Oxunma sayı: 151. 644
13 Mar 2025

801-ci “Ümumi mənfəət (zərər)” hesabı üzrə uçot

by | posted in: Xəbər | 0

“Ümumi mənfəət (zərər)” hesabı

Müəssisənin iqtisadi fəaliyyətinin əsas göstəricisi olan mənfəət gəlir və xərc arasında fərqdir. Bu fərq mənfidə ola bilər- bu, artıq zərərdir. İqtisadi ədəbiyyatda mənfəətin ümumi mənfəət, satışdan mənfəət, xalis mənfəət və sair bu kimi növləri fərqləndirilir.

Hesabat dövrünün ümumi mənfəəti (zərəri) mühasibat uçotunun hesablar planın 801-ci “Ümumi mənfəət (zərər)” adlı hesabı üzrə uçota alınır. Bu hesab 8-ci “Mənfəətlər (Zərərlər)” bölməsinə aid olan hesabdan biridir.

“Mənfəətlər (zərərlər)” bölməsi mühasibat uçotu subyektinin hesabat dövrü ərzində əldə etdiyi ümumi mənfəətin (zərərin), habelə asılı və birgə müəssisələrin mənfəətlərində (zərərlərində) payın uçota alınmasına dair ümumiləşdirilmiş məlumatları əks etdirir.

801-ci hesab üzrə tənzimləmələr

801-ci “Ümumi mənfəət (zərər)” hesabı köməkçi hesabdır. Digər köməkçi hesablar kimi ilin sonunda xalis mənfəət hesabına (341 nömrəli hesab)  bağlanır. O isə öz növbəsində əvvəlki illər üzrə bölüşdürülməmiş mənfəət (ödənilməmiş zərər) hesabına  bağlanır.

Hesab üzrə subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə tənzimlənir.

801 №-li “Ümumi mənfəət (zərər) ” hesabında mühasibat uçotu subyektinin hesabat dövrü ərzində maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti üzrə ümumi mənfəəti (zərəri) barədə ümumiləşdirilmiş məlumatlar təqdim edilir.

Yaranan gəlirlər üzrə məbləğlərə hesabat dövrünün mənfəəti kimi uyğun mühasibat yazılışı sözügedən qaydaların 60.2-ci bəndinə əsasında verilir.

Xərclər üzrə yaranan məbləğə hesabat dövrünün zərəri kimi uyğun mühasibat yazılışı həmin qaydalardakı 60.3-cü bəndinə uyğun tənzimlənir.

Qeyri maddi aktivlər əvəzsiz alındıqda ümumi mənfəət (zərər) üzrə müxabirləşmələr

“A” MMC “B” MMC-dən əvəzsiz olaraq, yəni hər hansı ödəniş etmədən Qeyri-maddi aktiv əldə etmişdir. Qeyri-maddi aktiv quraşdırılarkən “A” MMC digər “C” MMC-ə 750 manat ödəniş etmişdir. Həmin Qeyri-maddi aktivə bazar qiyməti tətbiq edilmiş və 3100 manat olaraq dəyərləndirilmişdir.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Əvəzsiz əldə edilən Qeyri-maddi aktiv gəlir kimi tanındıqda 103 – Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması 611 – Sair əməliyyat gəlirləri 3100.00
2 Quraşdırma xərcləri kapitallaşdırıldıqda 103 – Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması 531 – Malsatan və podratçılara qısamüddətli kreditor borcları 750.00
3 Kapitallaşdırılmış Qeyri-maddi aktiv istismara verildikdə 101 – Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri 103 – Qeyri-maddi aktivlərlə bağlı məsrəflərin kapitallaşdırılması 3850.00
4 Gəlir kimi tanınan Qeyri-maddi aktiv Ümumi mənfəətə bağlandıqda 611 – Sair əməliyyat gəlirləri 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 3100.00

Qeyri-maddi aktivlər əvəzsiz verildikdə ümumi mənfəət (zərər)

“A” MMC qalıq dəyəri 1500 AZN olan qeyri-maddi aktivi “D” MMC-ə əvəzsiz olaraq, yəni qarşılığında hər hansı ödəniş almadan təqdim etmişdir. Yığılmış amortizasiya məbləği 250 AZN olmuşdur.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Əvəzsiz təqdim edilən Qeyri-maddi aktiv müəssisənin balansından çıxarıldıqda 731 – Sair əməliyyat xərcləri 101 – Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri 1500.00
2 Yığılmış amortizasiya silindikdə 102 – Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri 731 – Sair əməliyyat xərcləri 250.00
3 Əvəzsiz təqdim edilən Qeyri-maddi aktiv zərərə aid edildikdə 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 731 – Sair əməliyyat xərcləri 1250.00

Fövqəladə hal nəticəsində balansdan amortizasiya çıxarıldıqda ümumi mənfəət (zərər)

“A” MMC-nin fəaliyyət göstərdiyi inzibati binada yanğın hadisəsi baş vermişdir. Yanğın zamanı müəssisəyə məxsus digər qiymətlilərlə yanaşı, qeyri-maddi aktivləri də yararsız vəziyyətə düşmüşdür. İlkin dəyəri 1200 AZN olan qeyri-maddi aktivin yığılan amortizasiya məbləği 220 AZN olmuşdur.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Fövqəladə hal nəticəsində Qeyri-maddi aktiv balansdan silindikdə 761 – Fövqəladə xərclər 101 – Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri 1200.00
2 Yığılmış amortizasiya silindikdə 102 – Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri 761 – Fövqəladə xərclər 220.00
3 Qeyri-maddi aktivin qalıq dəyəri mənfəətdən silindikdə 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 761 – Fövqəladə xərclər 980.00

Malların satışı həyata keçirildikdə ümumi mənfəət (zərər)

“A” MMC ofis avadanlıqlarının satışı fəaliyyətini həyata keçirir. ƏDV ödəyicisi olan cəmiyyət anbarındakı 84000 manatlıq malları 96000 manata satmışdır. Malların ödənişi qəbul edilmişdir.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Satılan malların maya dəyəri nəzərə alındıqda 701 – Satışın maya dəyəri üzrə xərclər 205 – Mallar 84000.00
2 Satışın həyata keçirilməsi nəticəsində debitor borcları formalaşdıqda 211 – Alıcılar və sifarişçilərin qısamüddətli debitor borcları 601 – Satış 96000.00
3 ƏDV hesablandıqda 211 – Alıcılar və sifarişçilərin qısamüddətli debitor borcları 545 – Digər qısamüddətli öhdəliklər 17280.00
4 Satılmış malların əsas məbləği bank hesabına daxil olduqda 223 – Bank hesablaşma hesabları 211 – Alıcılar və sifarişçilərin qısamüddətli debitor borcları 96000.00
5 Satılmış malların ƏDV məbləği ƏDV Depozit hesabına daxil olduqda 226 – ƏDV-nin Depozit hesabı 211 – Alıcılar və sifarişçilərin qısamüddətli debitor borcları 17280.00
6 Daxil olan ödənişə əsasən büdcə qarşısında vergi öhdəliyi yarandıqda (ƏDV) 545 – Digər qısamüddətli öhdəliklər 521 – Vergi öhdəlikləri 17280.00
7 Əldə edilən gəlir ümumi mənfəətə aid edildikdə 601 – Satış 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 96000.00
8 Maya dəyəri xərci ümumi mənfəətə silindikdə 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 701 – Satışın maya dəyəri üzrə xərclər 84000.00

Müəssisənin ümumi mənfəətinə (zərərlərə) torpaq, tikili, avadanlıqların maliyyə icarəsinə verilməsi, habelə bankdan uzunmüddətli kredit alınması və qaytarılması da təsir edir. Belə əməliyyatlar üzrə məbləğlərin 801-ci “Ümumi mənfəət (zərər)” hesabı üzrə qeydiyyatı ilə bağlı nümunələrlə buradan daha ətraflı tanış olmaq olar.

233 saylı “Verilmiş qısamüddətli borclar” hesabı üzrə uçot

12 Mar 2025

Birbank-da daşınmaz əmlak üzrə ƏDV-nin 30%-ni geri almaq imkanı davam edir

by | posted in: Xəbər | 0

Müasir və innovativ həlləri ilə müştərilərinə daim faydalı imkanlar təqdim edən Birbank daşınmaz əmlak sahibləri üçün sərfəli imkanlar yaradır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası ərazisində yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri alanlar ödəmiş olduqları ƏDV-nin 30%-ni geri ala bilərlər.

ƏDV-nin geri qaytarılması üçün alıcı ödənişi nağdsız qaydada tam şəkildə etdikdən sonra 90 gün ərzində müraciət etməlidir. Bu xidmət yalnız 500 kvadratmetrdən çox olmayan və yalnız mənzil-tikinti kooperativlərindən (MTK) alınan yaşayış və ya qeyri-yaşayış əmlaklarına şamil edilir. Bu imkandan faydalanmaq üçün www.e-taxes.gov.az portalında qeydiyyatdan keçmək və tələb olunan sənədləri təqdim etmək kifayətdir.

Bu xidmət sayəsində daşınmaz əmlak alarkən əlavə qənaət etmək və maliyyə yükünü azaltmaq mümkündür. Həmçinin, müştəri toplanmış ƏDV məbləğlərini Birbank tətbiqində Birbank kartlarına komissiyasız və limitsiz şəkildə köçürmək şansı qazanır.

Qeyd edək ki, daşınmaz əmlak üzrə ƏDV geri qaytarılarkən, geri qaytarılan məbləğin 0.5%-i xidmət haqqı kimi avtomatik olaraq müştərinin hesabından tutulur.

Daim ən son rəqəmsal yeniliklər və bank məhsulları təqdim edən Birbank 3 milyondan çox aktiv istifadəçisi olan mobil tətbiqi, 119 filialı və 54 şöbəsindən ibarət Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi ilə müştərilərinin xidmətindədir. Bank 2025-ci ilədək ölkənin birinci bankı Kapital Bank adı altında müştərilərinə xidmət göstərib və Paşa Holding-ə daxildir. Kapital Bank isə hazırda maliyyə institutu olaraq fəaliyyətini davam etdirir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün  https://birbank.az/ saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz.

Nikahın qadağan olunduğu şəxslər kimlərdir?

12 Mar 2025

Nikahın qadağan olunduğu şəxslər kimlərdir?

by | posted in: Uncategorized | 0

Ölkəmizdə mövcud ailə qanunvericiliyinə əsasən nikah rəsmi dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra tərəflər arasında nikahla bağlı hüquq münasibətləri yaranır. Bəs kimlərlə nikah bağlana bilməz? Mövzuya keçməzdən əvvəl qeyd edək ki, nikah kişi ilə qadının ailə qurmaq məqsədilə dövlət qeydiyyatına alınan könüllü ittifaqıdır. Anlayışı da nəzərə almaqla, mövzunu daha da anlaşılan məzmunda təqdim edirik.

  • Anlayışdan da göründüyü kimi nikah eyni cinsli şəxslər arasında bağlanıla bilməz.
  • Üzrlü səbəb istisna olmaqla, nikaha daxil olanların 18 yaşı olmalıdı. Üzrlü səbəb halında isə bu yaş 1 il azaldıldığı üçün aşağı yaşda şəxslərin nikahı qadağandır və məsuliyyətə səbəb olur.
  • Yaxın qohumların nikahı qadağandır. Yəni valideynlər və uşaqlar, baba-nənə və nəvələr, doğma və ögey (ümumi ata və anası olan) qardaş və bacılar birgə nikaha girə bilməz.
  • övladlığa götürənlər və övladlığa götürülənlər də birgə nikaha girə bilməz.

2025-ci il 1 iyuldan etibarən.

  • qardaşların və (və ya) bacıların ümumi bioloji baba və (və ya) nənəsi olan uşaqları.
  • bioloji qohumluğu olan əmi (dayı) və qardaş (bacı) qızı, həmçinin bibi (xala) və qardaş (bacı) oğlu birgə nikaha girə bilməyəcək.
  • başqası ilə nikahda olan şəxslər boşanmadan yeni biri ilə nikaha girə bilməz.
  • Nikaha girməzdən əvvəl tibbi müayinə tələbi olduğu üçün müayinədən imtina edənlər nikahdan məhrum edilir.
  • ölkə ərazisində qanunsuz olan əcnəbilər və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslərlə nikah qadağandır.
  • ruhi xəstəlik və ya əqli gerilik nəticəsində məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxslər nikaha girə bilməz.
  • nikaha girmək istəməyən şəxslə məcburi nikah qadağandır.
  • şəxsin nikaha girmək niyyəti olmadıqda, onunla nikah bağlanarsa, həmin nikah etibarsız sayılır.
  • əri-arvadı itkin düşsə yaxud öldüyü ehtimal edilsə də, məhkəmə qaydasında bu faktın öz təsdiqini tapmadığı hallarda, itkin düşmüş yaxud ölmüş hesab edilən şəxsin əri-arvadı ilə nikah qadağandır.

Göründüyü kimi, nikaha girməzdən əvvəl dəqiq bilinməli nüanslar çoxluq təşkil edir. Odur ki, bu kimi halları da nəzərə aldıqdan sonra nikaha girmək mümkündür.

Müəllif: Praktiki Hüquqşünas | Şəhriyar Həbilov

Şirkətə seçilən adın problem yaratmaması üçün nəzərə alınmalı məqamlar

12 Mar 2025

Qeyri-rezidentə göstərilən xidmətlər üçün əldə edilən gəlirin ƏDV-yə cəlb olunması

by | posted in: Xəbər | 0

Vergi Məcəlləsinin 168.1.5-ci maddəsinə əsasən, bu maddədə göstərilən xidmətlər üzrə işlərin və ya xidmətlərin alıcısının yerləşdiyi və ya qeydiyyatda olduğu, təsis edildiyi, işlər və ya xidmətlər alıcının daimi nümayəndəliyi ilə bilavasitə bağlı olduğu halda, həmin daimi nümayəndəliyin olduğu yer ƏDV məqsədləri üçün işlərin görüldüyü və ya xidmətlərin göstərildiyi yer sayılır. 

Bəs qeyri-rezidentə göstərilən xidmətlərə görə əldə edilən gəlirlər ƏDV-yə hansı formada cəlb olunur? Bu suala “Turan” Tədris Mərkəzinin təlimçisi və iqtisadçı-ekspert Mahmud Abasquliyev aydınlıq gətirir: 

Qeyri-rezidentlərə göstərilən xidmətlərə görə əldə edilən gəlirlərin ƏDV-yə cəlb olunmasının 3 halı mümkündür. Vergi Məcəlləsinin 159.2-ci maddəsində göstərilib ki, bu fəslin müddəalarına uyğun olaraq vergidən azad edilən malların göndərilməsindən, işlərin görülməsindən və xidmətlərin göstərilməsindən başqa, müstəqil sahibkarlıq fəaliyyəti və ya hüquqi şəxs yaratmadan birgə sahibkarlıq fəaliyyəti çərçivəsində malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi bu Məcəllənin 167-ci və ya 168-ci maddələrinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının ərazisində həyata keçirilirsə, vergi tutulan əməliyyatlar sayılır. Məcəllənin 168-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda xidmətlər göstərilməsi və ya işlər görülməsi vergi tutulan əməliyyatlara daxil edilmir.

Birinci hal

Rezident müəssisə qeyri-rezidentə Azərbaycan Respublikasının hüdudları daxilində xidmət göstərərsə, o zaman rezidentin aldığı xidmət haqqının məbləği ƏDV bəyannaməsində əks etdirilərək 18% dərəcə ilə vergiyə cəlb olunacaq.

Misal 1: “AA” MMC İtaliyada fəaliyyət göstərən şirkətə (qeyri-rezident) Azərbaycan Respublikası daxilində hüquq sahəsində xidmət göstərib. Həmin şirkət İtaliyadakı bank hesabından MMC-nin Azərbaycandakı bank hesabına 10.000 manat xidmət haqqı və 1800 manat (cəmi 11.800 manat) əlavə ödəniş edib. Bu zaman “AA” MMC ƏDV bəyannaməsinin Əlavə 3-də həmin məbləğin 1800 manatını ayıraraq dövlət büdcəsinə öhdəliyi formalaşdıracaq.
Büdcəyə ƏDV öhdəliyi: (11.800 : 118%) x 18% = 1.800 manat.

İkinci hal

Əgər rezident müəssisə qeyri-rezidentə onlayn qaydada xidmət göstərərsə, rezidentin bank hesabına qeyri-rezidentin ödədiyi məbləğ ƏDV-yə 0 faiz dərəcəsi ilə cəlb olunur.

Misal 2: “BB” MMC İtaliya şirkətinə onlayn qaydada internet üzərindən treninq xidmətləri göstərib. Bu zaman İtaliyadakı müəssisə Azərbaycandakı rezidentə 11.800 manat xidmət haqqı ödəyib. Belə olan halda, “BB” MMC həmin məbləği 0 faiz dərəcəsi ilə ƏDV-yə cəlb edəcək və ƏDV bəyannaməsinin Əlavə 4-də göstərəcək.
ƏDV 0% üzrə öhdəlik = 11.800 x 0% = 0 manat.

Üçüncü hal

Əgər Azərbaycan Respublikasının rezidenti qeyri-rezidentin öz ölkəsində qeyri-rezidentə xidmət göstərərsə, o zaman həmin xidmətə görə aldığı məbləği ƏDV-yə cəlb etməyəcək. Bu, ƏDV-yə cəlb olunmayan əməliyyat sayılır.

Misal 3: “AA” MMC İtaliyaya gedərək oradakı müəssisənin əməkdaşlarına treninqlər keçib. Bunun müqabilində şirkətin bank hesabına 11.800 manat vəsait daxil olub. Bu zaman həmin məbləği ƏDV bəyannaməsinin Əlavə 3 hissəsinin 2-ci bölməsində ƏDV-yə cəlb olunmayan vəsait kimi göstərərək bəyannaməni təqdim edəcək.

Mənbə: vergiler.az

Hüquqi şəxsin tərkibindən başqa bir hüquqi şəxsin ayrılması zamanı zəruri prosedurlar

1 … 220 221 222 223 224 225 226 … 2. 692