Avro üçün dizaynı kim düşünüb tapır? (I hissə)
Avro üçün dizaynı kim düşünüb tapır? Avropalıların həyatından onlar hansı süjetləri əks etdirirlər?
I hissə
Sikkələrin öyrənilməsi formatında Avropa ekskursiyası
Avro – 340 milyondan çox insanın istifadə etdiyi və dünyanın ən gənc valyutalarından biridir: sikkələr və əskinaslar 20 ildən də az müddətdə dövriyyədədir. Əvəzində, bu sikkələrin köməyi ilə Avropa ölkələrinin demək olar ki, bütün tarixini – orta əsr incəsənətinin əsas əsərlərindən başlamış, mühüm siyasi münaqişələrə, kompromislərə və müasir dəyərlərə qədər öyrənmək olar.
İlk dəfə nağdsız pul əməliyyatları üçün avrodan 1999-cu ildə istifadə olunmağa başlanılıb. 2002-ci il yanvarın 1-dən isə ilk sikkələr və əskinaslar dövriyyəyə buraxılıb. Hazırda avro, avrozonaya daxil olan 19 ölkənin milli valyutasıdır və Avropa Mərkəzi bankı ilə razılaşma əsasında daha bir neçə Avropa ölkəsi – Andorra, Vatikan, San-Marino, Monako və Monteneqro da avrodan istifadə edir.
Avropa Mərkəzi bankı yalnız avrodan istifadə edən ölkələrin ümumi pul siyasətini deyil, həm də sikkələrin özlərinin təsvirini də tənzimləyir. Onlar səkkiz nominalda mövcuddur: 1, 2, 5, 10, 20 və 50 sent, 1 və 2 avro. Düzdür, bundan əlavə kolleksiya üçün xüsusi sikkələrə də rast gəlinir. Məsələn, 5, 10 və ya hətta 100 avro nominalında avro, lakin, bu artıq başqa tarixçədir. Sikkələrin buraxılışı ilə bütün avrozona ölkələri, o cümlədən Andorra, Vatikan, San-Marino, Monako, məşğul olurlar.
Revers və ya sikkənin əks tərəfi (pul dəyərinin görünən tərəfi) nominallar üzrə bir-birindən fərqlənir, lakin, bu, zərb edilən ölkədən asılı olmur. Bütün səkkiz nominal üçün dizaynı ötən əsrin sonunda belçikalı Lyuk Lyuiks düşünüb tapıb. Buna qədər o, Belçika franklarının dizaynını da işləyib hazırlamışdı. 1, 2, və 5 sentlərin üzərində qlobus təsvir olunub. Digər sikkələr isə Avropanın birliyini simvolizə edir, onların üzərində regionun xəritələri təsvir olunub.
Yeri gəlmişkən, Lyuiks həm də öz adının əbədiləşdirilməsinin də qayğısına qalmışdı – hər bir sikkənin mərkəzdən sağ tərəf istiqamətində onun inisialını bildirən, bir-birinə bitişik iki latın L hərfi görünür.
Üz tərəf (və ya avers) daha maraqlıdır. Burada hər bir ölkə öz dizaynını inkişaf etdirmək hüququna malikdir, lakin onu Avropa Mərkəzi bankı ilə birlikdə təsdiq etməlidir.
Əslində, sikkələrin necə görünməsi barədə heç bir mərkəzləşdirilmiş göstəriş yoxdur, yalnız 2005-ci ildə Mərkəzi bank ölkənin mədəni və ya tarixi kimliyini əks etdirmək üçün üz tərəfində hansısa milli motivlərdən istifadə etməyi məsləhət görmüşdü.
Biznes üçün proqram təminatını işləyib hazırlayan “Megaplan” tərəfindən keçirilən sorğu iştirakçılarının yarıdan çoxu may ayını kiçik və orta biznes üçün ən çətin ay adlandırıblar.
Mühasibin iş effektivliyi nədən asılıdır?
ABŞ prezidenti Co Bayden, Amerika ailələrinə bir trilyon dollarlıq dəstək planını maliyyələşdirmək üçün zənginlərin vergilərini təxminən iki dəfə artırmaq qərarına gəlib. Bu pullar uşaqlara baxım üçün ödənilən müavinətlərə, məktəb təhsilinə və ödənişli məzuniyyətlərə veriləcəkdir. Reuters-in yazdığına görə, dövlət başçısı öz planını aprelin 28-də Konqresə təqdim edəcək.