Oxunma sayı: 140. 192
14 Dek 2021

Mühasibat uçotunun təhlili və auditi arasında fərq varmı? (II hissə)

by | posted in: Xəbər | 0

Mühasibat uçotunun təhlili və auditi (II hissə)

I hissəyə nəzər yetirin

Vergi uçotunun təhlili çərçivəsində əsas, əməkhaqqı vergilərinin, sığorta haqlarının hesablanması yoxlanılır. Qiymətləndirmə kompleks və lokal ola bilər. Sonuncu halda vergi uçotunun konkret sektoru təhlil edilir. Sadə bir nümunə –  hesablamanın, ƏDV-nin ödənilməsinin, çıxılmaların alınmasının düzgünlüyünün yoxlanılmasıdır.

Mühasibat uçotunun təhlilinin xüsusiyyətləri

Uçotun təhlili tam dəyərli (hətta bir sektorla məhdudlaşdırılmış) audit yoxlamasından az vaxt tələb edir. O, tez və lazımsız xərclər olmadan nəticə əldə etməyə imkan verir. Mühasibat uçotunun vəziyyətinin ekspert qiymətləndirilməsi, müəyyən edilmiş risklərin azaldılması üzrə konkret tövsiyələr effektiv idarəetmə qərarlarının qəbul edilməsinin mümkünlüyünü təmin edir.

Təhlil auditdən ucuz başa gəlir. Bu, xidmətin spesifikliyi ilə bağlıdır. Sənədlərlə və məlumatlarla işləmək formatına, autsorser zəmanətlərinə gəldikdə isə, onlar auditi apararkən istifadə olunan və audit zamanı təqdim edilənlərlə eynidir.

Auditor yoxlaması: əsas vəzifələr

Nəzarət metodu kimi audit hər yerdə istifadə olunur. O, daxili və kənar, məcburi, təşəbbüslü, kompleks və tematik ola bilər. Mühasibat uçotunun, vergi uçotunun ən tələb olunan auditi bir neçə məqsədi güdür. Sözügedən xidməti bundan ötrü sifariş verirlər:

  • məlumatların təsdiqi (audit şirkətin hesabatlarının etibarlılığının dərəcəsini müəyyən etməyə imkan verir);
  • qüvvədə olan qanunvericiliyə riayət olunmasına nəzarət (bütövlükdə mühasibat uçotu, vergi uçotu, uçot siyasəti, inventar, əsas vəsaitlərin, aktivlərin, öhdəliklərin uçotu və s. tənzimləmə tələblərinə uyğunluğu yoxlanılır);
  • aktual vergi risklərinin müəyyən edilməsi və onları minimuma endirmək yollarını tapmaq;
  • ehtiyat vəsaitlərin axtarışı (bu yoxlama istifadə olunmayan ehtiyatları, azalmalı olan xərcləri müəyyən etməyə imkan verir).
Auditin fokus nöqtələri

Auditor yoxlamasının obyektləri onun keçirilməsinin məqsədləri ilə müəyyən edilir. Məcburi yoxlama zamanı, məsələn, bu mühasibat uçotu (bütövlükdə) və sifarişçi-şirkət tərəfindən formalaşdırılan hesabatlılıqdır. Təşəbbüslü yoxlamalar zamanı vergi uçotu, mühasibat uçotu, öhdəliklərin, aktivlərin inventarlaşdırılması, uçot siyasətinin tətbiqi, ilkin sənədlərin saxlanılması sistemi, kontragentlərlə qarşılıqlı hesablaşmalar, nəzarət olunan sövdələşmələrin rəsmiləşdirilməsi və s. yoxlanıla bilər.

Həmçinin yoxlamanın fokus nöqtəsi kimi konkret vergi rejimi çərçivəsində uçot da ola bilər. Bu, bir neçə fəaliyyət növünü həyata keçirən şirkətlər üçün xüsusilə aktualdır. Bu ya digər kriteriyalar üzrə uçot sadə deyil, spesifikdir. Bir çox hallarda səhvlər bütövlükdə sahibkarlıq fəaliyyətinə aid olan xərclərin (konkret fəaliyyət növünə bağlı olmadan) əks etdirilməsində yaranır.

III hissəyə nəzər yetirin

 

14 Dek 2021

Dövlət rüsumunu ödəməyə bilərik?

by | posted in: Xəbər | 0

Bu yazı ilə dövlət rüsumu barədə məlumat verməklə yanaşı hansı hallarda rüsumu ödəməkdən azad olduğumuzu izah etməyə çalışacağıq.

“Dövlət rüsumu haqqında” qanunun mənasına əsasən dövlət rüsumu dövlət orqanlarının göstərdiyi xidmətlərə və hüquqi hərəkətlərə görə ödənilən xidmət haqqıdır. Dövlət rüsumu bir çox hallarda tətbiq edilir ki, bunlara biz lisenziya, icazə, sertifikat verilməsindən, qeydiyyata alma, sənəd verilməsi və notariat hərəkətlərinin aparılmasına kimi halları misal göstərə bilərik.

Dövlət rüsumu milli valyutada ödənilir və ödəmədən sonra ödənişi təsdiq edən sənəd təqdim edilir. Onu da qeyd edək ki, bir sıra hallarda ödənilmiş dövlət rüsumu geri qaytarıla bilər.

Bunlara aiddir:

  • artıq ödənilmə hissəsində rüsumun qaytarılması;
  • ərizə baxılmamış saxlandıqda, qaytarıldıqda (bu hallara məhkəmə işlərində daha çox rast gəlinir);
  • notariat hərəkətləri icrasından imtina edildikdə;
  • məhkəmələr tərəfindən iş üzrə icraata xitam verildikdə rüsumun qaytarılması.

Düzgün tutulmayan və ya artıq ödənilən rüsum barədə 5 il ərzində rüsumu tutan quruma iddia vermək mümkündür. Qeyd edək rüsum 45 gün müddətində verilir.

Qanuna görə bir sıra hallarda aşağıda göstərilən şəxslər rüsum ödəməkdən azaddır.
  • əməyin ödənilməsi və əmək fəaliyyəti ilə bağlı iddiaçılar. Daha dəqiq desək işçinin əməyi düzgün ödənilmir yaxud işçi işəgötürənə qarşı əmək fəaliyyətindəki qanun pozuntusu ilə bağlı məhkəmədə iddia qaldırırsa, rüsum ödəməkdən azaddır.
  • boşanma işləri yaxud boşanmadan da ər-arvada qarşı aliment iddiası qaldırıldıqda, bu iddialara görə rüsum tutulmur.
  • şikəstlik, səhhətə vurulan zərər, ailəni dolandıranın ölümü ilə bağlı dəyən zərər üzrə iddia qaldırıldıqda da rüsum ödənilmir.
  • müəlliflik hüququ ilə bağlı mübahisələrdə də iddiaçı rüsum ödəməkdən azaddır.
  • istehlakçı hüququ pozulduqda məhkəməyə müraciət edərkən də rüsum ödəməkdən azaddır.
  • cinayət, aliment işləri ilə əlaqədar sənədlər verilməsinə görə də rüsum tutulmur.
  • inzibati hüquq münasibətlərindən yaranan işlərdə (bir tərəfdə dövlət qurumu çıxış edən) də rüsum tutulmur.
  • öz hüquqlarının müdafiəsi ilə əlaqədar yetkinlik yaşına – 18 yaşa çatmayanlar rüsum ödəməkdən azaddır.
  • məhkəmə qərardadlarından şikayətlərdə, qiyabi icraat üzrə qərarlara yenidən baxılması üzrə verilən ərizələrdə
  • məhkəmədə verilən iddialar üzrə – şəhid ailələri, müharibə veteranları, qaçqınlar və məcburi köçkünlər, habelə Çernobıl AES-də qəza nəticəsində şüa xəstəliyinə və şüa yükü ilə əlaqədar xəstəliyə tutulmuş və ya bu xəstəlikləri keçirmiş şəxslər rüsum ödəməkdən azaddır. Qeyd edək ki, məhkəmə aktlarını verməyə görə də rüsum tələb edilə bilməz.

Yekunda isə qeyd edək ki, dövlət rüsumlarının həcminə və tutulan halları ətraflı yuxarıda adıçəkilən qanunda tapmaq mümkündür.

Müəllif: Praktiki Hüquqşünas / Şəhriyar Həbilov

Bax:

14 Dek 2021

İşsizlikdən sığorta ödənişinin verilməsi qaydası

by | posted in: Xəbər | 0

2021-ci ilin 11 ayı ərzində 3 367 nəfərə işsizlikdən sığorta ödənişi təyin olunub.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Məşğulluq Agentliyinin şöbə müdiri Misirxan Hüseynov deyib: “Dövlət orqanı və yaxud da hüquqi şəxsin ləğv edilməsi nəticəsində əmək münasibətlərinə xitam verilmiş şəxslərdə son 24 ay ərzində 12 ay sığorta stajı olduqda həmin şəxslərə itirilmiş orta aylıq əməkhaqqının 50 faizi məbləğində işsizlikdən sığorta ödənişi təyin edilə bilər. Həmin şəxslərdə son 24 ay ərzində 12 təqvim ayı işsizlikdən sığorta ödənişi üzrə staj olmadıqda və ümumiyyətlə, onların 1 il stajı olduqda minimum sığorta ödənişi məbləğındə işsizlikdən sığorta ödənişi təyin edilir.

Əmək müqaviləsinin bitməsinə görə əmək münasibətlərinə xitam verilmiş şəxslərə 3 ay müddətində minimum sığorta ödənişi təyin oluna bilər. Ancaq həmin şəxslər işsizliyin başlamasından əvvəlki 36 ay ərzində 35 aydan çox ardıcıl gələn müqavilə üzrə sığorta stajı olmalıdır”.

Şöbə müdirinin deyinə görə, sığorta ödənişi almaq hüququna malik şəxs ilk olaraq “Məşğulluq” altsistemində (və ya müvafiq məşğulluq filiallarına müraciət etməklə) qeydiyyatdan keçməlidir: “Şəxs üçün münasib iş tapmaq mümkün olmadıqda ona işsiz statusu verilir və şəxs işsiz kimi qeydiyyata alındıqdan sonra sistemdə yerləşdirilmiş ərizəni təsdiq edir. Şəxsin müraciətinə 10 gün ərzində baxılır və sığorta ödənişinin təyin və ya imtina edilməsi barədə qərar çıxarılaraq bu barədə məlumat onun elektron kabinetində yerləşdirilir və (və ya) qeyd edilmiş mobil telefon nömrəsinə bildiriş göndərilir”.

Agentlikdən onu da bildiriblər ki, rəsmi şəkildə işləməyən və sığorta ödənişi etməyən vətəndaşlar isə işsizliyə görə sığorta ödənişindən faydalana bilməzlər. Həmin ödənişdən daha çox şəxsin yararlanması məqsədilə qanuna dəyişiklik layihəsi də hazırlanır. Eyni zamanda, işsizlikdən sığorta ödənişinin avtomatlaşdırılmış təyinatı mexanizminin yaradılması da nəzərdə tutulub. Bu da işsiz şəxslərin müxtəlif sənədlər toplamasına və bu sənədlərlə hansısa quruma müraciət etməsinə ehtiyacı aradan qaldıraraq, avtomatlaşdırılmış qaydada işsizlikdən sığorta ödənişinin təyinatına imkan verəcək.

Mənbə: vergiler.az

Bax:

14 Dek 2021

Azərbaycan xalqı qarşısında xüsusi xidmətləri olan şəxslərin məzuniyyəti necə hesablanır?

by | posted in: Xəbər | 0

Fərdi zirehli geyimlərin idxalı, vergidən azad, Vakansiya: Vergi uçotu üzrə Mühasib, Borc vəsaitlərinin alınması, Borc vəsaitləri, Sabit sadələşdirilmiş vergi,Əmək Məcəlləsinin 120-ci – “Azərbaycan xalqı qarşısında xüsusi xidmətləri olan işçilərin əmək məzuniyyətinin müddəti” maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alan işçilərə, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarına, Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarına, 1941-1945-ci illər müharibəsində döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş, habelə hərbi xidmətdə olmuş, lakin döyüş əməliyyatlarında iştirak etməmiş hərbi qulluqçulara, İstiqlal ordeni ilə, habelə Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi ilə bağlı digər dövlət təltifləri ilə təltif olunmuş işçilərə məzuniyyət 46 təqvim günündən az olmayaraq verilir. Maddədə diqqət çəkən məqam ikinci Qarabağ müharibəsində vuruşan, yaralanan və ya döyüşlərdə fərqlənənlərə (məsələn, Füzuli və ya Şuşanın azad olunmasına görə medal alan) 46 təqvim günü məzuniyyətin aid edilib-edilməməsidir.

İqtisadçı ekspert Anar Bayramov açıqlamasında bildirib ki, İkinci Qarabağ müharibəsində (Vətən müharibəsində) qələbə münasibətilə müvafiq qaydada Azərbaycan Respublikasının orden və medalları təsis edilib ki, bu döyüşlərdə fədakarlıq göstərmiş şəxslər ölkə Prezidenti tərəfindən orden və medallarla təltif ediliblər. Bu təltiflər Əmək Məcəlləsinin 120-ci maddəsində nəzərdə tutulan Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi ilə bağlı digər dövlət təltiflərinə aid edildiyi üçün həmin təltifləri olan işçilərə 46 təqvim günü müddətində əmək məzuniyyəti verilir.

Mənbə: vergiler.az

Bax:

1 … 767 768 769 770 771 772 773 … 2. 686