Blog Full

Adıma olan VÖEN-i bağlatmışam. Lakin məndən gəlir vergisi ilə bağlı bəyannamənin təqdim olunması tələb edilir. Nə etməliyəm?

Dövlət Vergi Xidmətinindən bildirilib ki, gəlir vergisinin ödəyicisi olan vergi ödəyicisi Azərbaycan Respublikasında fəaliyyətini dayandırdıqda, habelə vergi ödəyicisi olan fiziki şəxsin fəaliyyətinə xitam verildikdə 30 gün müddətində vergi orqanlarına bəyannamə verməlidir. Bu maddənin məqsədləri üçün hesabat dövrü vergi ilinin əvvəlindən vergi ödəyicisi fəaliyyətini dayandırdığı və ya fiziki şəxsin fəaliyyətinə xitam verildiyi günə qədər olan dövrü əhatə edir.

Sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləri fəaliyyətini dayandırdıqda, habelə vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxs ləğv edildikdə və ya fərdi sahibkarın fəaliyyətinə xitam verildikdə, Vergi Məcəlləsində müəyyən olunmuş müddətdən gec olmamaq şərtilə vergi orqanına bəyannamə təqdim edilməlidir. Bu zaman vergi dövrü hesabat dövrü sayılan müddətin əvvəlindən vergi ödəyicisi fəaliyyətini dayandırdığı, habelə vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxs ləğv edildiyi və ya fərdi sahibkarın fəaliyyətinə xitam verildiyi günə qədər olan dövrü əhatə edir.

Eyni zamanda, vergi ödəyiciləri uçotda olduqları vergi orqanına “Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi, məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqları bəyannaməsi (hesabatı)”ni rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq təqdim etməlidirlər.

Daha ətraflı məlumatı vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərinə və ya Çağrı Mərkəzinə (195-1) müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 16.2-ci, 16.3-cü, 30-cu, 149-cu və 221-ci maddələri.

Mənbə: vergiler.az

Kapital Bank 25 aprel – Sahibkarlar Günü münasibətilə kiçik, orta və iri sahibkarlar üçün yeni kampaniya keçirir. Kampaniya çərçivəsində əsas bank əməliyyatları və məhsullarını özündə birləşdirən tarif paketlərinə 15%-dək endirim təqdim edilir. Belə ki, 31 may 2023-cü il tarixinədək “Təməl” və “Sərfəli XS” tarif paketlərini 5%, “Uğur”, “İnkişaf” “Sərfəli S” və “Sərfəli M” tarif paketlərini 10%, “Zirvə”, “Hədəf”, “Sərfəli L” və “Sərfəli XL” tarif paketlərini isə 15% endirimlə əldə etmək mümkündür.

Müştərilər tarif paketlərini və paket əlavələrini banka gəlmədən, Müştəri Bank vasitəsilə birdəfəlik ödəniş etməklə əldə edə bilərlər. Bununla da müştərilər il ərzində müvafiq əməliyyatları limitsiz və ödənişsiz şəkildə həyata keçirə və digər güzəştlərdən yararlana bilərlər. Kapital Bank-ın bu məhsullarını əldə edən müştərilər standart tariflər ilə müqayisədə bank xərclərinə orta hesabla 40% qənaət etmiş olurlar.

Kapital Bank, tarif paketlərindən başqa mübadilə, məxaric və mədaxil tipli seqmentləşdirilmiş əməliyyatları əhatə edən “Valyuta Mübadiləsi”, “Hesabdan Məxaric” və “Əmək Haqqı”  adlı paket əlavələrindən yararlanma imkanı yaradıb. Sahibkarlar bizneslərinin dövriyyə həcminə əsasən, özlərinə uyğun olan tarif paketlərini və paket əlavələrini rahatlıqla seçim imkanına malikdirlər.

Qeyd edək ki, tarif paketləri və paket əlavələri haqqında ətraflı məlumat və sifariş üçün https://kbl.az/tpyks linkinə keçid etmək olar. Müştəri Bank sisteminə qoşulmaq üçün isə https://cb.kapitalbank.az/login linkinə keçid etmək kifayətdir.

Əsas əmək məzuniyyəti

İşçinin istirahət hüququnun əsas elementlərindən olan əmək məzuniyyəti, ona normal istirahət, iş qabiliyyətini bərpa etmək, eləcə də sağlamlığının mühafizəsi məqsədilə verilir. Onun verilməsi Əmək Məcəlləsinin 113-cü maddəsi ilə tənzimlənir. Məzuniyyət işçinin iş yerini, vəzifəsini saxlamaqla iş günləri ərzində müvəqqəti işdən uzaqlaşması halıdır. Qanunvericiliyə əsasən işçinin müqavilə bağlayaraq işə başladığı gündən  mə zuniyyət hüququ yaranmış hesab olunur.

Məzuniyyətdən birinci iş ili üçün istifadə hüququ əmək müqaviləsinin bağlandığı andan etibarən altı ay işlədikdən sonra yaranır.

Bilavasitə təlim-tədris prosesində iştirak edən pedaqoji işçilərə işə girdikləri vaxtdan asılı olmayaraq əmək məzuniyyətləri məktəblərdə yay tətili dövründə və ya işəgötürənin razılığı ilə tədris ili ərzində verilir.

Əmək məzuniyyəti əsas və əlavə məzuniyyət kimi iki hissədən ibarət ola bilər. İş təcrübəsində əsas məzuniyyətlərdən istifadə hallarına daha çox rast gəlinir. Əsas əmək məzuniyyətinin müddəti minimum 21 gündür. Müxtəlif kateqoriya işçilər üçün əsas məzuniyyətin müddətləri haqqında  buradan ətraflı tanış olmaq olar.

Pedaqoji, elmi fəaliyyətdə əsas əmək məzuniyyəti

Gəlin bu suallara cavab verməyə çalışaq:

1. Pedaqoji, elmi sahədə fəaliyyət göstərən işçilər kimlərdir?
2. Onların məzuniyyəti necə tənzimlənir?
3. Həmin işçilərin əmək məzuniyyətinin müddəti nə qədərdir?

Azərbaycan Respublikasında pedaqoji fəaliyyətin aparılması AR NK-nin 30 aprel 2020-ci il tarixli 56 nömrəli qərarı ilə tənzimlənir. Elmi fəaliyyətin əsasları isə, bu sahədə çalışan işçilərin fəaliyyət çərçivəsi  ”Elm haqqında” AR qanununda verilib.

Bu kateqoriyalara aid işçilərin tutduqları vəzifələrə görə məzuniyyət müddətləri ƏM-nin 118-ci maddəsinə əsasən tənzimlənir. Tutduqları vəzifədən asılı olaraq onlara 56 yaxud 42 təqvim günü olmaqla müəyyən edilir. Məzuniyyətlərin təyini zamanı onların əmək funksiyasının intensivliyi, iş şəraiti nəzərə alınır.

Əsas əmək məzuniyyətinin müddəti 56 təqvim günü olan işçilər:

• təhsil müəssisələrində rəhbərlik edən şəxslər, tərbiyəçilər, təlimatçılar, dərnək, musiqi rəhbərləri, konsertmeysterlər, xormeysterlər, digər  musiqi işçiləri. Bu halda onların pedaqoji fəaliyyəti il ərzində təyin olunan normanın üçdə bir hissəsindən aşağı olmamalıdır;
• internat məktəbləri istisna olmaqla, təhsil müəssisələrində tərbiyəçilər, təlimatçılar, dərnək, bədən tərbiyəsi və hərbi rəhbərlər;
• uşaq birliklərinin rəhbərləri, magistrlər,  psixoloqlar, loqopedlər;
• elm, təhsil sahəsində elmlər doktoru dərəcəsinə sahib olanlar, rəhbər şəxslər, onların müavinləri, elmi katibləri;
• məşqçi müəllimlər istisna olmaqla, bütün müəllimlər;
• sosial müdafiə orqanlarında, səhiyyədə pedaqoji fəaliyyət göstərənlər;
• müstəqil tədqiqatlarla məşğul olan elmi işçilər.

Əsas əmək məzuniyyətinin müddəti 42 təqvim günü olan işçilər:

• uşaq evlərində, bağçalarda, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində çalışanlar (rəhbərlər, tərbiyəçilər, tərbiyəçi-müəllimlər, metodistlər, loqopedlər, psixoloqlar);
• metodika mərkəzlərində rəhbər şəxslər, metodistlər, təlimatçılar;
• internatlarda, xüsusi məktəblərdə tərbiyəçilər;
• məktəbdənkənar uşaq müəssisələrindəki dərnəklərdə rəhbərlər, kütləvi işçilər;
• məşqçi müəllimlər;
• həm elm sahəsində, həm də ali təhsil müəssisələrində fəlsəfə doktoru  dərəcəsinə sahib olanlar, rəhbər şəxslər, onların müavinləri, elmi katibləri.

Əlavə məzuniyyətlərin tənzimlənməsi

Bildiyimiz kimi işçilərə əmək məzuniyyətindən başqa əlavə məzuniyyət də verilə bilər. Bu zaman bəzi xüsusiyyətlər nəzərə alınır. Əlavə məzuniyyətlərin təyini, istifadə qaydaları burada verilib. Həmin qaydaların pedaqoji və elmi fəaliyyətdə tətbiqinə baxaq.

1. İş stajına görə məzuniyyətin təyini ƏM-də 116-cı maddəyə əsasən tənzimlənir. Amma bu pedaqoji və elm sahəsində çalışan işçilər üçün staja görə əlavə məzuniyyət müddəti təyin edilməyib (ƏM,116.3).
2. Bu kateqoriya işçilərə, ƏM-in 117.4-cü maddəsinə əsasən, uşaqlı qadınlar üçün müəyyən olunan əlavə məzuniyyətlər də tətbiq edilmir. Bu da pedaqoji və elm sahəsində  fəaliyyət göstərən işçilərin uzadılmış müddətli məzuniyyətlərlə təmin olunması ilə əlaqədardır.
3. İşğal olunmuş ərazilərdə işləyən mütəxəssislərə verilən 5 günlük əlavə məzuniyyət 118-ci maddənin əhatəsinə aid olan işçilərə verilir. Bu zaman Məcəllənin 21-1 maddəsinin şərtləri nəzərə alınmalıdır:

• işçi ilə əmək müqaviləsi bağlayan işəgötürənin vergi uçotu işğaldan azad edilmiş ərazilərdə olması;
• həmin müqaviləyə uyğun iş yerinin uçotu işğaldan azad edilmiş ərazilərdə olması;
• mütəxəssislərin həmin ərazilərdə məskunlaşması;

  Bu hüquqdan istifadə üçün şərtlərin hər üçü birgə mövcud olmalıdır.

Əsas əmək məzuniyyəti

İstirahət hüququnun ən mühüm təminatlarından biri məzuniyyətlərdir. İşçinin normal istirahəti, iş qabiliyyətini yenidən möhkəmləndirmək, eləcə də sağlamlığını mühafizə etmək məqsədilə Əmək Məcəlləsinin 113-cü maddəsinə əsasən müəyyən vaxt aralığında ona əmək məzuniyyəti verilməsi təmin edilir. Əmək məzuniyyətinin müddəti əsas və əlavə məzuniyyətlərinin müddətlərinin cəmindən ibarətdir.

Əsas əmək məzuniyyəti iş təcrübəsində ən çox rast gəlinir, ondan bütün işçilərin istifadəsi mümkündür. Məzuniyyət hüququ əmək müqaviləsi bağlayaraq işə başlandığı gündən yaranır. Əsas məzuniyyət ödənişlidir və vəzifələrindən asılı olmayaraq məzuniyyətdə olan işçilərin işlədiyi yerin, vəzifəsinin, əməkhaqqısının saxlanması şərti onların ən mühüm hüquqi təminatıdır, müddəti 21 gündən az olmamalıdır (ƏM, maddə 114). Məzuniyyətin hər iş ili üçün bir dəfədən az olmayaraq verilir.

Natamam iş şəraitində çalışan işçilər, tam iş vaxtı şəraitində çalışan işçilərlə bərabər məzuniyyət müddətindən istifadə edə bilər (ƏM, maddə 114.4).

Mövsümi işdə çalışan işçilər üçün nisbətən fərqli normalar təyin edilib. Belə işçilərin məzuniyyəti mövsümün sonunda verilməklə, hər işlənmiş aya görə minimum 2 təqvim günü qədər müəyyən edilir.

Təcrübədə tez-tez rast gəlinən hallardan biri məzuniyyət hesablanması zamanı iş və bayram günlərinin düzgün müəyyən edilməməsidir. Belə ki, işçinin məzuniyyətə çıxdığı müddətdə hər hansı bayram günləri ola bilər. Bayram günləri iş günü hesab edilmədiyindən, məzuniyyət  müddətinə aid edilmir və ödənilmir (ƏM, maddə 114.6).

Əsas əmək məzuniyyətinin müddəti

ƏM-nin 114-cü maddəsinə görə əsas məzuniyyətin təyin olunmuş minimum müddəti 21 təqvim günündən ibarətdir. Müəyyən olunmuş bu müddət həmçinin, AR Konstitusiyasının 37-ci maddəsinə tam uyğundur. Amma nəzərə almaq lazımdır ki,  bəzi kateqoriya işçilər üçün daha uzun müddətli məzuniyyətlər təyin edilə bilər (məsələn 30, 42, 56 təqvim günləri).

30 gün müddətində müəyyən olunan əmək məzuniyyəti aşağıda sadaladığımız işçilərə tətbiq edilir (ƏM, 114):

• kənd təsərrüfatı istehsalı ilə məşğul olanlar;
• inzibati vəzifələrdə çalışan dövlət qulluqçuları;
• vahid tarif-ixtisas sorğu kitabçalarına uyğun olaraq rəhbər və mütəxəssis kateqoriyasına aid edilən işçilər;
• məktəbdənkənar uşaq müəssisələrinə rəhbərlik edənlər;
• təhsil müəssisəsinin pedaqoji işlə məşğul olmayan rəhbərləri, habelə inzibati-tədris heyətində çalışanlar (xüsusi təhsil müəssisələri istisnadır);
• təhsil müəssisələrində çalışan müəyyən kateqoriya işçilər (baş usta, istehsalat təlim ustaları, emalatxana rəhbərləri, kitabxanaçılar, laborantlar və sair.
• elmi dərəcəsi olmayan elmi işçilər;
• tibb işçiləri, həkimlər, əczaçılar.

Tam siyahı ilə Əmək Məcəlləsinin 114-cü maddəsində verilib. Müəyyən kateqoriyalar üzrə əsas əmək məzuniyyətinin müddəti aşağıdakı kimidir:

35 günlük əmək məzuniyyəti (ƏM, 119.1, 121):

• 16-18 yaş aralığındakı işçilər;
• teatrlarda, televiziya, radio qurumlarında  səhnəyə xidmət edən işçilər.

42  günlük müddət (ƏM, 118.2, 119, 121)

• əlillər;
• 16 yaşdan kiçik olanlar;
• teatrlarda, televiziya, radio, kinematoqrafiya qurumlarında bədii və artist heyətləri;
• təhsil müəssislərinin müəyyən kateqoriya işçiləri, elmi dərəcəsi fəlsəfə doktoru olan elmi tədqiqat müəssislərinin işçilərinə.

46 günlük müddət (ƏM, 120):

AR-nin azadlığı, suverenliyi, ərazi bütövlüyü uğrunda xəsarət alan işçilər, AR Vətən Müharibəsi Qəhrəmanları, Azərbaycan Milli Qəhrəmanları və Azərbaycan xalqı qarşısında xüsusi xidmətləri olan digər işçilər.

56 günlük əmək məzuniyyətinin müddəti:

• Bu kateqoriyaya pedaqoji, elmi fəaliyyət göstərən işçilər daxildir. Onların tam siyahısı ƏM-nin 118-ci maddəsində qeyd edilib.

Əsas əmək məzuniyyətinin ƏM-də 115, 116-cı maddələrdə nəzərdə tutulan əlavə məzuniyyətlərlə həm birlikdə, həm də ayrı-ayrılıqda istifadəsi mümkündür. Qeyd edilən hər bir əmək məzuniyyətinin müddətləri barədə daha ətraflı digər məqalələrimizdə verilib.