Blog Full

“Vətənpərvər milyonçular” ədalətli vergi sisteminin yaradılması ilə bağlı çağırış ediblər.

Özlərini “Vətənpərvər milyonçular” adlandıran ən zəngin insanlar qrupu Davosda Ümumdünya İqtisadi Forumuna açıq məktubla müraciət ediblər. Onlar ədalətli vergi sisteminin yaradılması ilə bağlı çağırış ediblər və varlılardan daha böyük vergilər tutulmasını xahiş ediblər.

Bu çağırışa imza atanlar arasında, məsələn, “Disney” korporasiyasının varisi Abiqeyl Disney və “Amazon” şirkətinin ilk investorlarından biri Nik Hanauer də vardır. Milyonçular hesab edirlər ki, beynəlxalq maliyyə sisteminə “etimad böhranı” yaranıb. Onlar bərabərsizliyi əsas problemlərdən biri adlandırıblar, hazırkı vergi sistemini isə ədalətsiz adlandırıblar.

“Nə qədər ki, forum iştirakçıları sadə və effektiv həll yolunu – varlılardan daha yüksək vergi tutulmasını – qəbul etməyəcəklər, dünya xalqları onların dünya problemlərinin həllinə dair sözdə sadiqliklərini, bir tamaşa kimi görməkdə davam edəcəklər” – müraciətdə belə deyilir.

“Vətənpərvər milyonçular” hesab edirlər ki, pandemiyadan sonra dünya iqtisadiyyatının bərpası üçün xərclərdə ən zəngin insanların kapital payı indikindən daha çox olmalıdır. “Son iki ildə dünya böyük əziyyətlərdən keçib, lakin, pandemiya dövründə bizim böyük əksəriyyətimiz daha da varlanmışıq. Lakin bizim az bir hissəmiz səmimi şəkildə deyə bilər ki, ədalətli vergi ödəyirik”, – onlar belə qeyd ediblər.

Dünyanın ən varlı on adamının ümumi sərvəti 2020-ci ilin martından bəri iki dəfə artıb. “Vətənpərvər milyonçular”ın Britaniya şöbəsinin hesablamasına görə, əgər sərvəti 5 milyon dollardan çox olan varlılara 2 faiz, 50 milyon dollardan çox olanlara 3 faiz və milyard dollarları olanlara 5 faizlik illik vergi tətbiq olunarsa, əlavə olaraq, 2,5 trilyon dollar toplamaq mümkündür. Bu məbləğdə pulla 2,3 milyard insanı yoxsulluqdan qurtarmaq olar, eləcə də bütün dünya əhalisini koronavirusa qarşı peyvənd etmək mümkündür.

İdarəetmə Uçotu üzrə Mühasiblər İnstitutu (IMA) ümid edir ki, 2022-ci ildə ictimaiyyət mühasiblərə cəmiyyətin üzləşdiyi çoxsaylı çətinliklərin öhdəsindən gəlməyə kömək edəcək fəaliyyət qəhrəmanı kimi baxacaq.

İnstitutun prezidenti və baş icraçı direktoru Ceff Tomson, 2022-ci ili mühasiblərin təchizat zəncirində uğursuzluqlar, müxtəlif boşluqlar, iqlim dəyişikliyi və bu kimi bir çox problemlərin həllində mərkəzi rol oynayacaqları zamanın gəlib çatdığı vaxt kimi proqnozlaşdırır. Mühasiblər təşkilatlara uzunmüddətli davamlı dəyər yaratmağa kömək etmək üçün qısa müddətdə demək olar ki, böhran menecerləri kimi davranmalı olacaqlar. Maliyyə direktorları uzunmüddətli perspektivdə dəyər yaratmaq üçün mühasiblər qrupuna rəhbərlik edərək “gələcəyin əsas rəhbərləri” ola bilərlər, eyni zamanda strateji planlaşdırma, məlumatların təhlili, müəssisənin risklərinin idarə edilməsi və digər xidmətlərdən istifadə etməklə qısamüddətli çətinliklərin öhdəsindən gələ bilərlər.

“Bir çox cəhətdən, mühasibin bacarıqları bu gün peşə, cəmiyyət və təşkilatların qarşısında duran bütün maraqlı vəzifələri və imkanları həll etmək üçün inanılmaz dərəcədə əlverişlidir”, –  Tomson bildirib.

“Mühasib iki, olduqca unikal rol oynayır: dəyər meneceri və dəyər yaradıcısı. Müəssisənin vəziyyəti, eləcə də pandemiya kimi mühüm hadisələr və fasilələr zamanı kritik olan aktivlərin qorunması və mühafizəsinin bütün tarixi aspektləri haqqında etik və ədalətli hesabat verməyimizi təmin etməklə, maraqlı tərəflərin aktivlərinin qorunması nöqteyi-nəzərindən idarə edin. Lakin digər tərəfdən, mühasib də hücum edəndir və dəyər yaradandır. Pandemiya zamanı siz təşkilatların dəyər zəncirləri, öz təchizat zəncirləri baxımından rəqəmsal investisiyalarını necə artırdıqlarını düşünəndə, onlar əslində bir çox yollarla öz investisiyalarını sürətləndiriblər”.

Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklə son illərdə yaradılan YAŞAT Fondu, koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fondu və digər bu kimi fondlara köçürmə edən vergi ödəyiciləri üçün güzəştlər nəzərdə tutulub. Mövzunun mühasibatla bağlı aspektlərini mühasib İlkin Lələyev şərh edir.

Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsinə əsasən, paylarının (səhmlərinin) 51 və daha artıq faizi birbaşa və ya dolayısı ilə dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslər və dövlətin adından yaradılan publik hüquqi şəxslər istisna olmaqla, vergi ödəyicisinin hesabat ilinin mənfəətinin 10 faizindən çox olmayan hissəsinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilən meyarlara cavab verən elm, təhsil, səhiyyə, idman və mədəniyyət sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisə, idarə və təşkilatlara köçürülən hissəsi – 2019-cu il 1 yanvar tarixdən 10 il müddətinə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən ictimai və sosial məqsədlər üçün yaradılmış fondlara köçürülən hissəsi üzrə isə – 2021-ci il 1 yanvar tarixdən 8 il müddətinə vergidən azaddır. Bu maddənin müddəaları yalnız nağdsız ödənişlərə tətbiq edilir.

Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsinə edilmiş əlavəyə əsasən, 2021-ci ilin 1 yanvar tarixindən 8 il müddətinədək müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən ictimai və sosial məqsədlər üçün yaradılmış fondlara ödənilmiş vəsaitlərin həmin hesabat ili üzrə əldə edilmiş mənfəətin 10 faizindən çox olmayan hissəsi qədər mənfəətdən azaldılmasına yol veriləcəkdir.

Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklərin tətbiqi tarixi ilə bağlı nələrə diqqət yetirilməlidir?

İqtisadiyyat Nazirliyinin Kollegiyasının qərarı ilə “Azərbaycan Respublikası ilə digər dövlətlər arasında bağlanmış ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında beynəlxalq müqavilələrin inzibatçılığı Qaydaları”nın və müvafiq sənədlərin doldurulması qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında” 2017-ci il 12 iyun tarixli Qərarında dəyişiklik edilib.

Qərara əsasən, “Azərbaycan Respublikası ilə digər dövlətlər arasında bağlanmış ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında beynəlxalq müqavilələrin inzibatçılığı Qaydaları”na bir sıra əhəmiyyətli dəyişikliklər olunub və yeni Əlavələr təsdiq edilib.

Bu qaydalar Azərbaycan Respublikası ilə hər hansı xarici dövlət arasında imzalanmış və müvafiq dövlətdaxili prosedurlara uyğun qaydada qüvvəyə minmiş gəlirlərə və əmlaka görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında beynəlxalq müqavilələrin icrasının təmin edilməsini müəyyənləşdirir.

Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklərin tətbiqi tarixi ilə bağlı nələrə diqqət yetirilməlidir?

Qeyd edək ki, Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən ötən dövrlərdə mütəmadi olaraq “Azərbaycan Respublikası ilə digər dövlətlər arasında bağlanmış ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında beynəlxalq müqavilələrin inzibatçılığı Qaydaları”nın tətbiqi ilə bağlı rezidentlərin və qeyri-rezidentlərin rastlaşdıqları çətinliklər araşdırılıb. Bununla bağlı, beynəlxalq müqavilələrin tətbiqi ilə bağlı bir sıra dövlətlərin təcrübəsi nəzərdən keçirilib və müvafiq qərarla inzibatçılıq qaydalarına əlavə və dəyişikliklər edilib.

Eyni zamanda, yeni dəyişikliklərdə beynəlxalq müqavilələrdən sui-istifadə hallarının qarşısının alınması, əvvəlcədən vergidən azadolmanın və ya məhdud vergitutmanın tətbiqi ilə bağlı prosedurun sadələşdirilməsi və faktiki sahibliyin müəyyən olunması şərtləri ilə bağlı yeni müddəalar öz əksini tapıb.

Müvafiq qaydalarla həmçinin DTA (Double Taxation Agreements) formaları – Azərbaycan Respublikası ilə hər hansı xarici dövlət arasında imzalanmış və müvafiq dövlətdaxili prosedurlara uyğun qaydada qüvvəyə minmiş beynəlxalq müqavilələr əsasında, gəlirlərə və əmlaka görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması məqsədilə rezident və (və ya) qeyri-rezident tərəfindən təqdim edilən ərizə formaları da təsdiq edilib. DTA ərizələrinin 5 forması mövcuddur. Ərizə formalarının hər birinin vahid nümunəsi Qaydaların əlavələri ilə müəyyən edilib.

Qaydalar, eləcə də DTA formaları ilə Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi internet ünvanında aşağıdakı linkdə tanış olmaq mümkündür: https://www.taxes.gov.az/az/page/ikiqat-vergitutmanin-aradan-qaldirilmasi-haqqinda-beynelxalq-muqavilelerin-inzibatciligi-qaydalari

Mənbə: taxes.gov.az