Blog Full

Oxunma sayı: 153. 188

12 Noy 2020

İşçinin əmək haqqından işəgötürən tərəfindən həyata keçirilən tutulmalar hansılardır?

by | posted in: Xəbər | 0

Qanunvericiliyə əsasən, işçinin əmək haqqından vergi və digər ödənişlər tutulur. Mövzuya hüquqşünas Şəhriyar Həbilov münasibət bildirib.

Hər bir işçinin əmək haqqından işəgötürən tərəfindən aşağıdakı tutulmalar həyata keçirilir:

gəlir vergisi (Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq bəzi kateqoriya şəxslərə münasibətdə güzəştlər, habelə neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslərin muzdlu işdən aylıq gəlirlərinin 2019-cu il yanvarın 1-dən 7 il müddətində yalnız 8.000 manatdan çox olan məbləğinin gəlir vergisinə cəlb olunmalı olduğu nəzərə alınmaqla);

işsizlikdən sığorta haqqı;

icbari tibbi sığorta haqqı;

məcburi dövlət sosial sığorta haqqı;

məhkəmə aktları və ya notariusun icra qeydi, yaxud səlahiyyətli orqanların qərarlarına əsasən tələb edilən icra ödənişləri. Bu məbləğlərin tutulması üçün müvafiq icra sənədi işçinin iş yerinə göndərilir.

Eləcə də:

işəgötürənə işçinin təqsiri üzündən onun orta aylıq əmək haqqından artıq olmayan miqdarda vurduğu ziyanın məbləği (işçinin yazılı razılığı ilə, yaxud məhkəmənin qərarı ilə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş icra sənədləri üzrə);

müvafiq iş ilinə görə məzuniyyətə çıxmış və həmin iş ili bitənədək işdən çıxdığı halda məzuniyyətin işlənməmiş günlərinə düşən məzuniyyət pulu;

işçi xidməti ezamiyyətə göndərilərkən ona avans verilibsə artıq qalmış məbləğ;

işçiyə səhv riyazi hesablamalar nəticəsində artıq ödənilmiş məbləğlər – yalnız ödənişdən sonrakı 1 ay müddətində;

təsərrüfat ehtiyacları ilə bağlı verilmiş artıq qalan, yaxud xərclənməyən məbləğlər;

kollektiv müqavilələrdə nəzərdə tutulan və ya müəssisənin həmkarlar ittifaqı təşkilatının xüsusi hesabına köçürülən həmkarlar ittifaqına üzvlük haqları;

işçinin kommunal ödənişləri, bankdan aldığı ssudaları, kreditləri və ya digər şəxsi borcları – işçinin işəgötürənə həmin ödənişlərin onun əmək haqqından tutulmasına dair ərizəsi əsasında.

Qanunvericiliyə əsasən, əmək haqqından 20 faiz, bir neçə icra sənədi olduqda 50 faiz, bəzi hallarda (aliment ödənişi, sağlamlığa ziyan vurulması və s.) isə 70 faiz tutulmalara yol verilməsi mümkündür.

Müəllif: Praktiki Hüquqşünas / Şəhriyar Həbilov

Bax:

Fiziki şəxslərlə olan təhtəlhesab əməliyyatlar

Xərcin aid olduğu dövrü yoxsa E-Qaimə tarixini əsas götürməliyik?

Hüquqi şəxsə nəqliyyat xidməti göstərən fiziki şəxs fərqlənmə nişanı almalıdır yoxsa gəlir vergisi bəyannaməsini verməlidir?

POS-terminalın quraşdırılması kimin vəzifələrinə aiddir?

İçkili olmağın fəsadları (müxtəlif sahələr üzrə)

Ödəmə mənbəyində verginin tutulması

Hədiyyə kartları vergiyə necə cəlb edilir?

TELEGRAM KANALIMIZA ÜZV OLUN

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

11 Noy 2020

Azərbaycanda auditor xidmətlərinin minimum hədlərinə güzəşt edilə bilər

by | posted in: Audit, Xəbər | 0

Bu gün Auditorlar Palatası Şurasının videokonfrans formatında növbəti iclası keçirilib.

“Report” bu barədə Palataya istinadən xəbər verir.

Məlumata görə, iclasda Şura üzvləri və Şura yanında komitə sədrləri iştirak edib. İştirakçılar aşağıdakı məsələləri müzakirə edərək müvafiq qərarlar qəbul ediblər:

1. “2021-2030-cu illərdə auditor xidmətinin inkişaf konsepsiyası”nın hazırlanması;

2. Palatanın və onun Şurasının iş planlarının, Palatanın iş planına əsasən tərtib edilmiş Plan-proqramların, Palata rəhbərliyinin əmrlərinin, sərəncamlarının və tapşırıqlarının icra olunması;

3. “Kölgə iqtisadiyyatının ölçülməsi üzrə metodik Əsasnamə”;

4. Əmlakın qiymətləndirilməsinin auditinə dair proqramın layihəsi;

5. Auditor xidmətlərinin minimum hədlərinə auditor təşkilatları və sərbəst auditorlar tərəfindən riayət edilməsi vəziyyətinin araşdırılması;

6. “Auditor fəaliyyətində haqsız rəqabət hallarına qarşı mübarizəyə dair Təlimat”ın layihəsinin müzakirə edilməsi;

7. Avrasiya Mühasiblər və Auditorlar Assosiasiyasının təsis edilməsi və onun nizamnaməsinin layihəsinin müzakirə olunması;

8. Auditor xidmətlərinin minimum hədlərinə güzəşt edilməsi. (Faylı yükləyin: Auditor xidmətlərinin minimum hədləri)

11 Noy 2020

Xaricdə auditin xüsusiyyətləri (IV hissə)

by | posted in: Audit, Xəbər | 0

Xaricdə auditin xüsusiyyətləri (IV hissə)

III hissəyə nəzər yetirmək üçün keçidə daxil olun

Beynəlxalq auditin nəzəriyyəsi və təcrübəsi rəqabət şəraitində formalaşmışdır. Bu, çoxsaylı tədqiqatlar və həmin materialların ictimai müzakirələri ilə müşayiət olunurdu. Nəticədə, bu ona gətirib çıxardı ki, bu günə qədər möhkəm beynəlxalq hüquqi auditor əsası yaradılmışdır. Auditin təşkili formaları ətraflı işlənib hazırlanmışdır və bu, az əhəmiyyətli deyil. Auditor fəaliyyəti üçün çoxlu sayda metodik materiallar nəşr olunur və daim artırılır.

“İdarəetmə auditi” anlayışı bir çox şərhlərə malikdir, ingilis alimi Ç.T. Honqren idarəetmə auditini “rəhbərliyin müəyyən etdiyi siyasət və prosedurların yerinə yetirilib-yetirilməməsini müəyyənləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuş icmal” kimi müəyyən edir.

Görkəmli amerikalı auditorlar C. C. Robertson və T. C. Louvers onu “resursların daha qənaətcil və səmərəli istifadəsinə dair tövsiyələrin hazırlanması məqsədi ilə biznes əməliyyatlarının öyrənilməsi, biznesin məqsədlərinə nail olmaq üçün səmərəliliyin və şirkətin siyasətinə uyğunluğunun öyrənilməsi” kimi şərh edir.

Bundan başqa, idarəetmə auditi şirkətin rəhbərliyi tərəfindən müəyyən edilmiş tapşırıqların yerinə yetirilməsinin təmin edilməsi üçün ən təsirli alətlərdən biridir.

Ayrı-ayrı ölkələrin auditinin müasir xüsusiyyətlərinə nəzər salaraq qeyd etmək olar ki, ABŞ-da auditorlar üç ixtisas üzrə sertifikatlaşırlar:

andlı mühasib;
andlı daxili auditor;
informasiya sistemlərinin andlı auditoru.

Audit təcrübəsini həyata keçirməkdən ötrü lisenziya almaq üçün kifayət qədər çətin bir imtahan verməlisiniz.

ABŞ-da müstəqil auditin keyfiyyətinə nəzarətə böyük diqqət yetirilir. O, bir neçə səviyyədə aparılır: dövlət-ictimai, korporativ və ictimai.

Auditin əsasını qoyan ölkələrdən biri də Birləşmiş Krallıqdır. Əsrlər boyu təcrübəyə əsaslanan İngiltərədəki müasir audit aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir.

Auditin əsas məqsədi şirkətlərin direktorlarının maliyyə hesabatlarını düzgün və qərəzsiz hazırlamaları barədə rəy verməkdir. Auditorlar, adətən, həqiqətən mövcud olduqlarını yoxlamaq üçün debitorların seçmə yazılı sorğusunu həyata keçirirlər. Böyük Britaniyada banklar üçün audit məcburidir. Auditorların ixtisaslaşması mühasibat orqanlarının Məşvərət komitəsinin dörd İnstitutundan birində üzvlüklə təsdiq edilməlidir. Auditor olmaq üçün imtahan da vermək lazımdır.

Kanadada dövlət maliyyə nəzarətinin əsas orqanı Baş auditor idarəsidir. İdarənin başında 10 il müddətinə seçilmiş və parlamentin vəzifəli şəxsi olan Baş auditor durur. Öz növbəsində, Baş auditor idarəsinin personalı (təxminən 600 nəfər) Baş auditora qanunla ona həvalə edilmiş səlahiyyətləri həyata keçirərkən yardım göstərir. İdarə 3 növ audit aparır: maliyyə, spesifik və idarəetmə (hər il dövlət idarəçiliyi subyektlərində təxminən 30 yoxlama). Həyata keçirilən hər hansı bir yoxlama 18 aya qədər davam edir.

V hissəyə nəzər yetirmək üçün keçidə daxil olun

TELEGRAM KANALIMIZA ÜZV OLUN

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

11 Noy 2020

Mühasibat uçotunun inkişaf mərhələləri (26-cı hissə)

by | posted in: muhasibat, Xəbər | 0

Mühasibat uçotu – inkişaf mərhələləri (26-cı hissə)

25-ci hissəyə nəzər yetirmək üçün keçidə daxil olun

XVI-XVIII əsrlərdə Almaniyada uçotun inkişafı

Şvayker mühasibat uçotunun aparılmasına böyük əhəmiyyət verirdi, konkret üsul və müddətləri göstərirdi. Şvayker tərəfindən tərtib olunan mühasibat kitablarının yoxlanılması qaydaları onu mühasibat auditinin banilərindən biri kimi tanımağa imkan verdi.

Alman hesabdarlıq forması ilk dəfə 1774-cü ildə F. Gelvi tərəfindən yazılıb, forma jurnalın Memoriala və kassa kitabına bölünməsi nəticəsində ortaya çıxmışdı. Birinci registrdə xronoloji qaydada kassalara aid olmayan təsərrüfat həyatının bütün faktları qeydə alınırdı.

Uzun illər Almaniyada mərkəzində kassa uçotu olan kameral mühasibatlıq üstünlük təşkil edirdi, o səbəbdən ikili italyan mühasibatlığının geniş yayılması, yaxşı tanınan kassa kitabının Memoriala əlavə olunmasına gətirib çıxardı və nəticədə xronoloji qeydlər iki registrdə aparılmağa başlanıldı. Hesablar üzrə yekunların yazıldığı Əsas kitabda qeydlər isə ayda bir dəfə aparılırdı. Kassa kitabı və Memorial əsasında bütün hesabların debet və krediti üzrə iki rekapitulyasiya təşkil edirdi. Bundan sonra, yığma bir jurnal doldurulurdu, həmin jurnalda konkret bir sxemə görə ya debet əlamətlərinə görə, ya da fərdi hesabların kredit atributuna (Cənubi alman versiyası) və ya yığma maddələr formulu üzrə yazırdılar: müxtəlif hesablar (şimali alman variantı). Sintetik hesablar üzrə dövriyyələrin yekunu Əsas kitaba yazılırdı.

Beləliklə, Alman mühasibat uçotu formasında uçotun özünəməxsus xüsusiyyətləri formalaşdı. Qeydlərin dizaynına, eyni zamanda qeydlərin qeydiyyata alınmasına xüsusi diqqət yetirilirdi, lakin o dövrün əksər Avropa ölkələrinin mühasibləri üçün öz qeydlərini bacardıqları kimi yazmaq xarakterik idi.

XIX əsrdə Almaniyada uçot nəzəriyyəsinin inkişafı

Almandilli ölkələrdə uçot nəzəriyyəsini F. Skubits, F. Lyatner, E. Şmalenbax, İ. Kraybiq, İ.F. Şer və başqaları inkişaf etdirirdilər.

F. Skubits ikili qeydiyyatı dəyərlər mübadiləsi nəzəriyyəsindən izah edirdi. O, iddia edirdi ki, hər bir əməliyyat süni şəkildə uydurulmuş sistem əsasında deyil, mübadilə aktının təbii xarakteri nəticəsində ikili qeydiyyat tələb edir. Skubits hesab edirdi ki, təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri təkcə bütövlükdə müəssisə üzrə deyil, həm də onun bütün hissələri üzrə: sexlər, dükanlar, şöbələr və sair üzrə çıxarılmalıdır.

F. Liaytner hesabdarlığı ticarət əməliyyatlarının xronoloji təsviri, onların səbəbli əlaqələrində təsərrüfat hadisələrinin sistematik qruplaşdırılması, pul dəyərləri ilə eynicins dövriyyələrin xülasəsi kimi müəyyənləşdirirdi. O, iddia edirdi ki, hər bir təsərrüfatın hesabdarlığının son məqsədi kapitalın və borcların kəmiyyət və tərkib hissələrinin müəyyən edilməsi, habelə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsinin çıxarılması yolu ilə onun iqtisadi vəziyyətini təsvir etməkdən ibarətdir. Liaytner, mühasibat uçotu iş statistikasının bir hissəsi kimi anlaşılan, ümumi nəzarət və həmin nəzarəti təmin edən bir yenilikçi idi. Liaytner ikili qeydiyyatı əmlakı qeyri-dəqiq dəyərləndirdiyinə görə tənqid edirdi. Onun müəssisənin maliyyə fəaliyyətini təhrif etdiyini iddia edirdi; ikili qeydiyyat əsasında uçot məlumatlarının yoxlanılmasının kifayət etmədiyinə və istənilən zaman anında maliyyə nəticələrinin əks etdirilməsinin mümkün olmadığını söyləyirdi.

Alman məktəbində uçotun iki müstəqil dövrə dəqiq ayrılması mövcud idi: ticarət və istehsal mühasibatlığı. Ticarət mühasibatlığı müəssisənin xarici əlaqələrinin uçotunu aparır, onun əmlakının tərkibini və təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrini müəyyənləşdirirdi. İstehsalat mühasibatlığı bütün əməliyyatları əhatə edirdi və istehsal prosesini dəqiq şəkildə əks etdirirdi. Beləliklə, ticarət mühasibatlığı borc və öhdəliklərə, istehsalat mühasibatlığı isə təsərrüfatdaxili proseslərə nəzarət edirdi. İstehsalat mühasibatlığı dörd şöbəyə bölünürdü: əmək haqqı uçotu, materialların uçotu, maya dəyərinin uçotu, nəticələrin uçotu. Ticarət mühasibatlığı aparıcı, istesalat mühasibatlığı isə tabeçilik göstərən hesab edilirdi.