Blog Full

Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) ödəniş bazarı iştirakçılarına “AZQR” standartını təqdim edib. Artıq iri ticarət şəbəkələrində və bəzi POS-terminal olan məntəqələrdə QR-lə ödənişlər qəbul edilir. AMB-nin sədr müavini Vüsal Xəlilov “vergiler.az”a açıqlamasında bildirib ki, indi bütün banklar İPS sisteminə qoşulub. QR-kodun tətbiqi və əhatəsinin genişləndirilməsi üçün sahibkarlarla müzakirələr aparılır.

V.Xəlilovun sözlərinə görə, “AZQR” standartının tətbiqində əsas məqsəd vətəndaşlara daha inklüziv xidmət göstərilməsidir: “Yəni hər bir bankın, fintex təşkilatının mobil tətbiqi vasitəsilə ödənişləri istənilən vaxt QR-lə gerçəkləşdirmək imkanının olmasıdır. Bu da açıq ödəniş sisteminin inkişafına böyük töhfə verəcək. Hesab edirik ki, bu, fintexlərin inkişafı üçün dəstək olacaq”.

Yeni standart, yeni tələblər

Qeyd edək ki, hazırda QR-lə ödənişləri yeni nəsil POS-terminallar vasitəsilə həyata keçirmək mümkündür. Artıq vətəndaşlar bəzi bank tətbiqləri ilə ticarət, xidmət obyektlərində bu üsulla ödəniş edə bilərlər. Lakin hələlik bütün bankların mobil tətbiqlərində bu xidmət aktiv deyil. Bir müddət əvvəl AMB sədri Taleh Kazımov bildirib ki, oktyabrın sonunadək bütün banklar “AZQR” standartına qoşulacaq və ödənişləri QR vasitəsilə həyata keçirmək asanlaşacaq.

Hələlik isə yalnız 2 bank – “Birbank” və “TuranBank” müştərilətinə QR-lə ödəniş imkanı verir. Qeyd edək ki, “AZQR” standartında həm müştərilərə, həm də biznes subyektlərinə təqdim edilən QR-kodlar mövcuddur. Bu standart həm dinamik, həm statik, həm də müştəri və satıcılara təqdim edilən modelləri dəstəkləyir.

Mikro və kiçik bizneslərə müjdə

QR-kodların müxtəlif istifadə ssenariləri ola bilər. Onlardan birincisi və ən əhəmiyyətlisi stiker formasında olan QR-kodlardır. Bu, xüsusilə, mikro və kiçik biznes sahiblərinin istifadəsi üçün nəzərdə tutulub. Subyektlər internet bankinq və ya fintex tətbiqləri vasitəsilə statik QR-i stiker formasında çap edərək müştərilərə təqdim etməklə ödənişləri qəbul edə biləcəklər. Bununla ödəniş qəbulu üçün əlavə mobil qurğuya, POS-terminala və ya digər hər hansı cihaza ehtiyac qalmır. Bu baxımdan, ödənişlərin QR-lə həyata keçirilməsi daha çox sahibkarların işinə yarayacaq. Xüsusilə, mikro və kiçik sahibkarlar üçün bu, böyük bir üstünlükdür. Artıq onlar hansısa bank hesabına bağlı olan POS-terminala görə birdəfəlik və aylıq ödənişlərdən, texniki xidmətlər üçün əlavə vəsait xərcləməkdən azad olunacaqlar. Bir sözlə, QR-kod vasitəsilə ödənişlərin qəbul edilməsi ilə həm sahibkarların, həm də onlara xidmət edən bankların investisiya xərcləri azalacaq, digər tərəfdən, vaxt itkisinin qarşısı alınacaq.

Mikro və kiçik sahibkarlıq subyektlərinin QR-lə qəbul etdiyi ödənişlər ani ödəniş sistemləri üzərindən həyata keçirilir. Bu isə o deməkdir ki, həmin an vəsait müştərinin hesabından çıxaraq sahibkarlıq subyektinin hesabına daxil olur. Bu zaman sahibkar dərhal öz vəsaitini lazımi mənbələrə yönəldə bilər. Əvvəl olduğu kimi, günlərlə vəsaitlərin hesaba köçürülməsini gözləməyə lüzum qalmır.

Bir toxunuşla ödəmək imkanı

Dinamik QR-kodlar isə əsasən POS-terminalların və ya mobil POS-ların üzərindən generasiya olunacaq. “E-commers”də olan QR-lər isə müştərilərə invoys üzərində kodu yerləşdirib onun vasitəsilə ödəniş etmək imkanı yaradır. Eyni zamanda, yaxın aylarda nəqliyyat sektorunda da QR-kodların tətbiq olunmasını görə biləcəyik. Yeni standartın ayrı-ayrı sahələrdə həm vətəndaşların, həm biznes subyektlərinin işini yüngülləşdirməklə yanaşı, ümumilikdə iqtisadiyyata təsirləri də istisna edilmir. Beynəlxaq təcrübələr onu deməyə əsas verir ki, QR ödənişləri nağdsız dövriyyəni artırır və “kölgə iqtisadiyyatı”nı azaldır. Bu da son illərdə ölkəmizdə həyata keçirilən nağdsiz ödənişlərin həcminin yüksəldilməsi siyasətinə təkan verəcək.

“AZQR”, eyni zamanda, vətəndaşların şəxsi köçürmələri, hökumət ödənişləri, kommunal və büdcə ödənişlərini, e-ticarət vasitəsilə həyata keçirəcəkləri xərcləri də ödəməyə imkan verəcək. Biznes köçürmələri yalnız İBAN üzərindən deyil, VÖEN üzərindən də mümkün olacaq. Biznes subyektləri tərəfindən təqdim edilən QR-kodlarla ödəniş imkanları ilə yanaşı, vətəndaşların da belə imkanları olacaq. Yəni vətəndaş əməliyyatlarını QR-kod vasitəsilə reallaşdıra biləcək.

Hər iki model həm statik, həm də dinamik QR formatında generasiya oluna bilər. Statik QR bir dəfə formalaşır və onunla bir neçə əməliyyatı həyata keçirməyə imkan verir. Dinamik QR isə hər əməliyyat üçün bir dəfə formalaşır və əməliyyat məlumatlarını əks etdirir. Onu da qeyd edək ki, statik QR-kodlarda vizual tələblər də olacaq. Bu barədə daha ətraflı məlumatlar açıqlanacaq.

Mənbə: vergiler.az

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank-ın aktivləri 1 oktyabr 2025-ci il tarixinə 12.06  milyard manat təşkil edib. Müştərilərə verilən kreditlərin həcmi isə 5.43 milyard manat olub.

1 oktyabr 2025-ci il tarixinə olan nəticələrə görə bankda müştəri depozitlərinin həcmi 8.67 milyard manat təşkil edib. Bankın 1 oktyabr 2025-ci il tarixinə tutulmalardan sonra məcmu kapitalı 1.09 milyard manat, adi və imtiyazlı səhmlər isə 265 milyon manatdır. Bankın xalis mənfəəti 229 milyon manat olub.

Qeyd edək ki, Kapital Bank “Moody’s” və “Standard & Poor’s” beynəlxalq reytinq agentliklərinin reytinqlərinə malikdir. Bu reytinqlər ölkənin bank sektorunda yüksək reytinqlər sırasındadır.

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 119 filialı və 52 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün – https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün – https://kbl.az/prcrc.

Azərbaycanda “Sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi”nin öncədən doldurulması (“prefiling”) sistemi istifadəyə verilib.

Bu barədə Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə istinadən xəbər verilir.

Yeni “prefiling” sistemi sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üçün vergi bəyannaməsinin məlumat bazasında mövcud informasiya əsasında avtomatik hazırlanmasını və vergi ödəyicisi tərəfindən təsdiq olunmasını əhatə edir. Vergi ödəyiciləri elektron kabinetləri vasitəsilə xidmətdən rahat şəkildə yararlana bilirlər.

Bəyannamənin əvvəlcədən doldurulması sistemi həm vergi ödəyiciləri, həm də vergi inzibatçılığı üçün bir sıra üstünlüklər verir. Sistem inzibatçılıq yükünü azaldır, vergi ödəyicilərinin vaxtına qənaət edir, məlumatların düzgünlüyünü artırır və hesabatlılıq prosesini sadələşdirir. Eyni zamanda, vergi bəyannamələrinin daha operativ və dəqiq tərtib edilməsinə, məlumatların öncədən yoxlanılması ilə səhvlərin aradan qaldırılmasına, nəticədə, vergi ödəyicilərinə göndərilən uyğunsuzluqların azalmasına və əlavə yazışmaların qarşısının alınmasına şərait yaradır. Ümumilikdə, “prefiling” sistemi vergi hesabatlarının keyfiyyətinin və səmərəliliyinin artırılmasına, vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsinə və vergi ödəyicilərinin inzibati yükünün əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına xidmət edir.

“Sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi”nin öncədən doldurulması xidmətinin tətbiqi bəyannamələrin tərtib edilməsi istiqamətində həyata keçirilən islahatların davamıdır. Yaxın gələcəkdə Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən digər bəyannamələr üzrə də öncədən doldurulma (“prefiling”) sisteminin də istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.

Qeyd edək ki, “Dünya Bankı Qrupunun “Business Ready” layihəsinin “Vergitutma” indikatoru ilə bağlı müvafiq sahədə təkmilləşmələrin həyata keçirilməsinə dair 2025-ci il üzrə “yol xəritəsi”ndə mikro sahibkarlar üçün əvvəlcədən doldurulmuş sadələşdirilmiş vergi bəyannamələri sisteminə keçidin təmin olunması mühüm komponentlərdən biri kimi nəzərdə tutulur.

Mənbə: report.az

Sair uzunmüddətli aktivlər üzrə uçot hesabları               

Tərkibi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə müəyyən edilmiş mühasibat uçotu subyektləri üçün Hesablar Planının 1-ci bölməsi uzunmüddətli aktivlər üzrə uçot hesablarını özündə əks etdirir. Bu bölmənin 19-cu maddəsi bu bölmənin digər maddələrində qeydə alınmayan sair uzunmüddətli aktivlərin uçotu üçün nəzərdə tutulub. Bu maddə aşağıdakı hesabları əhatə edir:

• “Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri” – 191 saylı hesab;
• “Verilmiş uzunmüddətli avanslar” – 192 saylı hesab;
• “Digər uzunmüddətli aktivlər” – 193 saylı hesab.

Aktiv hesab olan 192 saylı “Verilmiş uzunmüddətli avanslar” hesabında mühasibat uçotu subyektinin fəaliyyəti ilə əlaqədar alınacaq əsas fondlar, qeyri-maddi aktivlər, ehtiyatlar, iş və xidmətlərə görə əvvəlcədən ödənilmiş vəsaitlərin hərəkəti haqqında ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir.

Belə aktivlər verilmiş qısamüddətli avanslar kimi təsnifləşdirildikdə, uçot qeydləri qeyd olunan qaydaların 20.7-ci bəndinə əsasən nizamlanır.

Verilmiş qısamüddətli avanslar kimi təsnifləşdirilmədən verilmiş uzunmüddətli avanslara görə əsas fondlar, qeyri-maddi aktivlər, ehtiyatlar, iş və xidmətlər əldə edildikdə uçot qeydləri həmin Qaydaların 20.8-ci bəndi ilə tənzimlənir.

Aşağıda verilmiş uzunmüddətli avanslar ilə bağlı müxabirləşmə nümunələri verilib.

Bankdan, kassadan avans ödənildikdə

Nümunə 1: “A” MMC mal almaq üçün yeni bir şirkətlə müqavilə bağlamışdır. Müqaviləyə əsasən “A” müəssisəsi malları təhvil almadan öncə ödənişin 50%-ni həyata keçirməlidir. 35000 manat dəyərində mallar ödənişdən 15 ay sonra təhvil alınmışdr.

Mallar alındığı zaman verilmiş avans nəzərə alınır:

Verilmiş  avanslara görə qeyri-maddi aktiv əldə edildikdə

Nümunə 2:   Müəssisə proqram təminatı əldə etmək üçün qarşı şirkətə 6000 manat ödəniş etmişdir. Ödəniş edildikdən 15 ay sonra proqram təminatının quraşdırılması həyata keçirilmişdir.

Proqram təminatı təhvil alındıqdan sonra verilmiş avans nəzərə alınır:

İcarə üzrə avans ödənildikə

Nümunə 3: “A” MMC satış fəaliyyətini davam etdirmək məqsədilə “B” MMC-dən aylıq icarə haqqı 800 AZN razılaşdırılmaqla obyekt icarəyə götürmüşdür. Obyektin sahibi icarə haqqının 50%-ni öncədən tələb etmişdir. Digər yarısı isə 18 ay sonra ödənilməlidir.

Ay sonu icarəyə görə kreditor borcu yarandıqda verilmiş avans nəzərə alınır:

Verilmiş uzunmüddətli avans qaytarıldıqda

Nümunə 4: Müəssisə malların alınması üçün yeni bir şirkətlə müqavilə bağlamışdır. Müqaviləyə əsasən “A” müəssisəsi malları təhvil almadan öncə ödənişin 50%-ni həyata keçirməlidir. Müqavilədə razılaşdırılmış qiymət 48000 manatdır.

Lakin qarşı tərəf malların təqdim edilməsi müddətini uzatdığı üçün verilmiş avansın geri qaytarılması tələb edilmişdir.