Torpaq vergisinin ödəyiciləri

posted in: Vergi, Xəbər | 0

Torpaq vergisinin ödəyiciləri

Respublika ərazisində mülkiyyətində (yaxud istifadəsində) torpaq sahəsi olan fiziki şəxslər, habelə müəssisələr torpaq vergisinin ödəyiciləri, həmin sahələr isə vergitutma obyekti sayılır. Bu vergi sabit tədiyyə formasında hər il ödənilir. Ödəniləcək məbləğ hesablanarkən torpağın bazar dəyəri, satıla biləcəyi dəyər, yaxud balans dəyəri rol oynamır. Ümumiyyətlə, torpaq vergisi ondan:

  • istifadə edilib-edilməməsindən;
  • effektiv istifadədən;
  • əldə edilən səmərədən asılı deyildir.

Torpaq vergisi ödəyiciləri vergini sırf torpağa sahibləndiklərinə görə ödəyirlər. Siz sahibkarlıq fəaliyyətinizi dayandırmış olsanız belə, torpaq vergisini ödəməli, bəyannaməni təqdim etməlisiniz (Vergi Məcəlləsi, maddə 16.4). Torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququ Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən verilmiş çıxarışla (kupça) təsdiq oluur.

Ümumən, belə sahələr sizə:

  • vərəsəlik qaydasında;
  • alqı-satqı qaydasında;
  • bağışlanma, dəyişmə, hərrac yolu ilə;
  • renta müqaviləsi və s. formada keçə bilər.

Həmçinin, müvafiq sahədə məhkəmənin qərarı əsasında da yaşamaq olar. İstənilən halda, şəxslər, bu sənədləri əsas götürməklə, torpaq vergisinin ödəyiciləri sayılır.

Tikili, qurğu altındakı torpaqların, obyektlərin sanitariyası məqsədi üçün mühafizəsi vacib torpaq sahəsinin mülkiyyətçiləri yaxud istifadəçiləri də torpaq vergisi ödəyiciləri sayılır. Məsələn, sizin eviniz var, lakin həyətyanı sahəniz yoxdur. Bu halda evin üzərində yerləşdiyi torpaq vergitutma obyekti hesab olunur və siz torpaq vergisinin ödəyicisi sıyılırsınız. Bu çoxmərtəbəli binada mənzili olan şəxslərə aid deyil.

Torpaq vergisinin vergitutma obyekti 

Müəssisələrin, fiziki şəxslərin mülkiyyətində və ya istifadəsində respublika ərazisində olan torpaq sahələri torpaq vergisinin vergitutma obyektidir.

İstər yuxarıda qeyd edilən mülkiyyətə dair sənəd (çıxarış), istərsə də, icarə yaxud digər əsasla istifadəyə dair sənədə malik bütün şəxslər uçota durmaq üçün müraciət etməlidir. Həm hüquqi, həm də fiziki şəxslər üçün uçota alınmaq üçün müəyyən edilmiş müddət 1 aydır.

Qeyri-rezident  şəxslər də torpaq vergisi ödəyicisidir, yəni o, yeganə tədiyyə növüdür ki, ödəniş üçün istisna mövcud deyildir.

Amma qeyri-rezidentlərin yaxud rezidentlərdən Azərbaycan Respublikasından kənarda sahib olduqları torpaqlara görə vergi alınması qanunla müəyyən edilməyib.

Nümunə 1:  “A” MMC-nin Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində 5000 kv.m., Gürcüstan Respublikasında isə 2000 kv.m. torpaq sahəsi var. Bu halda “A” MMC yalnız Azərbaycan Respublikasının ərazisindəki 5000 kv.m-lik sahə üzrə vergi ödəyicisi hesab olunur.

Torpaq vergisi dərəcəsi, onun tətbiqi ilə biz burada daha ətraflı məlumat vermişik. Qısaca qeyd edək ki, tətbiq edilən dərəcələr torpağın təyinatından, habelə  keyfiyyətindən asılıdır. Məsələn, kənd təsərrüfatlı təyinatlı torpağın istifadəçilərinin, belə torpaqlardan üzrlü səbəb olmadan təyinatına uyğun istifadə etməməsi, vergi dərəcəsinin, habelə vergi yükünü artımı ilə nəticələnir.

Vətəndaşlara məxsus bağ sahələri, yaşayış fonduna aid torpaqlar, həyətyanı sahələr üzrə məbləğlər vergi ödəyiciləri tərəfindən tədiyyə bildirişi əsasında bələdiyyələrə ödənir.

Nümunə 2:  Əhməd dayı Binəqədi rayonu Mehdiabada qəsəbəsində 5 sot həyətyanı sahəyə, eləcə də Novxanı qəsəbəsində 6 sot bağ sahəsinə malikdir. Bu hər iki sahə vergitutma obyektini təşkil edir. Hər bir hal üçün ayrılıqda torpaq vergisi ödənilməlidir.

Torpaq vergisi dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlara görə hesablanmır. Odur ki, belə torpaqlar digər şəxslərə istifadəyə verildikdə, torpaq vergisinin vergitutma obyekti yaranır. Bu halda vergini onu istifadəyə götürən şəxslər ödəyir. Xüsusi mülkiyyətdəki torpaqlara görə torpaq vergisi onun mülkiyyətçisi tərəfindən ödənildiyi üçün, belə torpaqlar digər şəxslərə istifadəyə verilərkən onu istifadəyə götürən şəxslər, həmin torpağa görə torpaq vergisinin ödəyiciləri hesab olunmur.


Print Friendly, PDF & Email