Blog Full

Mülki Məcəllənin 54-cü fəsli və sahəvi (Qiymətli kağızlar bazarı haqqında) qanunla tənzimlənən qiymətli kağızlar dedikdə bu kağızı verən şəxslə onu əldə edən şəxs arasında müqavilənin olduğunu təsdiqləyən bir sənəd başa düşülür. Bu o deməkdir ki, qiymətli kağızı alıb-satmaq üçün xüsusi bir müqavilə bağlanmır. Kağızın verilməsi özlüyündə müqavilənin olmasını təsdiq edir.

Beynəlxalq bazarlarda başlıca kapital münasibətlərinin özülünü təşkil edən qiymətli kağızlar bazarı hazırda ölkəmizdə inkişaf etməkdə olan maliyyə sahəsindən biridir.

Hazırda öz pulunu əmanət kimi banklara qoymaqla yanaşı, hər kəs qiymətli kağızlar əldə etməklə də fayda əldə edə bilər.

Qiymətli kağızların bir neçə növü var ki, bunlardan biri də investisiya qiymətli kağızlarıdır. Bu yazıda həmin növ qiymətli kağızlar barədə başlıca məsələləri izah etməyə çalışacağıq.

İşçinin kreditini işəgötürən necə ödəyə bilər?

İnvestisiya qiymətli kağızları qismində istiqraz və səhmlər çıxış edir. Bu kağızlar əldə edilən andan onu əldə edən şəxsin mülkiyyətinə keçir. Mütləq qaydada Mərkəzi Depozitarda qeydiyyatda olur. Bu qiymətli kağızlar sabit gəlirli hesab edilir. Birjada daha çox istiqrazlar alınır. Hər bir kağızın öz rekvizitləri olur. Bu da həmin qiymətli kağızlarla bağlı saxtakarlığın qarşısının alınması üçün tətbiq edilir.

İstiqraz borc investisiya qiymətli kağızıdır. Onu verən şirkət yaxud dövlət müəssisəsi müəyyən dövriliklə alıcıya faiz və əsas məbləği ödəyir. İstiqrazların təmin edilmiş növü dövlət zəmanəti, girov və ya qarantiya ilə təmin olunur. Bu təmin edilmə mütləq qaydada qeydiyyata alınmış olur.

Səhmlər isə şəxsin səhmdar cəmiyyətin nizamnamə kapitalındakı payını müəyyən edir. Şəxs səhm əldə etməklə səhmdar cəmiyyətin ali idarəetmə orqanının iştirakçısı olur. Səhmi əldə edən şəxs səhmdar cəmiyyətinin illik mənfəətindən dividend əldə etmək hüququna malikdir. Səhmi əldə edərkən həmin səhmin dəyərinə və səhmdar cəmiyyətin səhmlərinin ümumi sayına diqqət yetirmək mütləqdir. Belə ki, 2 manata səhm alaraq səhmdar olmaq mümkün olsa da, cəmiyyətin buraxdığı səhmlərin sayı 100 min ədəd olanda şəxsin səhmdar cəmiyyətinin səhmdarlarının yığıncağında səsvermə hüququ 2 manata uyğun faiz nisbətində olur. Bu isə qərar qəbul etmə zamanı səsvermədə əhəmiyyət kəsb edən fərqin yaranmasına səbəb olur. Səhmlərin imtiyazlı növü var ki, bu növ səhmi əldə edən şəxslər hər bir halda dividend almaq və cəmiyyət ləğv edildiyi zaman qalan əmlakdan pay almaqla bağlı digər səhmdarlara nisbətdə üstünlük hüququ verir.

Yekunda isə qeyd edək ki, istənilən növ qiymətli kağız alarkən bu sahədə təcrübəsi olan investisiya şirkətləri ilə məsləhətləşmək məqsədəuyğundur.

Ödənişli məzuniyyətin ödənişsiz məzuniyyətə çevrilməsi

22 Fevral 2022-ci il tarixində Park Inn Hotel-də Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi tərəfindən Startup Şəhadətnaməsi əldə etmiş “DOCUMOOD” platformasının təqdimatı keçirildi. Platforma müqavilə və digər əqdlərin imzalanması zamanı kağız daşıyıcılardan istifadənin azaldılması və bu sahədə elektron həllərin tətbiq edilməsi məqsədi ilə yaradılmışdır. Qısaca, “Documood.az” müqavilələrin onlayn imzalanması üçün nəzərdə tutulmuşdur. İstifadəçilər “Gücləndirilmiş elektron imza” ilə daxil olaraq müqavilələri heç yerə getmədən rahatlıqla imzalaya biləcəklər. Layihənin əsas öncəliyi isə şirkətlərin məxfiliyinin qorunmasıdır. Azərbaycana yenilik gətirən “Documood” platforması sayəsində sahibkarlar, mühasiblər, hüquqşünaslar və digər aidiyyatı şəxslər kifayət qədər üstünlüklər əldə edirlər. “Documood” önümüzdəki aylarda durmadan öz funksionallıqlarını artırmağı və öz istifadəçilərinə daha çox fayda verməyi planlayır.

Təqdimat günündə bir çox önəmli şəxslər, sahibkarlar və dövlət orqanlarının nümayəndələri iştirak etdilər. Layihənin təqdimatında “Azərbaycan Respublikası Sahibkarlar Konfederasiyası”nın vitse prezidenti cənab Vüqar Zeynalov və “Documood” layihəsinin rəhbəri Səbuhi Kazımzadə çıxış etdilər. Çıxışlardan sonra iştirakçılar platforma barədə onları maraqlandıran suallara cavab aldılar. www.documood.az saytına daxil olaraq platformanın imkanlarından yararlana bilərsiniz. Yeniliklərdən xəbərdar olmaq üçün sosial şəbəkələrdə “documood.az“ı izləyə bilərsiniz.

Ötən ildən bütün ölkə ərazisində icbari tibbi sığorta sistemi işə düşüb. 2021-ci ildə icbari tibbi sığorta üzrə proqnoz 103,5 faiz yerinə yetirilib, daxilolmalar 595 milyon manatdan çox olub. Bəs işçinin hansı gəlirləri icbari tibbi sığorta haqqına cəlb olunur?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, “Tibbi sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 15-10.1.2-ci maddəsinə əsasən, muzdla işləyən fiziki şəxslər, hərbi qulluqçular (müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçuları istisna olmaqla), Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən vəzifəyə təyin olunan şəxslər, seçkili ödənişli vəzifə tutan şəxslər üzrə sığortalı tərəfindən işçinin əməkhaqqının 8.000 manatadək olan hissəsindən 2 faiz, 8.000 manatdan yuxarı olan hissəsindən 0,5 faiz, sığortaolunan tərəfindən əməkhaqqının 8.000 manatadək olan hissəsindən 2 faiz, 8.000 manatdan yuxarı olan hissəsindən 0,5 faiz məbləğində icbari tibbi sığorta üzrə sığorta haqları hesablanır.

İşçinin kreditini işəgötürən necə ödəyə bilər?

Əmək Məcəlləsinin 157-ci maddəsinin müddəalarına görə, əməkhaqqının tərkibinə aylıq tarif (vəzifə) maaşı, əlavələr və mükafatlar daxildir. Tarif (vəzifə) maaşı işin mürəkkəbliyi, əməyin gərginliyi və işçinin ixtisas səviyyəsinə görə müəyyən edilən əmək haqqının əsas hissəsidir. Əməkhaqqına əlavə əmək şəraiti ilə əlaqədar əvəz ödəmək və ya həvəsləndirmək məqsədi ilə işçinin tarif (vəzifə) maaşına, əməkhaqqına müəyyən edilən əlavə ödəncdir. Mükafat əməyin kəmiyyət və keyfiyyətinin yüksəldilməsinə işçinin maddi marağının artırılması məqsədi ilə əməkhaqqı sistemində nəzərdə tutulan qaydada və formada verilən həvəsləndirici pul vəsaitidir.

Qeyd olunanlara əsasən, icbari tibbi sığorta üzrə sığorta haqları işçinin əməkhaqqından, yəni işəgötürən tərəfindən işçiyə pul və ya natura formasında ödənilən gündəlik və ya aylıq məbləğdən, habelə ona edilən əlavələrin, mükafatların və digər ödənclərin məcmusundan ibarət məbləğdən hesablanır. Əməkhaqqının tərkibinə daxil olmayan ödənişlər icbari tibbi sığorta üzrə sığorta haqqına cəlb olunmur.

Yuxarıda qeyd olunanlar Əmək Məcəlləsinin 157-ci və “Tibbi sığorta haqqında” Qanunun 15-10-cu və 16-4-cü maddələri ilə tənzimlənir.

Mənbə: vergiler.az

Ödənişli məzuniyyətin ödənişsiz məzuniyyətə çevrilməsi