Blog Full

Vergi Məcəlləsinə görə, bəzi fəaliyyət növləri ilə fərdi qaydada, muzdlu işçi cəlb etmədən məşğul olan fiziki şəxslər həmin fəaliyyəti həyata keçirməyə başlayanadək İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən “Sadələşdirilmis vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sıgorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” almalıdırlar. Könüllü olaraq əldə edilən bu qəbzlər növbəti ay, rüb, yarımil və ya il üçün əldə edilir.

Belə kateqoriyaya aid sahələrdən biri də kənd təsərrüfatına yararlı torpaqları istifadə edən fiziki şəxslərin fəaliyyətidir. Bu şəxslər “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” əldə etməklə öhdəliklərini yerinə yetirirlər. Bir sıra hallarda onların bütün ailə üzvləri üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqları ödənilmədən “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz”in əldə olunması üçün xidmət mərkəzlərinə müraciət etməsi hallarına rast gəlinir. Bu isə vergi qanunvericiliyinə ziddir.

“Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, digər sahələrdə işləyib məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödəyənlər istisna olmaqla, mülkiyyətində olan kənd təsərrüfatına yararlı torpaqları istifadə edən fiziki şəxslərin və ailə kəndli təsərrüfatlarının əmək qabiliyyətli ailə üzvlərinin hər biri üçün məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödənilməlidir. Burada məbləğ torpağın sahəsindən asılı olaraq minimum aylıq əməkhaqqının (345 manat) qanunvericilikdə göstərilən dərəcələri üzrə hesablanır.

Fərz edək ki, Şamaxı rayonunda vətəndaşın mülkiyyətində 2,5 hektar kənd təsərrüfatına yararlı torpaq mövcuddur. Torpaq mülkiyyətçisinin əmək qabiliyyətli ailə üzvlərinin sayı isə özündən savayı 2 nəfərdir. Bu halda, “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, torpağın sahəsi 2,5 hektar olduğu üçün bu torpaq sahəsi 1-ci kateqoriyaya şamil olunacaq (5 hektaradək). Bu halda torpaq mülkiyyətçisi özü və əmək qabiliyyətli ailə üzvləri üçün minimum əməkhaqqının 2 faizi miqdarında ödəniş etməsi tələb olunacaq. Yəni hər bir şəxs üçün 6,9 manat (345*2%=6,9) ödənilməsi tələb olunur. Yekunda isə 20,7 manat ödənilməsi zəruridir (6,9*3 (3 – ödəniş tələb olunan şəxslərin ümumi sayı)).

Torpaq sahəsinin ölçüsünə görə tətbiq olunan müvafiq dərəcələr aşağıdakı kimidir:

• kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahəsi 5 hektaradək olduqda – əmək qabiliyyətli ailə üzvlərinin hər biri üçün minimum əməkhaqqının 2%-i miqdarında;
• kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahəsi 5 hektardan 10 hektaradək olduqda – əmək qabiliyyətli ailə üzvlərinin hər biri üçün minimum əməkhaqqının 6%-i miqdarında;
• kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahəsi 10 hektardan yuxarı olduqda – əmək qabiliyyətli ailə üzvlərinin hər biri üçün minimum əməkhaqqının 10%-i miqdarında.

Ödəniş edildikdən sonra yararlı torpaqları istifadə edən fiziki şəxslər və ailə kəndli təsərrüfatlarının başçıları tərəfindən “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” əldə olunmalıdır.

Əmək qabiliyyətli şəxslər dedikdə, orqanizmin funksiyalarının 61-100 %-inin pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər və 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər istisna olmaqla, 15 yaşından pensiya yaşına qədər olan şəxslər nəzərdə tutulur və onlar üçün ödənişin edilməsi zəruridir.

Qanunvericilikdə bu öhdəlikdən azad edilmiş müəyyən kateqoriyaya aid şəxslərlə bağlı müddəalar var. Həmin şəxslər yalnız digər sahələrdə işləyib məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödəyənlər, orqanizmin funksiyalarının 61-100%-inin pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər və 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər istisna olmaqla, 15 yaşından “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 7-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş yaş həddinədək olan şəxslərdir. Sadalanan şəxslər bu ödənişdən azaddırlar. Digər hallarda isə kənd təsərrüfatına yararlı torpaqların istifadəçisi olan fiziki şəxslərin digər bütün ailə üzvləri üçün məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi zəruridir. Bu ödənişlər ödəniş edilmiş şəxs üçün pensiya kapitalının formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Mənbə: vergiler.az

Kameral vergi yoxlaması – vergi ödəyicisi tərəfindən vergilər və ödənişlər haqqında qanunvericiliyə riayət olunmasının vergi orqanına sərbəst şəkildə təqdim edilmiş bəyannamə və sənədlər, habelə vergi orqanında olan sənədlər əsasında yoxlanılmasıdır.

Kameral yoxlama haqqında burda geniş məlumat verilib. Bu məqalədə gəlin sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinə vergi orqanları tərəfindən təqdim edilən kameral məktublarda qeyd edilən bir sıra uyğunsuzluqlar nəzər salaq.

Uyğunsuzluq 1

1.”Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi” təqdim edilməsinə baxmayaraq, həmin bəyannamənin 1 nömrəli Əlavəsi (hüquqi şəxslər üçün) (“Vergi uçotunun məqsədləri üçün aktivlər, öhdəliklər və kapitallar barədə məlumat”) tərəfinizdən təqdim edilməmişdir.

2.Qarşılıqlı əlaqələrin təhlili nəticəsində hesabat dövrü ərzində (ƏDV DH vasitəsi ilə ödədiyiniz xərclərin məbləğinin 0.00 manat, muzdlu işlə əlaqədar ödədiyiniz xərclərinizin məbləğinin 0 manat, sosial sığorta haqqı üzrə xərclərinizin məbləğinin 0.00 manat və daşınmaz əmlakın icarəsinə görə ödədiyiniz məbləğin 600.00 manat) cəmi xərclərinizin 600.00 manat məbləğində müəyyən edilməsinə baxmayaraq təqdim etdiyiniz bəyannaməyə əsasən vergi tutulan dövriyyənizinlə ( 0.00 manat) çəkdiyiniz xərclər arasında 600.00 manat uyğunsuzluq yaranmışdır.

Bu kameral vergi məktubu ilə vergi orqanı sizə bildirmək istəyir ki, heç bir gəlir əldə etmədiyiniz halda daşınmaz əmlakın icarəsinə görə verdiyiniz 600 manat məbləğin mənbəyini göstərin. Əgər bəyannamə düz təqdim edilibsə, bu məktuba həmin məbləğin mənbəyi qeyd edilməklə izaha məktub təqdim edilməlidir. Həmçinin, qeyd edilib ki, kameral yoxlamaya görə bəyannamənin Əlavə 1 hissəsi doldurulmamışdır.

Uyğunsuzluq 2

1. Tərəfinizdən 2019-cu il üçün təqdim edilmiş MÖMV bəyannaməsinə 2 nömrəli Əlavədə hesabat dövrünün 7-ci ayında əmək müqaviləsi üzrə işçilərin sayının 1 olmasına baxmayaraq, 3-cü Rüb 2019 üzr Sadələşmiş vergi bəyannaməsinin “Muzdlu işlə əlaqədar vergi” bölməsində əmək müqaviləsi üzrə hesabat dövrünün 1-ci ayında işçilərin sayı 0 göstərildiyi üçün kənarlaşma yaranmışdır.

2. Tərəfinizdən 2019-cu il üçün təqdim edilmiş MÖMV bəyannaməsinə 2 nömrəli Əlavədə hesabat dövrünün 7-ci ayında faktiki işçilərin sayının 1 olmasına baxmayaraq, 3-cü rüb 2019 üzr sadələşmiş vergi bəyannaməsinin “Muzdlu işlə əlaqədar vergi” bölməsində faktiki hesabat dövrünün 1-ci ayında işçilərin sayı 0 göstərildiyi üçün kənarlaşma yaranmışdır.

3. Tərəfinizdən 2019-cu il üçün təqdim edilmiş MÖMV bəyannaməsinə 2 N-li Əlavədə hesabat dövrünün 7-ci ayında muzdlu işlə əlaqədar gəlirin məbləği 250.00 manat olmasına baxmayaraq, 3-cü Rüb 2019 üzr Sadələşmiş vergi bəyannaməsinin “Muzdlu işlə əlaqədar vergi” bölməsində muzdlu işlə əlaqədar hesabat dövrünün 1-ci ayında gəlirin məbləği 0.00 manat göstərildiyi üçün kənarlaşma yaranmışdır.

Yuxarıdakı kameral vergi məktubunda qeyd edilən uyğunsuzluqda gördüyünüz kimi Vahid Hesabat tətbiq olunana qədər sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri həm müvafiq bəyannamənin içində muzdlu işçilərlə bağlı məlumatları daxil edirdilər, həm də illik MÖMV hesabatını təqdim edirdilər. Onların birində məlumat digərindən fərqlənəndə AVİS sistemi kameral yoxlama zamanı bu cür uyğunsuzluqları qeyd edir. Adətən uyğunsuzluq 1 işçi və ya 1 səhv ilə bağlı olsa da gördüyünü kimi avtomatik 3 səbəb yaranmasına səbəb olur.

Uyğunsuzluq 3

Hesabat dövrü ərzində fəaliyyətinizin dayandırılmasına baxmayaraq, bəyannamənin 1 nömrəli Əlavəsi tərəfinizdən təqdim edilməmişdir.

Bəyannamənin 1 nömrəli Əlavəsini təqdim etmədikdə uyğunsuzluq barədə kameral vergi məktubu gələ bilir. Lakin 1 nömrəli Əlavəni ya 4-cü rübün bəyannaməsini təqdim edən şəxslər, ya da fəaliyyətini dayandırmış şəxslər təqdim etməlidirlər. Çünki fəaliyyətini dayandırmış şəxslər vergi ilində hesabat ilini başa vurmuş şəxslər hesab edilirlər.

Uyğunsuzluq 4

1. Təqdim etdiyiniz “Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi”nin Əlavəsinin 1-ci (Cəmi aktivlər) sətrindəki “Hesabat dövrünün sonuna” olan 0 manat məbləğ, əvvəlki müvafiq dövr üzrə təqdim olunmuş “Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi”nin 1 nömrəli Əlavəsinin (hüquqi şəxslər üçün) eyni sətrinin və ya Mənfəət vergisinin bəyannaməsinin 1 nömrəli Əlavəsinin (hüquqi şəxslər üçün) eyni sətrinin “Hesabat dövrü sonuna” olan 650.00 manat məbləğli, bu il üçün bəyannamə təqdim edilmiş “Dövr ərzində daxil olmuş” 0 manat məbləğin toplanması (+) və həmin məbləğdən, bu il ərzində “Hesabat dövründə təqdim edilmiş” sütunundakı 0 manat məbləğ, “silinmiş” sütunundakı 0 manat və “Ləğv edilmiş” sütununda olan 0 manat məbləğlərin cəmi çıxıldıqdan sonra yaranan 650.00 manat məbləğ ilə fərqli olduğuna görə uyğunsuzluq yaranmışdır.

2. Təqdim etdiyiniz “Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi”nin Əlavəsinin 2-ci (Cəmi kapital və ehtiyatlar) sətrindəki “Hesabat dövrünün sonuna” olan 0 manat məbləğ, Əvvəlki müvafiq dövr üzrə təqdim olunmuş “Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi”nin 1 nömrəli Əlavəsinin (hüquqi şəxslər üçün) eyni sətrinin və ya Mənfəət vergisinin bəyannaməsinin 1 nömrəli Əlavəsinin (hüquqi şəxslər üçün) eyni sətrinin “Hesabat dövrü sonuna” olan 650.00 manat məbləğlə, bu il üçün bəyannamə təqdim edilmiş “Dövr ərzində daxil olmuş” 0 manat məbləğin toplanması (+) və həmin məbləğdən, bu il ərzində “Hesabat dövründə təqdim edilmiş” sütunundakı 0 manat məbləğ, “silinmiş” sütunundakı 0 manat və “Ləğv edilmiş” sütununda olan 0 manat məbləğlərin cəmi çıxıldıqdan sonra yaranan 650.00 manat məbləğ ilə fərqli olduğuna görə uyğunsuzluq yaranmışdır.

Kameral yoxlama zamanı müəyyən edilən yuxarıdakı uyğunsuzluq vergi ödəyicisinin bəyannamənin 1 nömrəli Əlavəsini düzgün doldurmadığından dolayı AVİS sistemi tərəfindən ortaya çıxarılmışdır. Bu kameral vergi məktubunda məktubunda bildirilir ki, sonuncu göndərilmiş sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 1 nömrəli Əlavəsində müvafiq sətrlərin həm hesabat dövrünün sonuna qalıqlar 0 göstərilib həm də, ilin əvvəlindən mövcud olan qalıqlarda heç bir dəyişiklik olmayıb. Bu isə mümkün deyildir. Çünki əvvələ qalıq 650 manat olmuşdusa və heç bir daxilolma, təqdim edilmə, silinmə, ləğv edilmə olmayıbsa sona da qalıq 650 olmalıdır. Nəzərə alsaq ki, sona qalığı vergi ödəyicisi özü deyil BTP proqramı hesablayır, buradan o nəticə çıxır ki, bu bəyannamədə 1 nömrəli Əlavə ümumiyyətlə təqdim edilməyib. Burada rəqəmlər fərqli ola bilərdi. Mahiyyət isə eyni olaraq qalır. Düstur isə belədir:

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank təhsil yönümlü layihələrə və peşəkar kadrların inkişafına böyük önəm verir. Bu layihələr çərçivəsində 2023-cü il iyul ayında tələbələr üçün “Birbank” təqaüd proqramı elan edilib. Təqaüd proqramına 3-cü kursda oxuyan, universitetə qəbul balı 550 və daha yuxarı, təhsil göstəriciləri ortalama 81 bal və daha yuxarı olan gənclər cəlb olunublar. Bir neçə mərhələdə təşkil edilən seçim prosesini uğurla keçən tələbələr “Birbank təqaüdçüsü” adını qazanıblar.

Təqaüd proqramı artıq öz müsbət nəticələrini verib. Belə ki, təqaüd almaqla yanaşı tələbələrə “Data”, “Agile” və “Karyeraya doğru addımlar” mövzularında 3 bankdaxili sessiya, həmçinin “Karyera və peşəkar inkişaf”, “Kommunikasiya və təqdimatların aparılması bacarıqları” mövzularında 2 təlim keçirilib. Bu məşğələlər tələbələrə onların peşəkar inkişafı üçün lazımi bilik və bacarıqlar qazandırmaq məqsədi ilə həyata keçirilib.

Növbəti mərhələdə keçiriləcək təcrübə proqramları təqaüdçülərin ixtisasları ilə uyğunlaşdırılıb. Belə ki, tələbələr təhsil aldıqları sahələr üzrə Kapital Bank-da 3 ay müddətinə təcrübə keçməyə başlayıblar.

Tezliklə “Birbank” təqaüd proqramının üzvləri mentorluq proqramına da cəlb olunacaqlar. Ümumilikdə isə ilin sonunadək 6 sessiya və minimum 3 dəfə mentorlarla görüşlər təşkil olunacaq. Məqsəd tələbələrin müvafiq sahə ilə bağlı bilik və bacarıqlarının artırılmasıdır. Bundan əlavə oktyabr-noyabr ayları ərzində tələbələrin yumşaq bacarıqlarının inkişaf etdirməsi üçün daha 2 təlimin keçirilməsi nəzərdə tutulub.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 120 filialı və 53 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az  saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.