Müasir biznes mühitində şəffaflığın təmin edilməsi və vergi qanunvericiliyinin tələblərinə tam əməl olunması hər bir müəssisənin dayanıqlı inkişafının əsas zəminidir. Lakin vergi qanunvericiliyinə müntəzəm olaraq edilən dəyişikliklər, yeni normativ-hüquqi aktların qüvvəyə minməsi və uçot sistemlərinin mürəkkəbləşməsi sahibkarlar üçün müəyyən çətinliklər yaradır. Hətta təcrübəli mühasibat heyətinə malik şirkətlərdə daxili nəzarət mexanizmlərində kiçik kənaraçıxmalar və ya sənədləşmə xətaları baş verə bilər. Bu baxımdan, dövlət vergi xidməti orqanları tərəfindən həyata keçirilən yoxlamalar zamanı gözlənilməz cərimə və maliyyə sanksiyaları ilə üzləşməmək üçün vergi yoxlamasına hazırlıq prosesi həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Biznes subyektlərinin qarşılaşdığı əsas çətinlik vergi müfəttişinin gəlişi anında təlaşa düşmək və sənədləri tələsik qaydaya salmağa çalışmaqdır. Bu cür yanaşma adətən struktur səhvlərinə, uyğunsuzluqlara və nəticədə böyük məbləğdə əlavə hesablanmış vergilərə gətirib çıxarır. Təcrübə göstərir ki, öncədən aparılan peşəkar vergi auditi və profilaktik tədbirlər vergi risklərini minimuma endirməyin ən effektli yoludur. Bakıda uzun illərdir peşəkar konsaltinq fəaliyyəti göstərən Accounting.Az komandası şirkətlərə kompleks vergi yoxlamasına hazırlıq xidmətini təklif edərək maliyyə təhlükəsizliyini etibarlı zəmanət altına alır.
Vergi yoxlamalarının növləri: kameral və səyyar vergi yoxlaması arasındakı fərqlər
Vergi yoxlamasına düzgün hazırlaşmaq üçün ilk növbədə vergi nəzarətinin formalarını və onların hüquqi mexanizmlərini dəqiq anlamaq lazımdır. Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq, vergi orqanları əsasən iki növdə yoxlama həyata keçirir.
-
Kameral vergi yoxlaması
Kameral vergi yoxlaması vergi ödəyicisinin fəaliyyət yerinə getmədən, vergi orqanında olan sənədlər və bəyannamələr əsasında aparılan növbədənkənar təhlildir. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş vergi bəyannamələri, mühasibat hesabatları və digər sənədlərlə vergi orqanındakı məlumatlar arasında kənaraçıxma müəyyən edildikdə kameral yoxlama çərçivəsində dəqiqləşdirilmiş hesabatlar və ya yazılı izahatlar tələb olunur.
Xüsusiyyəti: Davamlı və avtomatlaşdırılmış xarakter daşıyır.
Əsas risk: Düzgün cavablandırılmayan kameral dəqiqləşdirmə məktubları səyyar vergi yoxlamasının təyin olunmasına zəmin yaradır.
-
Səyyar vergi yoxlaması
Səyyar vergi yoxlaması isə vergi ödəyicisinin fəaliyyət göstərdiyi ünvanda (ofis, anbar, istehsalat sahəsi) birbaşa ilkin sənədlərin, müqavilələrin, bank çıxarışlarının və faktiki inventarizasiya nəticələrinin yoxlanılmasıdır.
Xüsusiyyəti: Daha dərin, hərtərəfli və yerində aparılan nəzarətdir.
Əsas risk: Bank əməliyyatları ilə rəsmi sənədlərin uyğunsuzluğu, kassada nağd pul intizamının pozulması və formal müqavilələr üzrə xərclərin silinməsi zamanı böyük maliyyə sanksiyaları.
Hər iki yoxlama növündə uğurlu nəticə əldə etmək üçün şirkətdaxili uçotun baza sistemləri mükəmməl vəziyyətə gətirilməlidir. Məhz bu mərhələdə peşəkar https://accounting.az/xidmet-kategoriya/vergi-xidmetleri/ təminatçısı ilə əməkdaşlıq etmək mümkün boşluqları öncədən aşkar etməyə imkan verir.
Vergi yoxlaması zamanı ən çox rast gəlinən səhvlər və onların fəsadları
Praktikada vergi müfəttişlərinin diqqətini çəkən və sanksiyalara səbəb olan əsas nöqsanlar mühasibat və vergi uçotunun düzgün inteqrasiya olunmamasından qaynaqlanır. Şirkətimizin çoxillik təcrübəsi göstərir ki, vergi yoxlamasına hazırlıq zamanı ən çox aşağıdakı kritik səhvlərlə qarşılaşırıq:
Rəsmi təhvil-təslim sənədlərinin və müqavilələrin çatışmazlığı: Xərclərin gəlirdən çıxılması üçün yalnız elektron qaimə-faktura kifayət etmir. Müqavilələrin, aktların, nəqliyyat qaimələrinin və göstərilən xidmətin faktiki icrasını sübut edən sənədlərin olmaması xərclərin ləğvinə və mənfəət (gəlir) vergisinin artmasına səbəb olur.
Əvəzləşdirilən ƏDV məbləğlərindəki uyğunsuzluqlar: ƏDV bəyannamələrində göstərilən əvəzləşdirmə məbləğlərinin ödəniş tapşırıqları və qaimələrlə tam üst-üstə düşməməsi.
Kassa və bank əməliyyatlarında hesablaşmaların düzgün aparılmaması: Nağd pul limitlərinin aşılması, kassa məxaric orderlərinin düzgün tərtib edilməməsi.
Əmək haqqı və kadr sənədləşməsindəki nöqsanlar: İşçilərin faktiki iş saatları ilə tabellərin uzlaşmaması, ezamiyyə xərclərinin normadan artıq göstərilməsi.
İkili uçot (“qara mühasibatlıq”) və ya formal əməliyyatlara şübhələr: Risklilər siyahısına düşmüş təchizatçılarla işləmək və riskli vergi ödəyicilərindən mal və xidmət alışı.
Səhvlərə görə müəssisəni nələr gözləyir?
Vergi Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə əsasən, bu cür səhvlər müəssisə üçün ciddi maliyyə və hüquqi nəticələr doğurur:
Maliyyə sanksiyaları və cərimələr: Ödənilməmiş (səhvən az ödənilmiş) vergi məbləğlərinə 50%-dək maliyyə sanksiyaları.
Gecikdirilmiş hər gün üçün faiz hesablanması: Ödənilməmiş vergilərə görə hər gecikdirilmiş gün üçün 0.1% faiz cərimə tətbiqi.
Bank hesablarının bloklanması: Vergi borcu və ya sənəd təqdim edilməməsi səbəbindən sərəncam qoyularaq bank hesablarının dondurulması.
Rəhbər şəxslərin inzibati və cinayət məsuliyyəti: Böyük məbləğdə vergidən yayınma hallarında hüquqi məsuliyyət.
Vergi yoxlamasına hazırlıq xidməti çərçivəsində nələr edilir?
Accounting.Az tərəfindən təklif olunan kameral və səyyar vergi yoxlaması üzrə hazırlıq xidməti müəssisənizin cari fəaliyyətinin hərtərəfli ekspress-auditini əhatə edir. Bizim mütəxəssislər vergi müfəttişi gözü ilə sənədlərinizə baxacaq və bütün riskli nöqtələri öncədən neytrallaşdıracaqlar.
Hazırlıq prosesində icra olunan əsas fəaliyyətlər:
1.İlkin sənədlərin toplanması və sənədləşmənin qanunauyğunluğunun yoxlanılması
Müəssisənin mühasibat bazası, bank çıxarışları, təhvil-təslim aktları və bəyannamələri toplanır. Bütün ilkin mühasibat sənədlərinin, müqavilələrin və elektron qaimələrin vergi qanunvericiliyinə uyğunluğu təhlil edilir.
Vergi risklərinin aşkarlanması və xəbərdarlıq:
Mümkün vergi hüquqpozmalarının qiymətləndirilməsi və onların aradan qaldırılması üçün praktiki tövsiyələr verilir.
Düzəlişlərin edilməsi və sənədləşmənin tamamlanması
Aşkar edilmiş çatışmazlıqlar aradan qaldırılır, qeyri-dəqiq hesabatlar yenilənir və vahid sənəd paketi formalaşdırılır. Yoxlamayadək dəqiqləşdirilmiş bəyannamələrin təqdim edilməsi vasitəsilə cərimə ehtimallarının sıfırlanması istiqamətində işlər görülür.
Artıq ödənilmiş vergilərin müəyyən edilməsi
Şirkətinizin büdcəyə artıq ödəmiş olduğu vergi, rüsum və cərimə məbləğlərinin aşkar edilərək geri qaytarılması və ya gələcək öhdəliklərlə əvəzləşdirilməsi üzrə hüquqi dəstək göstərilir.
Vergi orqanları ilə ünsiyyət və yazılı izahatlar
Vergi yoxlaması gedişatında Dövlət Vergi Xidməti orqanlarının sorğularına əsaslandırılmış izahatların hazırlanır və şirkətin qanuni hüquqları müdafiə olunur.
Tez-tez Verilən Suallar (FAQ)
- Vergi yoxlaması haqqında vergi ödəyicisinə nə vaxt xəbərdarlıq edilir?
Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında vergi ödəyicisinə yoxlamanın başlanmasına azı 15 gün qalmış yazılı bildiriş göndərilir. Kameral vergi yoxlaması isə vergi orqanı tərəfindən xüsusi xəbərdarlıq edilmədən, təqdim edilmiş bəyannamələr əsasında aparılır.
- Vergi yoxlaması nə qədər müddət davam edə bilər?
Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi müddəti 30 iş günündən artıq olmamalıdır. Müstəsna hallarda yoxlamanın müddəti vergi orqanının qərarı ilə 90 iş gününədək uzadıla bilər.
- Vergi yoxlamasının nəticəsi ilə razılaşmadıqda nə etmək lazımdır?
Vergi ödəyicisi yoxlama aktı üzrə mülahizələrini və etirazlarını aktı aldığı gündən 3 ay ərzində vergi orqanına təqdim edə bilər. Həmçinin, vergi orqanının qərarından yuxarı vergi orqanına və ya məhkəməyə şikayət etmək hüququnuz vardır. Accounting.Az mütəxəssisləri bu mərhələdə şikayət və etiraz sənədlərinin hazırlanmasında sizə tam dəstək göstərir.
Niyə Məhz Accounting.Az MMC?
Accounting.Az Bakıda konsaltinq və vergi xidmətləri sektorunda 10 ildən artıq zəngin təcrübəyə malik peşəkar komandadır. Şirkətimiz beynəlxalq audit və məsləhətçi firmalarının reytinqində dünyada öncül yerlərdən birini tutan “PrimeGlobal” Beynəlxalq Assosiasiyasının Azərbaycandakı rəsmi üzvüdür. Bu tərəfdaşlıq bizim göstərdiyimiz xidmətlərin beynəlxalq keyfiyyət standartlarına və yüksək məxfilik prinsiplərinə tam cavab verdiyini sübut edir.
Bizim xidmətimizdən yararlanmaqla siz yalnız vergi yoxlamasına hazırlaşmırsınız, həm də müəssisənizin daxili maliyyə intizamını möhkəmləndirir, riskləri minimuma endirir və biznesinizin nüfuzunu qoruyursunuz.
Vergi yoxlaması bildirişi almısınız və ya risklərdən sığortalanmaq istəyirsiniz?
Vaxt itirmədən Accounting.Az vergi məsləhətçiləri ilə əlaqə saxlayın və ya mütəxəssislərimizin sizə zəng etməsi üçün müraciət edin.
Əlaqə telefonlarımız: +994 12 310 09 29 | +994 12 598 37 98 | +994 50 225 81 05
E-mail: /
