Blog Full

Cəmiyyətin qarşılaşdığı risklərin təminat üsullarından biri kimi əsas aparıcı rol oynayan sığorta münasibətləri öz spesifikliyi ilə daim seçilmişdir. Sığorta münasibətlərində hər bir halın əhatəli öyrənilməsi risklərin təminata alınması üçün başlıca vasitə hesab edilir. Bu yazıda sığorta münasibətlərinin başlanmasına təkan verən sığorta haqqının hissəvi ödənişi barədə məlumat verəcəyik.

Məlum olduğu kimi mövcud qanunvericilik normaları (“Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanun, sahəvi sığorta qanunvericiliyi və digər) sığorta haqqının mütləq şəkildə nağdsız formada ödənilməsini tələb edir. Qeyd edək ki, sığorta haqqı sığorta müqaviləsi bağlanan zaman istehlakçının sığorta şirkətinə (sığortaçı) verdiyi ödənişdir. Bununla yanaşı qeyd edək ki, ödənişlərin mütləq HÖP (hökumət ödəniş portalı) üzərindən edilməsini tələb edən xüsusi sığorta növləri də (icbari avto mülki məsuliyyət sığortası) mövcuddur.

Bu kimi halları nəzərə almaqla yanaşı istehlakçılar sığorta haqqının hissəvi olub-olmamasına da diqqət yetirməlidir. Belə ki, sığorta haqqının hissəvi olması bəzi sığorta növlərində mümkün olmasa da, əsasən könüllü növlərdə mümkündür. Onu da qeyd edək ki, sığorta haqqının hissəli olması zamanı sığorta haqqının ilk hissəsinin ödənişindən sonra sığorta müqaviləsinin qüvvəyə mindiyini və sığorta təminatının başlandığını nəzərə almaq lazımdır (Mülki Məcəllə maddə 903).

Müəssisənin nəqliyyat vasitələrinin satışından əldə etdiyi vəsaitin vergiyə cəlb edilməsi

Əksər icbari sığorta növləri üzrə sığorta haqqının yalnız birdəfəlik olması müəyyən edilmişdir. Hətta onu da qeyd edək ki, icbari avtomobil sahiblərinin mülki məsuliyyət sığortası növü üzrə sığorta haqqı ödənildiyi vaxtdan sığorta müqaviləsi qüvvəyə minir.

Sığorta haqqının hissəli nəzərdə tutulması zaman sığorta müqaviləsində sığorta təminatına diqqət yetirmək lazımdır. Belə ki, sığorta müqaviləsində hissəli sığorta haqqı nəzərdə tutulduqda, həmin müqavilə üzrə növbəti sığorta haqqının ödənilməli hissəsi ödənilmədikdə müqaviləyə xitam verilir, sığorta haqqından sığorta şirkəti işin aparılması xərclərini, müqavilənin qüvvədə olduğu müddət üçün təminat xərclərini tutur və hansısa məbləğ qalarsa, həmin məbləği nağdsız qaydada istehlakçının hesabına köçürür.

Həmçinin qeyd edək ki, sığorta haqqının hissəli ödənişi zamanı növbəti hissə ödənilmədikdə baş verən hadisələr zamanı müəyyən müddət üçün sığorta şirkətinin öhdəliyi qalır. Belə ki, əgər sığorta haqqının növbəti hissəsi 01 martda ödənilməli olduğu halda ödənilməmiş və 14 martda şəxsin hadisəsi baş veribsə, sığorta şirkəti yenə də hadisə üzrə ödəniş vermək öhdəliyi daşıyır. Digər halda isə hadisə 16 martda baş verib və sığorta şirkəti istehlakçıya sığorta haqqının 01 martdan artıq müddətə ödənilməsini razılaşdırmayıbsa, 15 günlük təminat müddətini itirdiyi üçün sığorta şirkəti sığorta hadisəsi üzrə heç bir zərəri ödəmək öhdəliyi daşımayacaq.

Bu kimi halları nəzərə alaraq sığorta müqaviləsində sığorta haqqının hissəli ödənişi məsələsinə xüsusi diqqət yetirilməsi məqsədəuyğundur.

Təsisçinin xeyrinə edilən köçürmələrin vergiyə cəlb olunması

Təsisçisi dövlət müəssisəsi olan kommersiya xarakterli müəssisə mülkiyyətində olan istismar müddətini tam başa vurmuş, tam aşınmış nəqliyyat vasitələrini yenidən qiymətləndirərək satarkən müəyyən suallar yaranır:

1. Təsisçisi dövlət müəssisəsi olan kommersiya xarakterli müəssisə normativ-istismar müddəti bitmiş, tam aşınmış, silinməli olan nəqliyyat vasitələrinin bazar qiymətinə uyğun satışını həyata keçirir. Satışdan daxil olan vəsait tam həcmdə müəssisənin sərəncamında qala bilərmi?

2. Təsisçisi dövlət müəssisəsi olan kommersiya xarakterli müəssisə daxil olmuş vəsaitdən aidiyyəti üzrə yaranmış vergi öhdəlikləri (ƏDV, mənfəət vergisi) yerinə yetirildikdən sonra qalan vəsait müəssisənin vəsaiti hesab olunurmu?

3. Təsisçisi dövlət müəssisəsi olan kommersiya xarakterli müəssisənin istismar müddətini tam başa vurmuş nəqliyyat vəsitələrinin satışından daxil olan vəsait “Dövlət əmlakının satışından daxilolmalar” təsnifatı üzrə büdcəyə bütövlükdə daxil edilməlidirmi?

Minimum əməkhaqqı alan şəxsin vergi və sosial ödənişlərinin hesablanması

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 114.7-ci maddəsinə əsasən, əsas vəsaitlərin (vəsaitin) təqdim edilməsindən əldə olunan məbləğ həmin əsas vəsaitlərin (vəsaitin) qalıq dəyərindən artıqdırsa, yaranmış fərq gəlirə daxil edilir. Buna əsasən, müəssisə tərəfindən istismar müddəti başa çatmış və tam amortizasiya olunmuş nəqliyyat vasitələrinin satışından əldə olunan gəlir ümumi qaydada mənfəət vergisinə cəlb edilir. Eyni zamanda, ƏDV ödəyicisi olan müəssisə tərəfindən nəqliyyat vasitələrinin təqdim edilməsi ƏDV məqsədləri üçün vergiyə cəlb olunan əməliyyatdır və 18 faiz dərəcəsi ilə ƏDV-yə cəlb edilir.

Vergi Məcəlləsinin 159.1-ci maddəsinə əsasən, malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi, Azərbaycan Respublikası ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı tətbiq edilən ticarət əlavəsi və vergi tutulan idxal vergitutma obyektidir.

Təsisçisi dövlət müəssisəsi olan müəssisə tərəfindən nəqliyyat vəsitələrinin satışdan daxil olan vəsaitin müvafiq vergi öhdəlikləri yerinə yetirildikdən sonra təyinatı barədə aidiyyəti üzrə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.

Mənbə: vergiler.az

Təsisçinin xeyrinə edilən köçürmələrin vergiyə cəlb olunması

Tikinti materialları sahəsində topdansatış bazarında çalışan işçinin əməkhaqqısı 300 manatdır. Onun bu gəlirindən nə qədər vergi və sosial ödəmələr tutulmalıdır?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, 1 yanvar 2019-cu il tarixdən qanunvericiliyə edilmiş dəyişikliyə əsasən, neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektorunda işləyən fiziki şəxslərin muzdlu işdən aylıq gəlirləri 8.000 manatadək olduqda vergi 0 faiz, 8.000 manatdan çox olduqda 8.000 manatdan çox olan məbləğin 14 faizi məbləğində müəyyən edilir.

Həmin şəxsin sosial sığorta haqqına cəlb edilən aylıq gəliri 200 manat və az olarsa, məbləğin 3 faizi, 200 manatdan çox olduqda isə 6 manat+200 manatdan çox hissənin 10 faizi miqdarında sosial sığorta haqqı tutulur.

Sorğuda qeyd olunan halda işçinin 300 manat əməkhaqqısından gəlir vergisi tutulmur və 16 manat sosial sığorta haqqı, 1,5 manat işsizlikdən sığorta haqqı, 6 manat icbari tibbi sığorta haqqı gəliri ödəyən şəxs tərəfindən tutulur.

Qeyd edək ki, işçilər öz əməkhaqlarından tutulmaların hesablanması kalkulyatoru vasitəsilə əməkhaqqından tutulan vergi və digər tutulmalar haqda məlumatı əldə edə bilərlər.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 98-ci, 101.1-1-ci maddələri, “Sosial sığorta haqqında”, “İşsizlikdən sığorta haqqında”, “Tibbi sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunları, “Neft-qaz sahəsində fəaliyyətin və qeyri-dövlət sektorunun Meyarları”nın təsdiq edilməsi haqqında Nazirlər Kabineti 18 fevral 2019-cu il tarixli 56 saylı Qərarı.

Mənbə: vergiler.az

Təsisçinin xeyrinə edilən köçürmələrin vergiyə cəlb olunması

Rusiyalıların 15 faizə yaxını tam şəkildə evdən çalışmağa başlayıblar. Ənənəvi iş rejimindən fərqli olaraq, məsafədən çalışarkən onlar özünü-intizam və daha uzun iş gününü başlıca problem kimi qeyd ediblər (27,1 faiz respondent belə cavab verib). “Zarplata.ru” saytının tədqiqatında belə deyilir.

Çətinliklər arasında eləcə də iş prosesini çətinləşdirən canlı ünsiyyətin olmaması (25 faiz), planlaşdırma və zənglərin sayının çox olması (10,4 faiz), ailə üzvləri səbəbi ilə diqqətlərinin işdən yayınması (8,2 faiz), pis internet-bağlantı (4,2 faiz) və bütün ailə üzvlərinin istifadə etdiyi kompüter uğrunda mübarizəni (2,1 faiz) misal çəkiblər.

Digərlərindən daha çox İT və telekommunikasiya, satış, təhsil və mühasibatlıq sahələrində çalışan rusiyalılar distant formata keçiblər. Sorğu həmçinin göstərib ki, respondentlərin 52 faizi indiki anda distant işə keçməyərək, ənənəvi rejimdə işləyirlər, əməkdaşların 28 faizi isə “hibrid” çalışırlar – yəni, müəyyən günlərdə ofisə də baş çəkirlər.

Sorğuya alınanlar distant iş formatından imtina etmələrinin əsas səbəbləri arasında bunları da qeyd ediblər: təşkilatlarının onlayn rejimdə fəaliyyəti mümkün deyil (50 faiz), əməkdaşlar arasında xəstələnənlər üzrə statistikanın aşağı olması (17,3 faiz), rəhbərlik bu məsələdə heç bir risk görmür və distant iş zamanı məhsuldarlığın aşağı düşəcəyindən narahatdır, eləcə də müdiriyyət istənilən bəhanə ilə, hətta məzuniyyət zamanı belə əməkdaşları ofisdən kənara çox həvəssiz buraxır (9,6 faiz).