılır.

Biznesinizin uğuru istifadə etdiyiniz məkandan da asılıdır. İstənilən məkanın öz üstünlükləri və çatışmazlıqları var. Yer seçimi biznesinizin ehtiyaclarından asılıdır.

Addım 3: Biznesinizi planlaşdırın

Biznesə uğurla başlamaq üçün bazar araşdırması və planlaşdırma aparmağı öyrənin.

  • bazar araşdırması və rəqabət təhlili biznesiniz üçün müştəri tapmağa, biznesinizi unikal etməyə kömək edir;
  • biznes plan hazırlayın, bu biznesin təməlidir. Hazır şablonlarla onu  tez və səmərəli şəkildə yazmağı öyrənin;
  • başlanğıc xərclərinizi hesablayın ki, maliyyələşdirmə kanallarını, investisayların həcmini və nə vaxt mənfəət əldə edəcəyinizi təxmin edə biləsiniz;
  • maliyyələşdirmə mənbələrini müəyyən edin, biznes kreditinə necə müraciət etməyi və kredit tarixçənizi necə qorumağı öyrənin;
  • hazır biznes almağı da düşünün – sıfırdan biznesə başlamaq çətin ola bilər. Françayzinq və ya mövcud biznesi almaq ilkin planlaşdırma prosesini sadələşdirə bilər.

Addım 4: Biznesinizi qeydiyyatdan keçirin

Bir çoxları “Biznesə necə başlamalı?” sualı ətrafında düşünərkən, ilk ağıllarına gələn cavab “qeydiyyat” olur. Amma, biznesin qeydiyyatı nə ilk addımdır, nə də sonuncu, amma ən vacib mərhələdir. Çünki rəsmi qeydiyyat olmadan biznes qurmaq hüquqi məsuliyyət yaradır.

Biznesin qeydiyyat prosesi seçilmiş hüquqi-təşkilatı formadan asılıdır. Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyən fiziki şəxslər “Fiziki şəxsin vergi uçotu haqqında ərizə” dolduraraq Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti orqanlarına təqdim edirlər. Vergi orqanı  rəsmi dövlət qeydiyyatı həyata keçirir, vergi uçotuna alır, qeydiyyat şəhadətnaməsi və VÖEN verir.

Şirkətlərin hüquiq şəxs kimi qeydiyyata alınması üçün:

  • təsis sənədləri və qeydiyyat üçün digər məlumatlar toplanır;
  • qeydiyyat üçün DVX-nə müraciət edilir;
  • qeydiyyat elektron formada da aparıla bilər;
  • qeydiyyata alınmış şirkətin məlumatları dövlət reyestrinə daxil edilir;
  • qeydiyyat sənədləri və VÖEN alınır.

Addım 5: Lisenziyalar və icazələr üçün müraciət edin

Qanunun tələblərinə əməl etmək biznesin rahat işləməsi üçün önəmlidir. Biznes üçün lazım olan lisenziyalar və icazələr seçdiyiniz fəaliyyət sahəsinə, işçi tərkibinə və digər amillərə görə dəyişəcək.

Fəaliyyət növlərinə görə lisenziyaların və icazələrin tərkibi ilə buradan tanış olmaq olar.

Əcnəbi işçilərlə əməkdaşlıq etmək istəyirsinizsə iş icazəsinin alınması haqqında da düşünmək lazımdır.

Addım 6: Biznes fəaliyyətinə başlayın

Biznesinizin rəsmi qeydiyyatı hazırdır, lisenziya və icazələr alınıb, artıq fəaliyyətə başlamaq olar. Bunun üçün:

  • möhür sifariş edin;
  • bank hesabı açın;
  • əmək müqavilələri bağlayın;
  • mühasibat uçotunu qurun;
  • vergitutma prinsiplərini müəyyən edin.

Beləliklə…

“Biznesə necə başlamalı?” sualı artıq sizi qorxutmamalıdır. Biznesinizi qurub fəaliyyətə başlaya bilərsiniz.  Artıq biznesinizi bazara çıxarda bilərsiniz:

  • biznesinizi müştərilərə tanıtdıracaq marketinq planı hazırlayın;
  • veb sayt qurun, elektron ticarət haqqında düşünün;
  • sosial mediada mövcudluğunuzu təmin edin
  • biznesinizi reklam edin.

Unutmayın, biznes sahibi olmaq, müəyyən streslər deməkdir. Əgər zehni sağlamlığınızda problem olarsa, biznesə diqqət etmək çətin olur. Özünüzü qoruyun!

Accounting.az MMC ilə şirkət qeydiyyatını daha tez və operativ apara bilərsiniz

 

1 … 54 55 56 57 58 59 60 … 2. 680
error: Content is protected !!