Oxunma sayı: 140. 112
2 Dek 2021

Operativ vergi nəzarəti zamanı götürülmüş sənədlər səyyar yoxlama zamanı əsas kimi istifadə edilə bilər?

by | posted in: Vergi, Xəbər | 0

Müəssisəmiz müxtəlif ərzaq və məişət mallarının satışı fəaliyyəti ilə məşğul olur. 2018-ci ilin iyun ayında Vergi orqanı tərəfindən Operativ vergi nəzarəti qaydasında mal-material uçotunun düzgünlüyünün yoxlaması keçirilmiş və yoxlama zamanı Vergi Məcəlləsinin 52.5-ci maddəsinə əsasən müəssisənin müxtəlif daxili sənədləri və elektron daşıyıcı olan kompüterlərini qərara əsasən götürmüşlər. Müəssisənin mühasibat sənədlərinin bəziləri itirildiyi üçün sənədlər qismən təqdim edilmişdir. Operativ yoxlama keçirmək mümkün olmamışdır. Bundan sonra 2018-ci ilin sentyabr ayında növbəti səyyar vergi yoxlaması keçirilməsi haqqında bildiriş təqdim edilmişdır.

Sual: 2018-ci ilin iyun ayında Vergi orqanı tərəfindən Operativ vergi nəzarəti qaydasında götürülmüş sənədlər və elektron daşıyıcı olan kompüterdə olan məlumatlardan 2018-ci ilin sentyabr ayında açılmış növbəti səyyar vergi yoxlaması zamanı mənbəyi bəlli olan məlumat kimi istifadə edilməsinin nə qədər qanuna müvafiq olduğunun izahını sizdən xahiş edirəm.

Cavab: Bildiririk ki, kameral və səyyar vergi yoxlamalarını, operativ vergi nəzarətini keçirmək vergi orqanının hüququ kimi təsbit olunur. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı məlumat əsasında vergi ödəyicisinin gəlirlərinin və ya vergitutma obyektinin gizlədilməsinin (azaldılmasının) əlamətləri müəyyən edildikdə vergi orqanları tərəfindən növbədənkənar vergi yoxlaması, habelə operativ vergi nəzarəti tədbirləri həyata keçirilə bilər.

Səyyar vergi yoxlamasının aparılması zamanı sənədlər təqdim edilmədikdə, mühasibat uçotunu aparmadıqda və ya mühasibat uçotunu müəyyən edilmiş qaydada aparmadıqda, mühasibat və hesabat sənədləri məhv olunduqda (itirildikdə), həmçinin vergitutma obyektinin müəyyənləşdirilməsi hər hansı başqa səbəblərdən mümkün olmadıqda, vergi orqanlarının ödənilməli olan verginin məbləğini əlaqəli məlumatlardan, o cümlədən vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlardan istifadə etməklə hesablamaq hüququ vardır. Operativ vergi nəzarəti zamanı müəyyən olunan real dövriyyə kameral qaydada verginin hesablanmasına, səyyar vergi yoxlamasında müəyyən olunan kənarlaşma isə əlavə verginin və maliyyə sanksiyasının tətbiqinə əsas verir.

Bax: Vergi Məcəlləsinin 23.1-ci, 38.3-cu, 50-ci, 58-ci və 67.1.9-cu maddələri.

Mənbə: taxes.gov.az

Bax:

2 Dek 2021

ƏDV ödəyicisi olmayan vergi ödəyicisi əvvəlki tarixə ƏDV ödəyicisi ola bilərmi?

by | posted in: Xəbər | 0

ƏDV-nin uçotu, ƏDV öhdəliyi, ƏDV əvəzləşdirilməsi,Mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələri ilə (beynəlxalq yük və sərnişin daşımaları istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin və yük daşımalarını (o cümlədən taksi ilə) və yaxud həmin daşımaları müqavilə əsasında digər şəxslər vasitəsilə həyata keçirən şəxslər istisna olmaqla, digər ƏDV ödəyicisi olmayan vergi ödəyiciləri əvvəlki 3 il ərzində istənilən vaxt ƏDV qeydiyyatına düşə bilər. İqtisadçı ekspert Anar Bayramov mövzunu şərh edərək bildirib ki, bu zaman bəzi vacib məqamlar gözlənilməlidir.

Burada birinci məqam ondan ibarətdir ki, müddət 3 ildən çox olmayan dövrü əhatə etməlidir. Yəni, vergi ödəyicisi 3 ay və ya 6 ay, 1 il və ya 2 il və s. müddət üçün qeydiyyata alına bilər. Bu zaman vergi ödəyicisi qeydiyyatı qüvvəyə mindiyi tarixdən vergiyə cəlb olunan əməliyyatlar üzrə ƏDV ödəməlidir.

İkinci məqam – Vergi Məcəlləsinin 177.5-ci maddəsinə əsasən, müvafiq əməliyyatlar vergi ödəyicisi tərəfindən verilən birinci bəyannamədə əks etdirilməlidir.

Üçüncü məqam – vergi ödəyicisi öncəki dövrlər üçün əvəzləşdirmə həyata keçirməsi üçün, ödənişləri Vergi Məcəlləsinin əvəzləşdirilmə qaydalarına uyğun həyata keçirməlidir. Yəni, mal və (və ya) iş (xidmətin) dəyərini bank hesabından ƏDV ödəyicisi olan vergi ödəyicisinin bank hesabına ödəməlidir. Həmçinin həmin mal və (və ya) iş xidmətə görə hesablanan ƏDV məbləğini isə qarşı tərəfin ƏDV depozit hesabına ödəməlidir.

Dördüncü məqam – vergi ödəyicisi bəyannamədə əks etdirilmiş əməliyyatlar üçün bu maddənin məqsədləri üçün nəzərdə tutulan elektron qaimə – fakturaları təqdim etmək hüququna malikdir.

Misal: Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi 6 ay öncəki dövr üçün ƏDV qeydiyyatına alınmaqla bağlı müraciət edir. Fərz edək ki, vergi ödəyicisinin həmin dövr üzrə 50 000 manat dövriyyəsi olub. Bu zaman vergi ödəyicisi qarşı tərəflərə həmin dövriyyə üzrə elektron qaimə-faktura təqdim edəcəyindən, dövriyyənin tərkibinə ƏDV məbləğini də daxil etməlidir. Yəni, vergi ödəyisi elektron qaimə-fakturada malın dəyərini 50 000 manat yox, 42 372,88 manat qeyd edəcək. Çünki malın dəyərinə 7627.12 ƏDV (50 000 manat (dövriyyə) – 42 372,88 manat (malın ƏDV-siz dəyəri)) hesablamalıdır. Dövriyyədən ƏDV-siz malın dəyərini hesablamaq üçün ümumi dövriyyəni 1,18-ə bölmək lazımdır. Misalımızda dövriyyə 50000 manat olduğu üçün malın dəyəri də 42 372,88 (50 000 manat (dövriyyə)/1.18) manat təşkil edəcək. Təbii ki, dövriyyədən malın dəyərini çıxmaqla və ya malın dəyərini 18 faizə vurmaqla hesablanmış ƏDV məbləğini tapmaq mümkündür.

Vergi ödəyicisinin əvvəlki 6 aylıq dövriyyə üzrə dəqiqləşdirilmiş bəyannamə verməsinə ehtiyac yoxdur, elə birinci bəyannamədə əvvəlki 6 aya düşən ƏDV-siz dövriyyəni 42 372,88 manat qeyd etməsi yetərlidir. Bu halda əməliyyat həmin ay ərzində baş vermiş hesab olunur.

Mənbə: vergiler.az

Bax:

1 Dek 2021

Biznes psixologiyasının təşəkkülü və inkişaf tarixi (II hissə)

by | posted in: Xəbər | 0

Biznes psixologiyasının təşəkkülü və inkişaf tarixi (II hissə)

I hissəyə nəzər yetirin

P. Rayno ümumiqtisadi məsələlərə və sahibkarlığın problemlərinə, ölkənin iqtisadi artımında sonuncunun roluna toxunurdu. Pol Albu iqtisadi psixologiya strukturuna təşkilati və sənaye psixologiyası problemlərini daxil etmişdi. O, hesab edirdi ki, iqtisadi davranış, həm istehlakı, həm də işi və istehsalı əhatə edir ki, bu da iqtisadi-psixoloji reallığın müxtəlifliyindən xəbər verir.

V. M. Sokolinski qeyd edir ki, XX əsrin 60-70-ci illərində alman alimləri B. Ştrumpel və Q. Şmeldersin pul və maliyyə psixologiyasına həsr olunmuş əsərləri meydana çıxmışdı.

Biznes psixologiyasının inkişafında üçüncü mərhələ XX əsrin 80-ci illəri ilə bağlıdır. 1982-ci ildə iqtisadi psixologiya sahəsində bir çox mütəxəssislərin səylərini və fəaliyyətini əlaqələndirən Beynəlxalq Tədqiqatlar Assosiasiyası yaradılmışdır. Avropa və Amerika ölkələrində biznesin müasir psixologiyasının inkişaf istiqamətlərinin və təhsil proqramlarının təhlili göstərdi ki, dünya mərkəzlərində biznes psixologiyasının problemlərinin tədqiqi və öyrənilməsi iki əsas istiqamət üzrə aparılır. Bir tərəfdən fəaliyyətin mikroiqtisadi səviyyəsində istehlakçı davranışına dair geniş spektrli suallar – fərd, ev təsərrüfatı, firma – qeyd edilir. Bu istiqamət üçün başlıca olara mikroiqtisadi nəzəriyyə konsepsiyası çıxış edir.

Digər tərəfdən, tədqiqatçıların diqqət mərkəzində iqtisadi fəaliyyətin psixoloji aspektinin makrosəviyyəsi dayanır. Bu istiqamətdə məcmu iqtisadi hadisələr – pul, vergi, inflyasiya, işsizlik, yoxsulluq, sərvət kimi hallar araşdırılır. Nəzəri bazis makroiqtisadiyyat, institusional nəzəriyyə və s. bilik sistemlərində yerləşir.

1 Dek 2021

Vergi orqanında uçotda olmayan vətəndaşlara bildirişlərin gəlməsi nə ilə bağlıdır?

by | posted in: Xəbər | 0

maliyyə sanksiyaları, Vergi ödəyicisinin uçotu, ƏDV, Avtonəqliyyat vasitələri ilə daşımalar, vergi məcəlləsi dəyişiklik, xüsusilə külli miqdar, Xeyli miqdar, Vergi Məcəlləsi, vergitutma, gəlirin bölüşdürülməsi, əmlakın bölüşdürülməsi, Kameral vergi yoxlaması, Kameral vergi yoxlamasının müddəti, Xronometraj metodu ilə müşahidə, qaimə-fakturanın gec göndərilməsi, Vergi sanksiyası gəlirləri, Vergi Məcəlləsinin 159.5-ci maddəsi, cari vergi arayışı, Cari vergilərin hesablanması haqqında Arayış,Son günlərdə heç nədən xəbəri olmayan sadə vətəndaşa vergi orqanında vergi ödəyicisi kimi uçota alınması barədə bildiriş gəlir. Ona, eyni zamanda, vergi öhdəliyinin olduğu bildirilir ki, bu da təbii olaraq vətəndaşları narahat edir. Mövzu ilə bağlı vətəndaşları maraqlandıran suallara vergi məsələləri üzrə mütəxəssis İlqar Əsədov aydınlıq gətirib:

– Bütün bu kimi əməliyyatlar, əslində, qeyri-qanuni əməllərin və bu cür əməllərə yaradılan münbit şəraitin son nəticəsi olaraq ortaya çıxır. Təəssüf ki, vergi qanunvericiliyinin bir sıra sadələşdirilmiş vergitutma sxemlərindən vergi ödəyiciləri vergidən yayınma sxemi kimi istifadə edirlər. Bu cür sxemlərdən biri əlvan və qara metal qırıntılarının faktiki olaraq başqa şəxslərdən alınıb sadə vətəndaşların adına rəsmiləşdirilməsidir. Sıravi vətəndaşlar onların adına bu cür rəsmiləşdirilmələrə razılıq verməməlidir, əks halda, birmənalı şəkildə vergi uçotuna alınmalı və vergi ödəməli olacaqlar.

Metal və ya metaldan hazırlanmış məhsulların istehsalı sahəsində buna bənzər hallar olduqca geniş vüsət alıb. Bu məsələ illər uzunu aktual olaraq qalmaqdadır. Təsadüfi deyil ki, vergi orqanları tərəfindən 2021-ci ildə bu sektorda çalışan istehsalat müəssisələrində ciddi nəzarət tədbirləri həyata keçirilib.

İri istehsalat müəssisələri vergi ödəyicisi kimi uçotda olmayan şəxslərə müəyyən razılaşdırılmış məbləğ ödəməklə və ya onlara bir mənfəət təqdim etməklə əlvan və qara metal qırıntılarını onların adlarına rəsmiləşdirir və dövlətə sadəcə Vergi Məcələsinin 101.6-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş 2 faiz dərəcəsində vergi ödəməklə həm vergilərdən, həm vergi uçotuna alınmaqdan, həm də qanuni olmayan yollarla aldığı mallara görə maliyyə sanksiyasına məruz qalmaq riskindən özlərini azad edirlər.

Vergi Məcəlləsinin 101.6-cı maddəsi vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərin “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanunun 3.5-ci maddəsində göstərilən malların – bizim nümunədə bu, əlvan və qara metal qırıntılarıdır – təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirlərindən (Vergi Məcəlləsi ilə vergidən azad olunan gəlirlər istisna olmaqla) xərclər çıxılmadan ödəmə mənbəyində 2 faiz dərəcə ilə vergi tutulmalı olduğunu göstərir.

Vergi orqanları haqlı olaraq bu cür vergidən yayınma sxemləri aşkar etdikdə əməliyyatların faktiki iqtisadi göstəricisini və ağlabatanlıq prinsipini əsas götürərək vergilərin bərpa edilməsi istiqamətində tədbirlər görürlər.

Bir sıra hallarda mühasiblər, sahibkarlar və əlaqədar şəxslərin bu məsələ ilə bağlı etirazlarını görürük. Onlar fikirlərində əsas etibarilə əlvan və qara metal qırıntılarının təqdim edilməsində sahibkarlıq fəaliyyəti hesab olunacaq həddin müəyyən edilməməsini arqument kimi gətirirlər. Lakin unutmaq olmaz ki, vergi qanunvericiliyi mahiyyət və ağlabatanlıq prinsipləri ilə vəhdət şəkildə formalaşıb. Hansısa həddin qanunla müəyyən edilməməsi vergi ödəyicilərinə, ələlxüsus da qanunun bu hissəsindən vergidən yayınma sxemi kimi istifadə edən şəxslərə sanki qanun çərçivəsində hansısa əməliyyatları rəsmiləşdirmək və faktiki qeyri-qanuni hərəkətlər etmək hüququ vermir. Əgər siz həmin vətəndaşların adına tərtib edilmiş malların alış aktındakı məbləğləri və ya bir neçə belə malların alış aktıları üzrə ümumi məbləğlərin həcmini görsəniz, onların heç vaxt reallığı əks etdirə bilməyəcəyini rahatlıqla təsbit edə bilərsiniz. Belə ki, hər bir insanın sutkalıq vaxtının yatmağa, yeməyə, ailəsi ilə olmağa və digər ehtiyaclarını ödəməyə tələb olunan hissəsi vardır. İşləməyə qalan digər hissə ilə ağlabatan olmayan məbləğ civarında əlvan və metal qırıntıları toplanıla və təqdim edilə bilməz. Bu cür ölçüdə fəaliyyət yalnız təşkilatlanmış formada mümkündür. Təşkilatlanmış və ağlabatanlıq prinsipi üzrə sahibkarlıq fəaliyyəti hesab ediləcək həddə əlvan və qara metal qırıntılarını təqdim edən şəxslərin isə vergi uçotuna alınması və vergilərini ümumi qaydada ödəməsi labüddür.

Lakin vergi orqanları vergini dövlət büdcəsinə bərpa edərkən Vergi Məcəlləsinin 3.5-ci maddəsi ilə təsbitini tapmış və Konstitusiyaya əsaslanan heç bir şəxs əldə etdiyi gəlirə görə eyni növ vergini bir dəfədən artıq ödəməyə məcbur oluna bilməz prinsipini rəhbər tutmalıdırlar.

Onu da qeyd edək ki, 2022-ci ildən qüvvəyə minməsi gözlənilən Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklərlə bağlı təkliflərdə Məcəllənin 101.6-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş 2 faizlik dərəcənin 5 faizə qaldırılması da yer alıb. Böyük ehtimalla bu təklifin qəbul ediləcəyini və belə mübahisəli halların sayının azalacağı güman edilir.

Mənbə: vergiler.az

Bax:

1 … 777 778 779 780 781 782 783 … 2. 686