Blog Full

“Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanunun tələbinə görə əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) iki yüz min manatadək olan pərakəndə ticarət, iaşə və xidmət sahəsində fəaliyyət göstərən şəxslər istisna olmaqla, digər şəxslər tərəfindən ödənilən əməkhaqları yalnız nağdsız qaydada ödənilməlidir (Maddə 3.4.4).

Əks halda bu pozuntuya görə işəgötürənə əməliyyatın ümumi məbləğinin təqvim ili ərzində belə hala birinci dəfə yol verdikdə 10 faizi, ikinci dəfə yol verdikdə 20 faizi, üç və daha çox dəfə yol verdikdə 40 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir. (Vergi Məcəlləsi 58-7.1.1)

Nəzərə almaq lazımdır ki, işəgötürən tərəfindən işçiyə minimum aylıq əməkhaqqıdan az maaş verilə bilməz. Bu hal müəyyən edilərsə, yəni müəyyən edilmiş minimum əməkhaqqıdan aşağı məbləğdə əməkhaqqı verilərsə, vəzifəli şəxslər 1000-1500 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Xatırladaq ki, hazırda minimum əməkhaqqı 300 manat məbləğində müəyyən edilmişdir.

Ümumilikdə isə qeyd etmək lazımdır ki, işəgötürən tərəfindən aylıq əməkhaqqı işçilərə, bir qayda olaraq, iki hissəyə bölünərək (avans olaraq və qalan hissəsi məbləğində) on altı gündən çox olmayan vaxt fasiləsi ilə ayda iki dəfə verilməlidir. Əməkhaqqı illik dövr üçün hesablanan işçilərə isə ayda bir dəfədən az olmayan müddətdə verilməlidir. (Əmək Məcəlləsi maddə 172)

Göründüyü kimi hər bir halda əməkhaqqı iki hissədə verilməli olduğuna baxmayaraq işəgötürənlər tərəfindən işçilərin aylıq əməkhaqlarının illik dövr üçün hesablanması əsas gətirilərək ayda 1 dəfə də belə bir ödəniş mümkündür.

Əməkhaqqının verilməsi günü istirahət, səsvermə, ümumxalq hüzn günü və ya iş günü hesab edilməyən bayram günlərinə təsadüf etdikdə, o bilavasitə həmin günlərdən əvvəlki gündə verilir.

Əməkhaqqının verilməsi işəgötürənin təqsiri üzündən gecikdirildikdə və bu hal fərdi əmək mübahisəsi yaratmayıbsa, hər gecikdirilmiş gün üçün işçiyə əməkhaqqının azı bir faizi məbləğində ödənc verilməlidir.

İşəgötürən tərəfindən əməkhaqqının ödənilməsi üçün kartlar ölkədə fəaliyyət göstərən banklar və ya poçt rabitəsinin milli operatoru arasında aşağıdakı şərtləri qeyd etməklə bağlanan müqaviləyə əsasən alınır. Müqavilədə göstərilməli başlıca şərtlərə aiddir:

• tərəflərin hüquq və vəzifələri
• limitlər
• xidmət haqqı,
• valyuta mübadiləsi
• bloklama
• kartın oğurlanması
• kartla əməliyyatlar və digər.

(Ödəniş kartlarının emissiyası və istifadə Qaydaları 3.5)

Xüsusi statuslu şəxslər barədə

Kapital Bank Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən məktəblərin şagirdləri arasında təşkil olunan ənənəvi “Yay Futbol Düşərgəsi” layihəsinin rəsmi tərəfdaşıdır. Layihəni keçirməkdə əsas məqsəd, gənc və yeniyetmə şagirdləri futbola cəlb etmək, onlar arasında bu idman növünün təbliği, futbolun kütləviliyinin artırılması və gəncləri sağlama həyata yönləndirməkdir.

28 iyun 2022-ci il tarixində start götürən layihə 9 gün müddətində 3 qrup üzrə keçiriləcək. Ümumilikdə, bu layihədə Sumqayıtda yerləşən 48 məktəb və liseyin tədris ilində fərqlənən 120-dən artıq oğlan və qız şagirdi iştirak edəcək.

Qeyd edək ki, 2014-cü ildən keçirilən layihə Kapital Bank-la yanaşı, Təhsil Nazirliyi, Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti, Sumqayıt Şəhər Təhsil Şöbəsi, Azərikimya İB, PAŞA Həyat Sığorta və “Sumqayıt” Futbol Klubunun təşkilatçılığı ilə keçirilib.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-a daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi – 106 filialı və 24 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün – https://kbl.az/krdt, BirKart sifarişi üçün – https://kbl.az/tkstcrd.

Vergi Məcəlləsinin 108.4-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının ərazisində ezamiyyələr üzrə ezamiyyə xərcləri müvafiq təsdiqedici sənədlər əsasında (gündəlik xərclər istisna olmaqla) müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) müəyyənləşdirdiyi norma daxilində gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir. Azərbaycan Respublikasının ərazisində ezamiyyə zamanı mehmanxana xərcləri barədə müvafiq təsdiqedici sənədlər təqdim edilmədiyi hallarda ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının mehmanxana xərcləri üçün müəyyən edilmiş hissəsinin 50 faizi gəlirdən çıxılır. Qanunvericiliyin tələblərini maliyyə mütəxəssisi Vüqar Mirheydərov şərh edir.

Vergi Məcəlləsinin 108.4-cü maddəsi ezamiyyə xərclərinin gəlirdən çıxılması qaydasını tənzimləyir. Vergi ödəyicisi çəkdiyi ezamiyyə xərclərini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən etdiyi norma daxilində gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir.

Ezamiyyə xərclərinin normaları Nazirlər Kabinetinin 25.01.2008 tarixli 14 saylı Qərarı ilə müəyyən edilir. Bu Qərara əsasən, Azərbaycan Respublikasının ərazisində gündəlik ezamiyyə xərclərinin norması aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

Bakı şəhəri üçün – 90 manat,
Gəncə, Sumqayıt və Naxçıvan şəhərləri üçün – 70 manat,

bütün digər şəhər, rayon mərkəzləri, şəhər tipli qəsəbə və kəndlərə – 65 manat.

Vergi borcunun ödənilməsinə görə kimlərə möhlət verilə bilər?

Qeyd etmək lazımdır ki, bu məbləğlərin 80 faizi mehmanxana xərcləri, qalan 20 faizi isə gündəlik yemək, şəhərdaxili nəqliyyat, rabitə və digər xərclər üçün nəzərdə tutulub.

Məsələn, Gəncə şəhərinə gündəlik ezamiyyə xərclərinin 70 manat normasının 56 manatı mehmanxana, 14 manatı isə yemək və digər xərclər üçün nəzərdə tutulub. Qabaqlar bu sənəddə mehmanxana xərclərini təsdiq edən sənədlər təqdim edilmədikdə həmin xərclərin yalnız 50 faizinin rəsmiləşdirilməsi barədə müddəa olsa da Nazirlər Kabinetinin 27.01.2021 tarixli 13 saylı Qərarına əsasən bu tələb ləğv edilib. Lakin Vergi Məcəlləsinə 1 yanvar 2022-ci il tarixdən qüvvəyə minmiş dəyişikliklərə əsasən, eyni tələb Vergi Məcəlləsinin 108.4-cü maddəsinə daxil edilib. Beləliklə, təsdiqedici sənədlər təqdim edilmədikdə mehmanxana xərcləri ezamiyyətin baş verdiyi dövrdən asılı olaraq aşağıdakı kimi tanınmalıdır:

27.01.2021-ci il tarixədək – normanın 50% miqdarında,
27.01.2021 – 01.01.2022-ci il tarixdə – tam şəkildə,
01.01.2022-ci il tarixdən – normanın 50% miqdarında.

Misal: Fərz edək ki, “XX” MMC öz əməkdaşını 21.01.2021 – 30.01.2021-ci il tarixlərində Gəncəyə ezam edir. Ezamiyyətdən qayıtdıqda əməkdaş mehmanxana xərclərini təsdiq edən heç bir sənəd təqdim etməyib. Şirkətin hansı məbləğdə ezamiyyə xərclərini gəlirdən çıxılan xərclərə aid edə biləcəyini hesablayaq. 21.01.2021 – 26.01.2021 dövrü üzrə mehmanxana xərclərini təsdiq edən sənədlərin təqdim olunması ilə bağlı tələb qüvvədə idi. Deməli bu 6 gün üçün mehmanxana xərcləri normanın 50% miqdarında gəlirdən çıxıla bilər:

(70 x 80%) x 50% = 28 manat;

Gündəlik normanın qalan 14 manatı isə tam şəkildə gəlirdən çıxılır. Deməli, ezamiyyətin ilk 6 günü üzrə 252 manat gəlirdən çıxıla bilər:

(70 x 80%) x 50% + 14) x 6 = 252 manat

Ezamiyyətin qalan 4 günü üzrə isə ezamiyyə xərcləri tam şəkildə tanına bilər:

70 x 4 = 280 manat.

Şirkət ümumilikdə 532 manat gəlirdən çıxılan ezamiyyə xərcləri tanıya bilər:

252 + 280 = 532 manat.

Mənbə: vergiler.az

Hansı vəzifələrimiz var?

Personalın motivasiya nəzəriyyəsi və təcrübəsi (X hissə)

IX hissəyə nəzər yetirin

Stimullaşdırmanın maddi metodları

Müxtəlif istehsallarda əməyin standart ödəniş sistemi maaş və əlavələrdən ibarətdir. İkinci göstərici müxtəlif göstəricilər əsasında formalaşır: müəyyən edilmiş istehsal standartlarının yerinə yetirilməsindən, istehsalatda iş dövrünə, təhlükəli əmək şəraitinin mövcudluğuna və s. qədər. İstehsalat işçisi üçün maaşın formalaşmasının əsas xüsusiyyəti əksər hallarda qəbul edilmiş əməkhaqqı sisteminin kollektivlə razılaşdırılması, kollektiv müqavilədə və ya üçtərəfli sahə sazişlərində təsbit edilməsi zəruriliyi olur.

Əməyi məhsuldarlığa həvəsləndirməyin ümumi yolu, əgər əməliyyatların sayı istehsal planına uyğun gəlirsə və onun çox yerinə yetirildiyi təqdirdə bir hissənin istehsalına və ya bir əməliyyatın yerinə yetirilməsinə fərqli xərclər təyin etməkdir. İkinci vəziyyətdə, əməliyyatın dəyəri daha yüksək olur. Motivasiya iki amildən – işin müəyyən hissəsini vaxtında tamamlamaq və planı çox yerinə yetirməkdən ibarətdir. Bu halda ustanın və ya menecerin əməkhaqqısındakı bonus hissəsi onların tabeliyində olan bütün işçilərin ümumi əməkhaqqı fondundan asılı olacaq. Lazım gələrsə, istehsal göstəricilərini kəskin şəkildə artırmaq və ya sahələrdən birində irəliləyiş etmək üçün əməyin ödənilməsinin akkord sistemi adlandırılan ödəniş sistemindən istifadə olunur.

Motivasiya sistemlərinin tətbiqi praktikası istehsalatda işi intellektual potensialın aktiv şəkildə daxil edilməsi ilə müşayiət olunan ciddi fiziki xərclər tələb edən təcrübə kimi qiymətləndirir. Kompensasiya kimi keçid və relaksasiyanın müxtəlif metodikalarından ibarət sosial paketin tətbiqi zəruridir. Bununla yanaşı, xidməti mənzil sahəsi, şəxsi mənzil almaqdan ötrü kredit almaq imkanı, korporativ poliklinika və idman kompleksindən pulsuz istifadə imkanı da daxil olmaqla, sosial paket Rusiya istehsal müəssisələri üçün ənənəvidir. Bu, yalnız gənc kadrları cəlb etmək üçün deyil, həm də onları saxlamaq üçün azsaylı üsullardan biridir.

Çox vaxt motivasiya sistemlərinin xaotik bir şəkildə dəyişməsi, müxtəlif istehsal sahələrində fərqli və bəzən bir-birinə kökündən zidd olan motivasiya sistemlərinin istifadə edilməsinə səbəb olur. Belə ki, inzibati heyət üçün kompensasiyanın 90 və daha çox faizini maaş təşkil edəcək, satış şöbələrinin əməkdaşları üçün nisbət müxtəlif olacaq. Belə bir şəraitdə qəbul edilmiş bütün motivasiya sistemləri üçün ədalətdən danışmaq çox çətindir. Audit problemin öhdəsindən gəlməyə kömək edəcək ki, bu da kortəbii olaraq yaranan çatışmalıqları müəyyən etməyə və motivasiya üsullarını düzəltməyə imkan verəcəkdir. Kommersiya bölmələrinin əməkdaşları üçün motivasiya sistemlərinin hazırlanmasında belə nəzərə alınmalıdır ki, möhkəm əməkhaqqı illik gəlirin ümumi məbləğinin 50% – dən az olmamalıdır.

Qeyri-maddi metodlar

“İstehsalat qabaqcılı” bayrağı və briqadalar arasında sənətkarlıq müsabiqələri, sanki, keçmişdə qalmışdır. Buna baxmayaraq, onlar yenidən dirçəldilir və bəzən xarici şirkətlərin zavodlarında tətbiq edilir, burada qeyri-maddi stimullaşdırma metodları, eləcə də həm Avropa təcrübəsinə, həm də xarici alimlərin işlərinə əsaslanır. Bununla yanaşı, konsaltinq şirkətlərinin maraqlı araşdırmalarına da rast gəlinir ki, onlar əməyin stimullaşdırılmasının ən yaxşı üsulu kimi, istehsalat qabaqcıllarının fotoşəkilləri olan lövhələr olduğunu təsvir edirlər.

Bəlkə də əvvəllər sovet, indi də xarici təcrübənin mövcud olmaq hüququ vardır, amma təcrübə göstərir ki, istehsalatda çalışan işçilərin başqa təşviq üsullarına ehtiyacı var. Bu halda əsas iki motivasiyanın ayrılmasını göstərmək olar: qiymətləndirməyə tələbat və əməyə sevgi.

Həvəsləndirmənin əsas üsulu konkret tapşırıqların yerinə yetirilməsi ilə bağlı bütün stimullaşdırma üsulları olur. Nəzərə almaq lazımdır ki, əməyin yeknəsəq prosesləri emosional tükənməyə səbəb olur, buna görə həvəsləndirmə tədbirləri kimi əmək funksiyasının istənilən dəyişiklikləri də tətbiq oluna bilər.

Həmçinin maddi bir komponent olsa da, kompensasiya səviyyəsində birbaşa əks etdirilməyən əmək şəraitinin yaxşılaşması, çox əhəmiyyətli bir motivasiya yoludur. Burada kadrlar şöbəsinin işçilərinin yaradıcılıq imkanları böyükdür. Burada gözəl, rahat iş geyimi və fabrik yeməkxanasında sağlam və qidalı yeməklərin, rahat duş, soyunma otaqlarının təşkilini də qeyd edə bilərsiniz.

Müəssisədə hər bir əməkdaşa sistemli və anlaşılan dəyərlərə əsaslanan korporativ mədəniyyətin tətbiqi həvəsləndirmənin mühüm elementi olur. Brend ənənələri, bir müəssisənin tarixi və fəhlə sülalələri onun əsas elementləri ola bilər.

Bütün nəzərdən keçirilən motivasiya üsulları müəyyən sənaye sahələrində sınaqdan keçirilmiş, zaman sınağından keçmiş və təsirli olduğu sübut edilmişdir. Müsbət daxili təcrübəni dərk etmək imkanı olan xarici elmi inkişaflara heç də güvənmək lazım deyil.

XI hissəyə nəzər yetirin