You can display the Full post on your Blog Page
İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti “Dəniz Hospital” MMC-ni dövlət qeydiyyatına alıb.
Yeni şirkətin hüquqi ünvanı Bakı şəhəri, Xətai rayonu, İlqar Zülfüqarov küçəsi, ev 107A, mənzil 39, nizamnamə kapitalı 3,05 milyon manat, qanuni təmsilçisi isə Əbil Yaqub oğlu Tağıyevdir.
Mənbə: report.az
Mənfəət vergisinin hesablanması üçün vergitutma obyekti mənfəət hesab edilir. Vergi Məcəlləsinin 104.1-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisinin bütün gəlirləri, o cümlədən onun Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda daimi nümayəndəlikləri vasitəsilə əldə etdiyi gəlirləri, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda əldə etdiyi dividend, faiz, royalti (vergidən azad edilən gəlirdən başqa) ilə bu Məcəllənin X fəslində göstərilən, gəlirdən çıxılan xərc (vergidən azad edilən gəlirlər üzrə çəkilən xərclərdən başqa) arasındakı fərq mənfəətdir.
İqtisadçı ekspert Anar Bayramov bildirib ki, Vergi Məcəlləsinin 105.1-ci maddəsinə əsasən, müəssisələrin mənfəətindən 20 faiz dərəcəsi ilə vergi tutulur. Maddədən göründüyü kimi, vergi ödəyicisinin bütün gəlirləri, hətta ölkədən kənarda əldə etdiyi gəlirləri də nəzərə alınır.
Xərclərə yanaşma fərqli olduğu üçün, vergi ödəyicisi mənfəət vergisi hesabladıqda aşağıdakı məqamlar nəzərə alınmalıdır.
Birinci məqam: Vergi ödəyicisi mənfəət vergisi hesablayarkən, gəlirdən azad edilən əməliyyatlar üzrə xərcləri nəzərə almamalıdır.
Misal: Həm kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı, həm də pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyicisi torpaq sahəsinin şumlanması üçün qarşı tərəfə 4200 manat ödəniş edib. Ödəniş zamanı xərclərin uçotu qaydalara uyğun həyata keçirilib, müqavilə imzalanıb, qarşı tərəf elektron qaimə-faktura təqdim edib, işlərin görülməsi aktı imzalanıb və s. Amma həmin xərclər mənfəət vergisindən azad edilən əməliyyatlar kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə bağlı olduğu üçün, digər fəaliyyətlə bağlı mənfəət vergisi hesablayarkən gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilmir.
İkinci məqam: Vergi ödəyicisinin əyləncə, yemək və digər sosial yönümlü xərclərinin gəlirdən çıxılmasına icazə verilmir.
Üçüncü məqam: Gəlirdən çıxılmasına icazə verilən bəzi xərclərin xüsusi çəki müəyyən edilməlidir.
Misal: Qeyri-kommersiya təşkilatları əsas işi ilə yanaşı, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə də məşğul olur. Qanunvericiliyə müvafiq olaraq qeyri-kommersiya təşkilatlarının aldıqları əvəzsiz köçürmələr, üzvlük haqları və ianələr mənfəət vergisindən azaddır. Bəzi xərclər də var ki, vergi ödəyicisi onu bölüşdürməkdə çətinlik çəkir. Misal üçün, ofisin icarə haqqı və ya kommunal xərci var. Bu halda Vergi Məcəlləsinin 108-ci maddəsinə istinad etmək lazımdır.
Həmin maddəyə əsasən, vergi ödəyicisi tərəfindən vergiyə cəlb olunan və vergidən azad olunan, yaxud mənfəət (gəlir) vergisinə cəlb edilməyən, habelə qeyri-sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı əməliyyatlar üzrə çəkilən, lakin bölüşdürülməsi mümkün olmayan xərclərin gəlirdən çıxılan məbləği vergiyə cəlb edilən gəlirlərin vergi ödəyicisinin ümumi gəlirlərində xüsusi çəkisi əsasında müəyyən edilir. Qeyri-kommersiya təşkilatlarının vergidən azad olunan fəaliyyəti üzrə gəliri 80.000 manat, kommersiya fəaliyyəti üzrə gəliri isə 40.000 manat təşkil edib.
Göründüyü kimi, vergidən azad olunan fəaliyyət üzrə və sahibkarlıq fəaliyyət üzrə gəlirin ümumi gəlirdə xüsusi çəkisi müvafiq olaraq 0.67 və 0.33 təşkil edir. Ofisin icarə haqqı 4000 manat olduğu halda 1320 manat (4000 manat (ofisin icarə haqqı) x 0,33 əmsal (sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə xüsus çəki) gəlirdən çıxılan xərclərə aid ediləcək.
Dördüncü məqam: Gəlir və xərclərin uçotu qaydasında rəsmiləşdirilməyən xərclər gəlirdən çıxılmaya bilər.
Misal: Vergi ödəyicisi qarşı tərəfdən mal almasına baxmayaraq, qarşı tərəf ona yalnız 1000 manatlıq NKA çekini və ya mədaxil qəbzini təqdim edib. Vergi ödəyicisi tərəfindən qarşı tərəfə elektron qaimə-faktura təqdim edilməyib. Bu halda Vergi Məcəlləsinin 109.8-ci maddəsinə əsasən, nəzarət kassa aparatının çeki və ya qəbz malların (işlərin, xidmətlərin) alınması ilə bağlı çəkilən xərcləri təsdiq edən sənəd hesab olunmur. Bu səbəbdən də, mənfəət hesablanarkən, həmin xərclərin gəlirdən çıxılması mümkün olmayacaq.
Beşinci məqam: Bəzi xərclər var ki, onlar məhdudlaşdırılmaqla gəlirdən çıxılır.
Misal: Vergi ödəyicisinin ilin əvvəlinə qalıq dəyəri 40.000 manat olan nəqliyyat vasitəsi var. Vergi ödəyicisinin əsas vəsaitlər üzrə amortizasiya və ya təmir xərclərinin gəlirdən çıxılması məhdudlaşdırılmaqla həyata keçirilir. Vergi Məcəlləsinin 114.3.3-cü maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisi nəqliyyat vasitəsinə 25 faizədək amortizasiya hesablaya bilər. Vergi ödəyicisi illik amortizasiyanı 30 faiz hesablasa belə, gəlirdən çıxılan xərclərin hesablanması zamanı maksimum 25 faiz, yəni 10.000 manat (40.000 (əsas vəsaitin qalıq dəyəri) x 25 faiz (illik amortizasiya norması)) nəzərə alınacaq.
Mümkündür ki, vergi ödəyicisi nəqliyyat vasitəsi üzrə illik amortizasiya normasını 25 faizlə yox, daha aşağı, məsələn 15 faizlə nəzərə alsın. Amortizasiyanı aşağı hesablamaq vergi ödəyicisinin hüququdur, sadəcə gələcəkdə həmin məbləği nəzərə alacaqsa, o halda bəyannamədə qeyd aparmalıdır.
Mənbə: vergiler.az
Müstəsna hallarda – istehsalatda baş vermiş qəzanın nəticələrinin aradan qaldırılması, habelə təxirəsalınmaz işlərin görülməsi zərurəti olduqda əmək məzuniyyətində olan işçi ancaq onun razılığı ilə məzuniyyətdən geri çağırıla bilər. Əmək məzuniyyətindən geri çağırma əmrlə rəsmiləşdirməlidir.
Əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov diqqəti məzuniyyətdən geri çağırma ilə bağlı müddəanın Əmək Məcəlləsinin 137-ci maddəsində öz əksini tapdığına yönəldərək bildirib ki, işçinin təşəbbüsü ilə əmək məzuniyyətindən geri çağırılma yalnız işəgötürənin mülahizəsi ilə həyata keçirilə bilər.
Misal 1: İşçi 20 günlük əmək məzuniyyətinə çıxıb və 10 gündən sonra əmək məzuniyyətindən geri çağırılma ilə bağlı ərizə ilə işəgötürənə müraciət edib. İşəgötürən, işçinin ərizəsinə müsbət və ya mənfi münasibət bildirə bilər. Bu, işəgötürənin səlahiyyətləri daxilindədir.
Misal 2: İşçi 20 günlük məzuniyyətə çıxıb və bir həftədən sonra işəgötürən işçinin məzuniyyətdən geri çağırılması ilə bağlı əmr imzalayıb. İşçi isə məzuniyyətdən qayıda bilməyəcəyini bildirıb. İşəgötürənin əmri əsaslıdırmı?
Əmək Məcəlləsinin 137-ci maddəsində açıq şəkildə işçinin məzuniyyətdən geri çağırılması halının mümkünlüyünün işçinin razılığı ilə, yalnız müstəsna hallarda baş tuta biləcəyi qeyd edilib. Bu baxımdan, əmək müqaviləsinə xitam veriləcəyi əsası ilə hədə-qorxu gələrək işçinin razılığı olmadan onun məzuniyyətdən geri çağırılması əsassız və qanunsuzdur. Verilmiş əmrin hüquqi qüvvəsi yoxdur.
Əmək məzuniyyətindən geri çağırılan işçinin məzuniyyət günü və əməkhaqqı məsələsi tərəflərin razılığı ilə aşağıdakı şəkildə tənzimlənir:
Variant 1. İşçi işə başladığı gündən etibarən əməkhaqqı hesablanır və istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinin əvəzində ödənişsiz əlavə istirahət günləri (əvəzgün) verilir.
Misal 3: İşçi 15 günlük əmək məzuniyyətinə buraxılıb. Məzuniyyətin bitməsinə 5 gün qalmış təxirəsalınmaz işlərin görülməsi zərurəti olduğundan müəssisə rəhbərinin təşəbbüsü və işçinin də razılığı ilə əmək məzuniyətindən geri çağırılıb. Fərz edək ki, 15 günlük məzuniyyət üçün işçiyə 300 manat məzuniyyət haqqı ödənilıb. Məzuniyyət günü və əməkhaqqı necə tənzimlənəcək?
Variant 2. İşə başladığı gündən etibarən işçiyə əməkhaqqı hesablanır, istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinə düşən məzuniyyət pulunun məbləği ondan tutulur və məzuniyyətin istifadə edilməmiş günləri gələcəkdə müəyyən edilmiş vaxtda verilərək Əmək Məcəlləsinin 140-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada yenidən məzuniyyət pulu hesablanıb ödənilir.
Misal 4: Yuxarıdakı nümunədən yola çıxsaq, 5 günnə düşən məzuniyyət haqqı 100 manat işçidən tutulacaq. Məzuniyyətdən geri çağırıldığı 5 gün onun məzuniyyət günlərinə əlavə ediləcək və işçi ilə işəgötürənin razılaşdığı başqa vaxtda işçi məzuniyyətə göndəriləcək. Ona Əmək Məcəlləsinin tələblərinə uyğun məzuniyyət haqqı hesablanıb ödəniləcək.
Mənbə: vergiler.az
Bax: Yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin elektron dövlət qeydiyyatı
“Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanuna edilmiş düzəlişlərə əsasən artıq 01 yanvar 2022-ci il tarixdən etibarən bəzi ödənişləri də nağd qaydada etmək mümkün olmayacaq.
Bu ödənişlərə aiddir:
– ixtisaslaşdırılmış qaydada, o cümlədən komisyon və ticarət təşkilatları vasitəsilə avtomobil satışı üzrə ödənişlər – bu o deməkdir ki, artıq avtomobil satışı ixtisaslaşmış müəssisələr (misal: avtosalonlar) yaxud komissiya müqabilində satışı həyata keçirən təşkilatlar vasitəsilə həyata keçirilərsə, ödəniş yalnız nağdsız qaydada aparılacaq.
– pərakəndə satış qaydasında təqdim edilən malların (avtomobillər istisna olmaqla) satışı üzrə bir əməliyyat çərçivəsində dörd min manatdan artıq olan ödənişlər – bu normanı belə izah etmək mümkündür ki, əgər 4 min manatdan artıq (4001 manatdan başlayaraq) hər hansı məhsulu topdan deyil, pərakəndə halda alırıqsa, ödənişi yalnız nağdsız qaydada etmək mümkündür.
– Tibb müəssisələri tərəfindən göstərilən tibbi xidmətlər üzrə bir əməliyyat çərçivəsində beş yüz manatdan artıq olan ödənişlər – bu normaya görə isə dövlət və ya özəl olmasından asılı olmayaraq tibb müəssisəsi tərəfindən aparılan 1 iş (xidmət, əməliyyat) üzrə ödəniş məbləği 501 manat və daha çoxdursa, ödəniş yalnız nağdsız olmalıdır. Misal: Şəxsin həm analiz verməsi, həm də həkim qəbulu, həm də ki müalicə xərcləri cəm halında 501 manatdır və ya çoxdursa, ödəniş nağd ola bilsə də, bu 3 xidmətdən biri 501 manatı keçdikdə nağdsız olmalıdır.
– “Lotereyalar haqqında” və “Bədən tərbiyəsi və idman haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə tənzimlənən münasibətlər üzrə müəyyən edilmiş ümumi məbləği üç min manatdan artıq olan uduşlar (mükafatlar) və oyunlarda iştirakla bağlı pul ödənişləri (pul qoyuluşları) – bu normanın məzmununu misallarla izah etsək demək mümkündür ki, şəxs lotereyada 3001 manat qazanarsa, yaxud idman oyunlarının 3-cüsü 3001 manat məbləğində pul mükafatı alıbsa, bu mükafat nağdsız ödənilməli olacaq.
