Read More9
Read More9
Oxunma sayı: 163. 642
4 Mar 2025

Xarici ölkə vətəndaşları da ƏDV-ni geri alacaq – nələr dəyişdi?

by | posted in: Xəbər | 0

Vergi ödəyicilərinin əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) bir hissəninin geri qaytarılması prosesində daha rahat və şəffaf bir sistemə keçidini təmin etmək məqsədilə 2025-ci ildən Vergi Məcəlləsində bu mexanizmlə bağlı dəyişikliklər edilib. Yeniliyi “Business Service Centre” şirkətinin maliyyə-mühasibatlıq işləri üzrə aparıcı mütəxəssisi Səbinə Mirzəyeva şərh edir. 

Vergi Məcəlləsinə əsasən, fiziki şəxs olan istehlakçılar tərəfindən ƏDV-nin bir hissəsinin geri qaytarılması (neft və qaz məhsulları, avtomobillər, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları istisna olmaqla) qaydası nağdsız qaydada ödənilmiş ƏDV məbləğinin 17,5 faizini, nağd şəklində ödənildiyi halda isə 5%-ni təşkil edir (teatr tamaşaları, film nümayişi, muzey ziyarəti və simfonik orkestrin konserti sahəsində göstərilən xidmətlərə görə qaytarılan ƏDV məbləği istisna olmaqla).

Vergi Məcəlləsinin 165.5-ci maddəsinə edilən dəyişikliklərə əsasən, 2025-ci ilin 1 iyul tarixindən etibarən teatr tamaşaları, muzey və sərgi biletləri, simfonik orkestr, film nümayişi sahəsində alınmış xidmətlərə görə yalnız nağdsız qaydada ödənilən ƏDV-nin 50 faizinin geri qaytarılması mümkün olacaq. Bu zaman nəzarət-kassa aparatının çeki Vergi Məcəlləsinin tələblərinə cavab verməlidir. Yeniliyin əsas məqsədi ölkədə mədəniyyət və incəsənət tədbirlərinə olan marağı artırmaq, əhalini bu tədbirlərdə iştirak etməyə həvəsləndirmək və dövlət tərəfindən mədəniyyət sahəsinin inkişafına dəstək verməkdir.

Misal: Vətəndaş 2025-ci ilin sentyabr ayında simfonik orkestrin konserti üçün 59 manata nağdsız qaydada bilet alır. Bu məbləğin 50 manatı biletin dəyəri, 9 manatı isə ƏDV məbləğidir. Vergi Məcəlləsində edilmiş dəyişikliklərə əsasən, vətəndaş həmin ƏDV məbləğinin 50%-ni, yəni 4.5 manatını geri ala biləcək.

Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər tərəfindən Azərbaycan Respublikası ərazisində alınmış mallara görə (istehsal və kommersiya məqsədləri istisna olmaqla) ödənilmiş ƏDV məbləği müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalara əsasən geri qaytarılır. Həmçinin, Vergi Məcəlləsində edilmiş dəyişikliklərə əsasən, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə tibb müəssisələri və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslər tərəfindən göstərilmiş xidmətlərə görə yalnız nağdsız qaydada ödənilmiş ƏDV məbləği geri qaytarılır. Çünki nağd ödənişlər üçün ƏDV-nin geri qaytarılma proseduru tətbiq edilmir. Bu dəyişiklik həmin şəxslərin 90 gün müddətində ölkə ərazisini tərk etdikləri halda tətbiq olunur. Xarici ölkə vətəndaşı tibbi xidmət göstərilən yerə yaxın olan xüsusi məntəqədə və ya onlayn vergiqaytarma portalı vasitəsilə ƏDV-nin geri qaytarılmasını həyata keçirə bilər. Vergi Məcəlləsində ƏDV-nin geri qaytarılması ilə bağlı edilən dəyişikliklər həm yerli, həm də əcnəbi vergi ödəyicilərinin ƏDV-ni geri almaq prosesini daha sadə və şəffaf etmək məqsədi daşıyır.

Mənbə: vergiler.az

İşəgötürən işçilərlə bağlı hansı məlumatları təqdim etməlidir?

4 Mar 2025

751-ci “Maliyyə xərcləri” hesabı üzrə müxabirləşmə nümunələri

by | posted in: Xəbər | 0

751-ci “Maliyyə xərcləri” hesabı

Mühasibat uçotunun hesablar planının 7-ci bölməsi üzrə açılan hesablarda ayrı-ayrı xərc maddələri üzrə mühasibat qeydləri aparılır. Belə hesablardan biri Hesablar Planının 75-ci maddəsi üzrə açılan 751-ci “Maliyyə xərcləri” hesabıdır. Hesab üzrə müxabirləşmələr, subhesabların açılması AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  əsasında tənzimlənir.

Bu hesabda, yuxarıda qeyd edilən Qaydaların 57.3 bəndinə əsasən “mühasibat uçotu subyektinin maliyyə fəaliyyətinin həyata keçirilməsi zamanı faiz xərci, konvertasiya olunan istiqrazlar üzrə faiz xərcləri, maliyyə iсarəsi üzrə faiz xərcləri, faiz xərcləri yaradan öhdəliklər üzrə məzənnə xərcləri və digər maliyyə xərcləri barədə ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir.”

751-ci “Maliyyə xərcləri” hesabı üzrə uçot, müxabirləşmələr zamanı tənzimləmələr haqqında buradan daha geniş oxumaq olar. Bu məqalədə, həmçinin imtiyazlı səhmlərin buraxılışı və bankdan uzunmüddətli kredit alındıqda və qaytarıldıqda maliyyə xərcləri ilə bağlı müxabirləşmə nümunələri də verilib.

Aşağıda daha iki hal üçün 751-ci “Maliyyə xərcləri” hesabı üzər müxabirləşmə nümunələri verilib.

Digər şəxslərdən borc götürüldükdə maliyyə xərcləri ilə bağlı nümunələr

“A” MMC istehsal prosesini fasiləsiz şəkildə davam etdirmək üçün pulunun yetərsiz olduğu qənaətinə gəlmişdir. Məsələni həll etmək üçün əməkdaşı olan “B” MMC-dən 36000 manat məbləğində, uzunmüddətli borc pul almışdır. Tərəflər arasındakı müqaviləyə əsasən alınan uzunmüddətli borc 3 il ərzində ödənilməli və hər il borcun 10%-i məbləğində faiz ödənilməlidir.

Birinci il icra ediləcək əməliyyatlar aşağıdakı kimidir:

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Müəssisə tərəfindən istiqrazlar buraxıldıqda 223 – Bank hesablaşma hesabları 404 – Uzunmüddətli borclar 36000.00
2 Uzunmüddətli borclarla bağlı birinci il üçün faiz xərcləri hesablandıqda 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 3600.00
3 Sonrakı iki il üçün olan əsas borc məbləğinin faiz xərci hesablandıqda 191 – Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri 434 – Faizlər üzrə uzunmüddətli kreditor borcları 7200.00
4 Birinci il üçün hesablanmış  faiz borcu ödəndikdə 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borclar 223 – Bank hesablaşma hesabları 3600.00
5 Birinci ilin faiz xərcləri maliyyə xərclərinə bağlandıqda 751 – Maliyyə xərcləri 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri) 3600.00
6 Hesabat ilinin sonunda faiz xərci ümumi mənfəət(zərər) hesabına bağlandıqda 801 – Ümymi mənfəət (Zərər) 751 – Maliyyə xərcləri 3600.00

İkinci ilin icra ediləcək əməliyyatlar aşağıdakı kimidir:

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 İkinci il üçün hesablanan faiz borcu uzunmüddətli xarakterdən qısamüddətli xarakterə keçirildikdə 434 – Faizlər üzrə uzunmüddətli kreditor borcları 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 3600.00
2 İkinci ilin faiz üzrə xərcləri uzunmüddətli xarakterdən qısamüddətli xarakterə keçirildikdə 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri 191 – Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri 3600.00
3 Faiz borcu ödənildikdə 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 223 – Bank hesablaşma hesabları 3600.00
4 Faiz xərcləri maliyyə xərclərinə bağlandıqda 751 – Maliyyə xərcləri 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri) 3600.00
5 Hesabat ilinin sonunda faiz xərcləri ümumi mənfəət(zərər) hesabına bağlandıqda 801 – Ümumi mənfəət (Zərər) 751 – Maliyyə xərcləri 3600.00

Üçüncü ilin icra ediləcək əməliyyatlar aşağıdakı kimidir:

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Üçüncü il üçün hesablanan faiz borcu uzunmüddətli xarakterdən qısamüddətli xarakterə keçirildikdə 434 – Faizlər üzrə uzunmüddətli kreditor borcları 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 3600.00
2 Üçüncü ilin faiz üzrə xərcləri uzunmüddətli xarakterdən qısamüddətli xarakterə keçirildikdə 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri 191 – Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri 3600.00
3 Faiz borcu ödənildikdə 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 223 – Bank hesablaşma hesabları 3600.00
4 Faiz xərcləri maliyyə xərclərinə bağlandıqda 751 – Maliyyə xərcləri 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri) 3600.00
5 Hesabat ilinin sonunda faiz xərcləri ümumi mənfəət(zərər) hesabına bağlandıqda 801 – Ümumi mənfəət (Zərər) 751 – Maliyyə xərcləri 3600.00

Maliyyə icarəsi ilə torpaq, tikili və avadanlıqlar əldə edildikdə maliyyə xərcləri

“A” MMC dəyəri 25000 manat olan nəqliyyat vasitəsinin maliyyə icarəsilə əlaqədar olaraq “B” MMC ilə müqavilə imzalamışdır. Müqavilənin müddəti 1 ildir. Razılığa əsasən 1-ci ilin sonunda nəqliyyat vasitəsinə görə olan 16250 manat əsas məbləğ, 8750 manat faiz məbləği tam ödənilməlidir.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Maliyyə icarəsi ilə Əsas vəsait əldə edildikdə 111 – Torpaq, tikili və avadanlıqlar-Dəyər 535-1 – Maliyyə icarəsi üzrə qısamüddətli kreditor borcları 16250.00
2 İllik faiz borcları qeydə alındıqda 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 8750.00

Tərəflər arasında qarşılıqlı razılığa əsasən icarə müddəti uzadılaraq 2 il təyin edilmişdir. Yeni şərtə əsasən, 2-ci ilin sonunda Əsas vəsaitə görə olan 16250 manat əsas məbləğ, 8750 manat faiz məbləği tam ödənilməlidir. Yuxarıdakı müxabirləşmələri nəzərə alaraq 1-ci il üçün düzəlişləri edək:

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Növbəti ilə aid edilən icarə haqqı qısamüddətli  öhdəliklərdən uzunmüddətli öhdəliklərə aid edildikdə 535-1 – Maliyyə icarəsi üzrə qısamüddətli kreditor borcları 406 – Maliyyə icarəsi üzrə uzunmüddətli öhdəliklər 8125.00
2 Növbəti ilin faiz borcları qısamüddətli  öhdəliklərdən uzunmüddətli öhdəliklərə aid edildikdə 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 434 – Faizlər üzrə uzunmüddətli kreditor borcları 4375.00
3 Əvvəl qısamüddətli faiz borcları kimi qeydə alınan faizlərə düzəliş edildikdə 191 – Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri 4375.00

1-ci ilin ödənişləri həyata keçirilir:

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Maliyyə icarəsi üzrə əsas məbləği ödənildikdə 535-1 – Maliyyə icarəsi üzrə qısamüddətli kreditor borcları 223 – Bank hesablaşma hesabları 8125.00
2 Maliyyə icarəsi üzrə faiz məbləği ödənildikdə 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 223 – Bank hesablaşma hesabları 4375.00
3 Maliyyə icarəsi üzrə faiz məbləği xərcə aid edildikdə 751 – Maliyyə xərcləri 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri 4575.00

2-ci ilin uçotu, ödənişləri aşağıdakı kimidir:

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 İkinci ilin icarə haqqı uzunmüddətli  öhdəliklərdən qısamüddətli öhdəliklərə aid edildikdə 406 – Maliyyə icarəsi üzrə uzunmüddətli öhdəliklər 535-1 – Maliyyə icarəsi üzrə qısamüddətli kreditor borcları 8125.00
2 İkinci ilin faiz borcları uzunmüddətli  öhdəliklərdən qısamüddətli öhdəliklərə aid edildikdə 434 – Faizlər üzrə uzunmüddətli kreditor borcları 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 4375.00
3 İkinci ilin faiz xərcləri uzunmüddətli  xərclərdən qısamüddətli xərclərə aid edildikdə 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri ` – Gələcək hesabat dövrlərinin xərcləri 4375.00
4 Maliyyə icarəsi üzrə əsas məbləği ödənildikdə 535-1 – Maliyyə icarəsi üzrə qısamüddətli kreditor borcları 223 – Bank hesablaşma hesabları 8125.00
5 Maliyyə icarəsi üzrə faiz məbləği ödənildikdə 537 – Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları 223 – Bank hesablaşma hesabları 4375.00
6 Maliyyə icarəsi üzrə faiz məbləği xərcə aid edildikdə 751 – Maliyyə xərcləri 242 – Gələcək hesabat dövrünün xərcləri 4575.00

Dividendin ödənilməsi zamanı hansı vergi güzəşti tətbiq edilir?

3 Mar 2025

Elektron qaimə-fakturanın gecikdirilməsinə görə cərimə tətbiq olunurmu?

by | posted in: Xəbər | 0

Mən məsləhət xidməti göstərirəm. Son xidmət zamanı elektron qaimə-fakturanı tərtib etməyi unutmuşam. Bilmək istəyirəm ki, buna görə mənə maliyyə sanksiyası tətbiq olunacaqmı?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, elektron qaimə-fakturanın tərtibi və tətbiqi ilə bağlı qaydalar Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2021-ci il 2 fevral tarixli 26 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Elektron qaimə-fakturanın forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi Qaydaları” ilə tənzimlənir.

Diqqətə çatdırılıb ki, Vergi Məcəlləsinin 71-1.1-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, bu Məcəllə ilə müəyyən olunmuş hallarda malları təqdim edən, işləri görən və xidmətləri göstərən vergi orqanında uçotda olan şəxs elektron qaimə-fakturanı təqdim etməlidir. Elektron qaimə-faktura malların (işlərin, xidmətlərin) alıcıya təqdim olunması barədə məlumatları özündə əks etdirən sənədlər (müqavilələr (əqdlər), təhvil-təslim aktları, malların alınması üçün vəkalətnamə və s.) əsasında doldurulur və bu barədə məlumat elektron qaimə-fakturanın “Əsas” rekvizitində əksini tapır.

Vergi Məcəlləsinin 71-1-ci maddəsinə əsasən, malları təqdim edən, işləri görən və xidmətləri göstərən vergi orqanında uçotda olan şəxs tərəfindən işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi üzrə elektron qaimə-faktura işlərin görüldüyü və xidmətlərin göstərildiyi tarixdən 5 gün müddətində təqdim edilir.

Xidmətdən o da bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 58.13-cü maddəsinə əsasən, elektron qaimə-faktura təqdim edilməli olduğu halda malların elektron qaimə-faktura verilmədən təqdim edilməsinə görə – malları təqdim edən şəxsə təqvim ili ərzində belə hala birinci dəfə yol verdikdə təqdim edilmiş malların satış qiymətinin 10 faizi, ikinci dəfə yol verdikdə 20 faizi, üç və daha çox dəfə yol verdikdə isə 40 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 16-cı , 58- ci və 71-1-ci maddələri

Mənbə: vergiler.az

Vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyekti (obyekti) üzrə uçota alınması və yenidən uçota alınması qaydası

28 Fev 2025

İşəgötürən işçilərlə bağlı hansı məlumatları təqdim etməlidir?

by | posted in: Xəbər | 0

Əmək Məcəlləsinin 173-cü maddəsinə edilmiş əlavənin 5-ci hissəsinə əsasən, əmək müqaviləsi elektron sənəd formasında bağlanıldıqda bu maddədə nəzərdə tutulan məlumatların verilməsi elektron informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə təmin edilir.

Yeni tələbləri iqtisadçı-ekspert Anar Bayramov şərh edir:

Əmək Məcəlləsinin 173-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən, işçilərin haqq-hesab sənədlərində (kitabçalarında, vərəqələrində, çeklərində) aşağıdakı məlumatlar göstərilir:

  • hesablanmış əməkhaqqının ümumi məbləği;
  • əməkhaqqına əlavələr, mükafatlar, habelə digər ödənclər, onların növü və məbləğləri;
  • əməkhaqqından tutulan məbləğlər (tutulmanın adı, növü, səbəbi və məbləği);
  • faktiki ödənilən məbləğ;
  • tərəflərin birinin digərinə ödənilməmiş pul borcu və onun məbləği.

Əmək Məcəlləsinin 173-cü maddəsininin 3-cü hissəsində qeyd edilir ki, haqq-hesab sənədləri (kitabçaları, vərəqələri, çekləri) onları tərtib edən mühasib tərəfindən imzalanır və hər dəfə əməkhaqqı verilərkən işçiyə təqdim edilməlidir.

Yeni dəyişiklikdən belə anlaşılır ki, işəgötürən tərəfindən hazırlanan haqq-hesab cədvəlləri hər dəfə əməkhaqqı verilərkən işçinin elektron kabinetinə göndərilməlidir.

Misal

İşçinin 2024-cü il noyabr ayı üzrə tarif (vəzifə) maaşı 800 manat olub. İşçi ay ərzində 300 manat mükafat almaqla yanaşı, iş vaxtından artıq çalışdığı üçün əməkhaqqına 100 manat əlavə hesablanıb. Əməkhaqqından icbari ödənişlər hesablandıqdan sonra ona 750 manat ödəniş edilib.

İşəgötürən noyabr ayı üzrə əməkhaqqını işçiyə dekabr ayında ödədiyi halda, işçinin elektron kabinetinə haqq-hesab cədvəli göndərməlidir. Cədvəldə hesablanmış əməkhaqqının ümumi məbləği, əməkhaqqına əlavələr, mükafatlar, habelə digər ödənişlər, onların növü və məbləğləri, əməkhaqqından tutulan məbləğlər – tutulmanın adı, növü, səbəbi və məbləği, faktik ödənilən məbləğ və tərəflərin birinin digərinə ödənilməmiş pul borcu və onun məbləği qeyd olunmalıdır.

Göründüyü kimi, qeyd edilən tələb Əmək Məcəlləsinin 173-cü maddəsində nəzərdə tutulsa da, təcrübədə əksər işəgötürənlər tərəfindən tətbiq edilmirdi. Yeni dəyişiklikdən sonra dövlət qurumu ƏMAS altsistemi vasitəsilə işəgötürən tərəfindən işçilərə həmin məlumatların göndərilməsinə nəzarət edəcək. Dövlət qurumu, həmçinin, məlumatları fərdi əmək mübahisələrinin həllində də istifadə edəcək.

Bu səbəbdən də mühasibatlıq həmin məlumatların ƏMAS altsistemi tərəfindən işçilərə göndərilməsini təmin etməlidir. İşçi sayı çox olan işəgötürən tərəfindən hər bir işçi üzrə haqq-hesab sənədlərinin göndərilməsi kifayət qədər vaxt tələb edəcək.

Mənbə: vergiler.az

Vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyekti (obyekti) üzrə uçota alınması və yenidən uçota alınması qaydası

1 … 237 238 239 240 241 242 243 … 2. 700
error: Content is protected !!