Blog Full - Muhasibat.Az

Oxunma sayı: 166. 095

2 Fev 2023

Cəmiyyətimiz uçotsuz fəaliyyət göstərə bilərmi? (II hissə)

by | posted in: Xəbər | 0

Cəmiyyətimiz uçotsuz fəaliyyət göstərə bilərmi? (II hissə)

Sizə həqiqətən mühasib lazımdır?

Əgər kiçik biznes sahibisinizsə və ya fərdi sahibkarsınızsa, mühasibinizin olması sizə bəzi faydalar gətirə bilər. Mühasibin olması diqqətinizi biznesinizə yönəltmənizdən ötrü sizə vaxtla bağlı əlavə imkanlar yaradır.

Mühasib, mühasibat uçotunun aparılması və şirkətiniz barədə hesabatların, idarəetmə, vergi və gömrük yığımları kimi hesabatların vaxtında təqdim olunması və biznesin planlaşdırılması kimi əsas funksiyaları yerinə yetirə bilər.

Mühasibat uçotu iqtisadiyyatda niyə vacibdir?

Mühasibat uçotu biznesin idarə edilməsində mühüm rol oynayır, çünki o, gəlir və xərcləri izləməyə, qanunları tətbiq etməyə və investorlara, idarəetməyə və hökumətə biznes qərarlarının qəbulu üçün istifadə oluna bilən kəmiyyət baxımından maliyyə məlumatları ilə təmin etməyə kömək edir.

İqtisadiyyat və ya mühasibat, hansı daha yaxşıdır?

Cavab: İqtisadiyyat və mühasibat uçotu üzrə dərəcələr – müxtəlif karyera yolları olan insanlar üçün əla dərəcələrdir. İqtisadiyyat insanlar və resurslar arasında əlaqələrə diqqət yetirərkən, mühasibat uçotu öz diqqətini maliyyə hesabatlarına yönəldir. Nəhayət, mühasibat uçotu iqtisadiyyatdan daha çox ixtisaslaşmış sahədir.

Mühasibat uçotu iqtisadiyyatdan asandırmı?

Mühasibat dərəcəsini öyrənmək iqtisadiyyat dərəcəsinə nisbətən daha çətindir, çünki mühasibat uçotu intuitiv deyil və əməliyyatlar aparmaq və pulla işləmək üçün mürəkkəb standart qaydalar toplusundan istifadə edir.

İnsan resurslarının istifadəsi və inkişafında xarici təcrübə

Gündəlik həyatda mühasibat uçotundan necə istifadə olunur?

Məsələn, mühasibat uçotu bacarıqları tapşırıqlar və imtahanlar üzrə alınan qiymətləri təhlil etmək üçün istifadə edilə bilər. Həmçinin, mühasibat uçotu bacarıqları, öz xərclərinizi idarə etmək zamanı gəlib çatdıqda lazım ola bilər. Kollecdə təhsil haqqınız, kitablarınız və xərcləriniz, eləcə də yaşayış xərcləriniz ilə pul axınlarınız nəzarətinizdən çıxa bilər.

Mühasiblər ətraf mühitə necə kömək edirlər?

Ekoloji uçot biznes qərarlarının ətraf mühitə təsirini hesablamağa kömək etmək üçün ənənəvi mühasibat uçotu və maliyyə prinsiplərindən istifadə edir. Ətraf mühit üzrə mühasiblər daxili icra qərarlarının qəbulu üçün material axını və istifadə məlumatlarını, həmçinin çirklənməyə nəzarət üzrə məlumatları toplaya və təhlil edə bilərlər.

Mühasiblərin etik vəzifələri hansılardır?

Öhdəliklər;
İctimai maraq;
Dürüstlük;
Obyektivlik və müstəqillik;
Müvafiq münasibətlər;
Xidmətlərin həcmi və xarakteri.

Mühasibat uçotunun qızıl qaydaları hansılardır?

Alıcıya debet, verənə kredit;
Daxil olanı debetlə, gedənləri kreditlə;
Bütün xərcləri və zərərləri debet edin və bütün gəlirləri və mənfəətləri kreditləşdirin.

Mühasibat uçotunun ənənəvi funksiyası nədir?

Cavab: Mühasibat uçotunun ənənəvi funksiyası maliyyə əməliyyatlarını qeyd etməkdir. Mühasibat uçotunun əsas məqsədi sistematik qeydlər aparmaq və ya maliyyə əməliyyatı üzrə əməliyyatların xalis nəticələrini müəyyən etməkdir.

Mühasibat uçotunun əsas məqsədi nədir?

Mühasibat uçotunun əsas məqsədi müəssisənin fəaliyyəti, maliyyə vəziyyəti və pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında maliyyə məlumatlarının toplanması və təqdim edilməsidir. Bu məlumatdan daha sonra biznesi necə idarə etmək, investisiya yatırımları etmək və ya borc vermək barədə qərar qəbul etmək üçün istifadə olunur.

Dünyanın ən nəhəng audit şirkətləri

2 Fev 2023

Aksiz vergisindən azadolmalar

by muhasibat az | posted in: Vergi | 0

Aksizdən azadolmanın ümumi prinsipləri

Vergitutmanın bir növü olan aksiz müəyyən kateqoriya mallara tətbiq olunur. Aksizli mallar adlanan belə məhsullara alkoqollu içkiləri, tütün məhsullarını, respublikaya gətirilən bir sıra avtomobilləri və sairləri aid etmək olar. Malın satış qiymətinə əlavə edilən aksiz dolayı vergi sayılır. Onun ödəyicisi istehlakçılardır.

Aksiz vergisindən azadolmanın hüquqi əsasları Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 12-ci fəsli ilə müəyyən edilir. Aksizin hesablanması, bəyan edilməsi, ödənilməsi, azadolmalar AR Nazirlər Kabinetin qərarları, eləcə də digər qanunvericilik aktları ilə nizamlanır.

AR Vergi məcəlləsində bir sıra aksizli mallar üçün vergi azadolmaları nəzərdə tutulub (VM, maddə 188). Azadolmalar əsasən:

ölkəmizə idxal olunan malları;
tranzit yükdaşımaları əhatə edir.

Aksizli mallar vergidən qismən yaxud bütünlükdə azad edilə bilər (VM, maddə 188.1.3 və 188.1.7). Qismən azad edilmə AR Gömrük Məcəlləsinin 192 və 194-cü maddələri ilə nizamlanır.

Respublika ərazisinə idxal olunan bəzi mallara 01.01.2021-ci il tarixdən üç il müddətinə aksizdən azadolma tətbiq edilir.

Aksizdən azadolmalar

Aşağıdakı idxal malları aksizdən azaddır:

fiziki şəxslər tərəfindən ölkəyə öz fərdi istehlakı üçün gətirdiyi bəzi mallar. Onların tərkibi və miqdarı VM-də aşağıdakı kimi nizamlanır:
tərkibində alkoqol olan içkilər – 1,5 litr;
siqaret – iki yüz ədəd;
qızıl yaxud ondan hazırlanan məişət, məsələn, zərgərlik, məmulatları– 20 q,
almaz (VM, 188.1.1.9 maddəsinin tələblərinə uyğun) – 0.5 karat.
respublika ərazisinə avtomobillə daxil olan şəxslər – avtomobilin bakında texniki pasportda nəzərdə tutulan yanacaq.

Nümunə-1: Kürdəmir rayon sakini öz istehlak tələblərini ödəmək məqsədi ilə Gürcüstandan gələrkən özü ilə Gürcüstan istehsalı olan 3 litr vodka, Türkiyə İstehsalı olan 1.5 litr rakı, Rusiya istehsalı olan 200 ədəd, ABŞ istehsalı olan 500 ədəd siqaret idxal etmişdir. İdxal edilmiş həmin mallara aksiz necə tətbiq ediləcəkdir?

Aksiz vergisi 3 litr və 500 ədəd siqaretə tətbiq ediləcək.

Burada səbəb o deyil ki, Türkiyə və Rusiya malları vergidən azaddır. Sadəcə Türkiyə və Rusiya malları azadolma civarındadır. Gömrük orqanında isə say mənşədən asılı olmayaraq ümumi baxılır.

“Accounting.Az” konsaltinq şirkəti güzəşt və azadolmaları tətbiq etməklə optimal vergi ödənişi təklif edir

Nümunə-2: Azərbaycan Respublikası vətəndaşı Bakı sakini fərdi istehlakı üçün 40 qram platin, əyarı 999 olan 80 qram qızıl və 2.2 karatlıq almaz idxal etmişdir. Bu halda 40 qram platin, 60 qram qızıl və 1.7 karat almaz aksiz vergisinə cəlb olunacaqdır.

Tranzit formasında respublika gömrük sərhədlərindən keçən mallar;

Nümunə-3: İran İslam Respublikasından Rusiyaya içməli spirt yola salınmışdır. Həmin spirtin yükləndiyi avtomobil Azərbaycandan keçməklə Rusiya federasiyasına gedir. Bu halda avtomobil Azərbaycan sərhədlərindən keçərkən ondan aksiz vergisi tutulmur.

Aksizli mallar ölkəyə müvəqqəti idxal edildikdə, (Gömrük Məcəlləsinin 192, 194 – cü maddələri nəzərə alınmaqla);

Nümunə-4: A şirkəti təkrar ixrac məqsədi ilə Rusiyaya satmaq üçün Gürcüstandan spirt almışdır. Mal Azərbaycan sərhəddini keçərkən A şirkətinin ödəməli olduğu aksizin məbləği həcmində bank zəmanətini gömrük orqanına təqdim etmişdir. Bu halda A şirkətindən həmin mala görə aksiz vergisi tutulmur.

Əgər ölkəyə idxal olunan aşağıdakı mallar AR Mərkəzi Bankının aktivlərinin nizamlanması məqsədi ilə nəzərdə tutulubsa aksizdən azaddır:

almaz (emal edilmiş, olunmuş, çeşidlənmiş, çərçivəyə alınmış, bərkidilmiş);
platin;
qızıl.

AR Dövlət Neft Fondunun aktivlərinin nizamlanması məqsədi ilə idxal edilmiş qızıl aksiz vergisindən azaddır.

Vergi Məcəlləsinin 188.1-ci maddəsi akszidən azad edilmə və gömrük rüsumları qarşılıqlı əlaqəni müəyyən edilir. Həmin maddəyə əsasən azadolmaların tətbiq edilməsi üçün gömrük rüsumundan azad edilmə şərtləri yerinə yetirilməsi zəruridir. Əgər idxala rüsumun geri qaytarılması rejimi tətbiq edilirsə, yaxud azadolma şərtləri pozulduğu üçün gömrük rüsumu tutulursa, uyğun rejim aksiz tutulmasında da istifadə edilir.

1 Fev 2023

Fəaliyyəti olmayan vergi ödəyiciləri maliyyə sanksiyasından azad edilib

by | posted in: Xəbər | 0

Vergi Məcəlləsində sahibkarların işini yüngülləşdirən dəyişikliklərdən biri də fəaliyyəti olmayan vergi ödəyicilərinə boş hesabatı təqdim etmədiyinə görə tətbiq olunan maliyyə sanksiyasının ləğvidir. Bu yeniliyin mahiyyətini İqtisadi Araşdırmalar və Tədris Mərkəzinin rəhbəri Radil Fətullayev şərh edib.

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən müəssisələr, fiziki və hüquqi şəxslər iki yerə bölünür. Birinci qrup real dövriyyəsi, fəaliyyəti olan şirkətlərdir. Bunların həm əmlakı, həm də işçiləri, gəlirləri, ümumi təsərrüfat əməliyyatları vardır. Digər qrupa isə fəaliyyəti olmayan və ya qısamüddətli fəaliyyət göstərib sonradan işini dayandıran sahibkarlıq subyektləri daxildir.

Vergi Məcəlləsinin 16.2-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisinin hesabat dövründə sahibkarlıq fəaliyyəti və ya digər vergi tutulan əməliyyatı olmadığı halda vergi orqanına vergi hesabatının əvəzinə, hesabatın təqdim edilməsi üçün müəyyən edilmiş müddətdən gec olmayaraq arayış təqdim edilir. Bu müddəa fəaliyyəti olmayan müəssisələrə, VÖEN-i olub fəaliyyətini donduran sahibkarlıq subyektlərinə, eyni zamanda MMC-lərə aid ola bilər. Fəaliyyəti olmayan həmin müəssisələr öz fəaliyyətlərinin olmaması ilə bağlı vergi orqanına arayış təqdim etməlidirlər.

Vergi Məcəlləsinin 2022-ci ilin sonanadək qüvvədə olmuş 57.1-ci maddəsinə əsasən, Məcəllənin 16.2-ci maddəsində göstərilən şəxslər hesabatı, yəni cari arayışı və boş hesabatı vaxtında təqdim etmədikdə 40 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq edilirdi.

Vergi Məcəlləsində həmin maddənin yeni redaksiyası 2023-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib. Məcəllənin hazırda qüvvədə olan 57.1-ci maddəsinə əsasən, hesabat dövrü üzrə vergi tutulan və ya vergidən azad edilən (vergiyə cəlb edilməyən) əməliyyatlar aparan, vergitutma obyektləri olan vergi ödəyicisi tərəfindən vergi hesabatının əsas olmadan müəyyən edilən müddətdə təqdim edilməməsinə görə vergi ödəyicisinə vergi orqanının rəhbərinin (onun müavininin) qərarına əsasən 40 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq edilir. Başqa sözlə, fəaliyyəti olmayan müəssisələrin, eyni zamanda fiziki və hüquqi şəxslərin boş hesabat vermə öhdəliyi yerində qalır. Ancaq bu öhdəliyi yerinə yetirməsələr, onlara 40 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq edilmir.

Bu, əslində, çox aktual bir məsələ idi. Xüsusilə fəaliyyətini müfəqqəti donduran fiziki və hüquqi şəxslər bu sanksiyalardan əziyyət çəkirdilər. Tutaq ki, fiziki şəxs 5 il müddətinə fəaliyyətini dondurub. Həmin müddət bitdikdən sonra onun fəaliyyəti yenidən bərpa olunur. Lakin əksər hallarda sahibkar buna diqqət etmirdi. Hesabatı təqdim etmədiyinə görə sistem avtomatik olaraq ona 40 manat maliyyə sanksiyasının tətbiq edilməsinə qərar verirdi. Artıq bu müddəanın ləğv edilməsi ilə heç bir fəaliyyəti olmayan vergi ödəyicisi hesabat verməyi unutduqda, yeni bərpa edilmiş fəaliyyətinə görə heç bir dövriyyəsi, heç bir əmlakı yoxdursa, 40 manat maliyyə sanksiyasından azad ediliblər.

Ancaq bu o demək deyil ki, vergi ödəyicisi hesabat verməkdən tamamilə azad edilir. Qeyd etdiyimiz kimi, Vergi Məcəlləsinin 16.2-ci maddəsinə görə, vergi ödəyicisinin hesabat dövründə sahibkarlıq fəaliyyəti və ya digər vergi tutulan əməliyyatı olmadığı halda arayış təqdim etməlidir. Bu, vergi ödəyicisinin vəzifəsidir.

Mənbə: vergiler.az

1 Fev 2023

Azərbaycan Mərkəzi Bankı uçot dərəcəsini artırıb

by | posted in: Xəbər | 0

Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) İdarə Heyəti (İH) uçot dərəcəsinin 0,25 faiz bəndi artıraraq 8,5 %-ə çatdırılması barədə qərar qəbul edib.

AMB-yə istinadən xəbər verilir ki, faiz dəhlizinin aşağı həddi 0,5 faiz bəndi artırılaraq 6,75 %, yuxarı həddi isə 0,25 faiz bəndi artırılaraq 9,5 % səviyyəsində müəyyən olunub.

“Bu qərar daxili və xarici mühitdə inflyasiyaya artırıcı və azaldıcı təsir göstərən amillərin dinamikası nəzərə alınmaqla verilib”, – AMB-nin bəyznatında deyilir.

Mərkəzi Bankın İH-nin faiz dəhlizinin parametrləri barədə növbəti qərarı martın 29-da ictimaiyyətə açıqlanacaq.

Mənbə: report.az