Blog Full

Lerik rayonunun ucqar kəndlərindən birində bərbər fəaliyyəti ilə məşğul oluram. Hər ay vergi və sığorta haqlarını ödədikdən sonra sabit qəbzin alınması üçün Lerik şəhərində yerləşən Vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzinə müraciət edib sabit qəbz almışam. Bilmək istəyirəm ki, sabit qəbzin alınmasının sadələşdirilməsi ilə bağlı hər hansı dəyişiklik gözlənilirmi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, 2025-ci il yanvarın 1-dən Vergi Məcəlləsinin 221.8.5- ci maddəsində edilmiş dəyişikliyə əsasən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) müəyyən etdiyi formada vergi orqanı ilə vergi ödəyicisi arasında razılaşma müqaviləsi bağlanıldıqda bu Məcəllənin 218.4.4-cü maddəsində göstərilən fiziki şəxslər hesablanmış vergini, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqlarını tam məbləğdə ödədikdən sonra “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” vergi orqanına müraciət etmədən 1 iş günündən gec olmayaraq elektron qaydada verilir. Tətbiq olunan yeni mexanizmlə artıq sabit qəbz almaqla fəaliyyət göstərən vergi ödəyiciləri öncədən vergi orqanı ilə müəyyən edilmiş formada razılaşma müqaviləsi bağladıqdan sonra yalnız hesablanmış vergini, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqlarını tam məbləğdə ödəməklə sabit qəbzi 1 iş günü müddətində elektron qaydada əldə edəcək və hər dəfə sabit qəbzin alınması üçün vergi orqanına müraciət olunmasına zərurət yaranmayacaq.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 221.8.5-ci maddəsi

Mənbə: vergiler.az

Vergi auditi xidməti – şirkətin vergi öhdəliklərinin düzgün hesablanması, vergi hesabatlarının dəqiqliklə yoxlanılması və vergi risklərinin minimallaşdırılması məqsədilə həyata keçirilən müstəqil audit prosesidir. Müasir vergi mühitində şirkətlərin səyyar vergi yoxlamasından yayınması, cərimə və əlavə hesablanmaların qarşısının alınması üçün vergi auditi xidmətinə ehtiyacı əvvəlkindən daha çoxdur.

Tərəfdaşımız Audit.Az MMC-nin təklif etdiyi auditi xidmətləri bizneslərin vergi yükünü optimallaşdırmasına, mümkün riskləri vaxtında aşkar edib aradan qaldırmasına və əlavə ödənişlərin qarşısını almasına kömək edir.

Vergi auditi xidməti nədir?

Vergi auditi – vergi bəyannamələrinin, uçot sənədlərinin, vergi öhdəliklərinin və hesablama metodlarının tam təhlilidir. Auditorlar bütün vergilərin düzgün hesablanmasını, tətbiq olunan güzəştlərin uyğunluğunu və vergi qanunvericiliyinə əməl olunmasını yoxlayırlar.

Vergi auditinin əsas məqsədləri:

• vergi risklərinin müəyyənləşdirilməsi və azaldılması;
• gələcək səyyar vergi yoxlaması ehtimalının minimuma endirilməsi;
• əlavə vergi, cərimə və faiz məbləğlərinin qarşısının alınması;
• vergi yükünün optimallaşdırılması və ehtiyatların aşkarlanması.

Qabaqlayıcı vergi yoxlaması şirkətlər üçün niyə önəmlidir?

Hazırkı dövrdə vergi orqanları riskə əsaslanan yanaşmadan istifadə edir. Bu o deməkdir ki, vergi orqanı yalnız ciddi uyğunsuzluqlar aşkar etdikdə şirkətə səyyar vergi yoxlaması təyin edir.
Vergi bəyannamələrindəki kiçik uyğunsuzluqlar belə kameral yoxlama zamanı aşkar edilir və şirkəti risk qrupuna sala bilər.

Vergi auditi xidməti şirkətə nə qazandırır?

• vergi hesabatının şəffaflığını artırır;
• maliyyə sanksiyaları və əlavə hesablanmaların qarşısını alır;
• kameral yoxlamalar zamanı sorğuların sayını azaldır;
• rəhbərliyə real vəziyyət haqqında dəqiq məlumat verir;
• artıq ödənilşləri geri almağa kömək edir.

Xidmətinin əhatə dairəsi

Audit.Az MMC vergi auditi xidmətini bütün əsas vergi növləri üzrə həyata keçirir.

1. Mənfəət vergisi auditi

• gəlir və xərclərin düzgün sənədləşməsi;
• vergi agenti öhdəliklərinin qiymətləndirilməsi;
• ikiqat vergitutma sazişlərinin tətbiqi;
• xarici tərəfdaşlarla əməliyyatların təhlili.

2. ƏDV auditi

ƏDV ən riskli vergi sahəsidir. Auditorlar aşağıdakıları qiymətləndirir:

• kontragentlərin etibarlılığı;
• ƏDV bazasının düzgün hesablanması;
• 0% və 18% dərəcələrinin tətbiqi;
• ƏDV-nin ayrılmış uçotu.

3. Əmlak vergisi auditi

• düzgün hesablanmalar;
• güzəştlərin tətbiqi;
• artıq və ya az hesablanan vergilərin aşkarlanması.

4. Gəlir vergisi və sosial sığorta haqlarının auditi

• əmək haqqı ödənişlərinin şəffaflığı,
• xarici işçilərlə bağlı vergitutma,
• özünüməşğullar (mülki müqavilə) ilə əməkdaşlığın qanunauyğunluğu.

5. Digər vergilər üzrə audit

• sadələşdirilmiş vergi;
• dövlət rüsumları;
• nəqliyyat vergisi;
• ekoloji ödənişlər və s.

Vergi auditi xidməti necə aparılır?

1. Şirkətin fəaliyyət istiqamətləri öyrənilir
2. Audit dövrü və həcmi müəyyən edilir
3. Gözləntilər, metodologiya və komanda razılaşdırılır
4. Yerində və ya məsafədən auditin həyata keçirilir
5. Nəticələr tam yazılı hesabat şəklində təqdim olunur

Hesabatın tərkibi:

• aşkarlanmış vergi riskləri və onların məbləği;
• mümkün cərimə və faiz ödənişləri;
• səhvlərin aradan qaldırılması üzrə tövsiyələr;
• artıq ödənilmiş vergilərin geri qaytarılması imkanları;
• rəhbərlik üçün qısa infografikalı analiz.

Sahibkar və şirkət rəhbəri

• riskləri öyrənmək;
• əlavə ödənişlərin qarşısını almaq;
• şirkətin vergi yükünü optimallaşdırmaq.

Baş mühasib və maliyyə direktoru

• uçotun dəqiqliyini qiymətləndirmək;
• auditin nəticələri ilə rəhbərliyə obyektiv məlumat vermək;
• məsuliyyəti auditorla bölüşmək.

Şirkətin auditi üçün auditoru necə seçməli?

Yalnız qüsursuz reputasiyaya malik audit şirkətlərinə  etibar edin. Əks halda vergi auditinin mənasız prosesə çevrilir.

Heç də bütün audit şirkətləri bu prosesi uğurla tamamlamağa qadir deyil, çünki bunun üçün vergi qanunvericiliyini mükəmməl bilən işçilər tələb olunur. Qeyd edək ki, ənənəvi maliyyə auditi zamanı auditorlar mühasibat hesabatlarının yoxlanmasına fokuslanırlar. Vergilər yalnız mühasibat hesabatlarının düzgünlüyünə təsir edə biləcək əhəmiyyətli səhvlərə görə yoxlanılır.

Audit xidmətləri bazarında mühasibat uçotu kimi vergi uçotu sahəsində də məlumatlı olan mütəxəssilərə malik şirkətlər çox deyil.

Nəzərə almaq lazımdır ki, vergi yoxlamaları ekspertlər və vergi hüquqşünasları tərəfindən aparılır. Belə mütəxəssislər təkcə vergi risklərini təhlil etməyəcək, həm də ödənişlərin optimallaşdırılması yollarını təklif edəcəklər ( məsələn, vergi güzəştlərinin tətbiqi, vergi uçotunda ehtiyatların yaradılması, uçot xərcləri üçün əmsalların artırılması və s.)

Audit.az – peşəkar vergi auditi xidməti

Audit.az auditorları və vergi mütəxəssisləri:

• vergi qanunvericiliyinin bütün tələblərini bilir;
• yüzlərlə şirkətin vergi auditini həyata keçirir;
• real vergi ehtiyatlarını aşkarlayır;
• vergi yoxlaması risklərini minimuma endirməyə kömək edir.

Peşəkar vergi auditi xidməti həm risklərin qarşısını alır, həm də şirkətə qənaət etməyə imkan verir.  Audit.az olaraq şirkıtin məqsədi – bizneslərin təhlükəsiz və qanunauyğun fəaliyyətinə dəstək verməkdir.

 

Əmək Məcəlləsinin 43-cü maddəsinin “a” bəndinə əsasən, işçinin məcburi dövlət sosial sığorta və digər icbari sığorta edilməsi haqqında məlumatların əmək müqaviləsində qeyd olunması tələb edilir. Bəs bu məqam ƏMAS altsistemində formalaşan elektron əmək müqavilələrində necə əksini tapər?

Suala iqtisadçı ekspert Anar Bayramov aydınlıq gətirir. 

Azərbaycan Respublikasının 20 noyabr 2020-ci il tarixli 199-VIQD nömrəli Qanunu ilə Əmək Məcəlləsinin 43-cü maddənin 2-ci hissəsinin “a” bəndində “sosial və digər sığorta” sözləri “məcburi dövlət sosial sığorta və digər icbari sığorta” sözləri ilə əvəz edilib. Həmin Qanunla Əmək Məcəlləsinə işçilərin icbari tibbi sığortası ilə bağlı yeni maddə də əlavə olunub.

Məcəllənin 307-1-ci maddəsinə əsasən, işəgötürən “Tibbi sığorta haqqında” Qanunla müəyyən olunmuş qaydada hər bir işçinin icbari tibbi sığortalanmasını təmin etməlidir. Əmək müqaviləsində işçinin icbari tibbi sığortalanması barədə müvafiq məlumatlar mütləq göstərilməlidir.

Həmçinin, Əmək Məcəlləsinə 1 saylı Əlavənin 6.2-ci bəndində ikinci halda “sosial” sözü “məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta, tibbi sığorta və istehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari” sözləri ilə əvəz edilib.

Əmək müqaviləsinin nümunəvi formasında işçinin məcburi dövlət sosial sığorta məbləğlərinin əl ilə yazılması tələb olunur. Əlavənin 6.1-ci bəndinə əsasən, işçinin məcburi dövlət sosial sığortası üçün qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada hər ay __________ məbləğdə sığorta haqqı ödənilir və işəgötürən tərəfindən o, __________ məbləğdə əlavə sığorta edilir.

“Sosial sığorta haqqında” Qanuna əsasən, işçilərin işlədiyi təşkilatların kateqoriyasına görə hesablanan sosial ayırma fərqli hesablanır. Qanunun 14.3-cü maddəsinə əsasən, 14.4-cü maddənin müddəaları nəzərə alınmaqla, muzdlu işdən əldə edilən gəlirlər üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı aşağıdakı dərəcələrlə ödənilir:

– sığortaedən tərəfindən ödənilən sığorta haqqı – hesablanmış əməyin ödənişi fondunun və məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan digər gəlirlərin 22 faizi;

– sığortaolunan tərəfindən ödənilən sığorta haqqı – işçinin əməkhaqqının və məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan digar gəlirlərinin 3 faizi.

“Sosial sığorta haqqında” Qanunun 14.4-cü maddəsində göstərilib ki, neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən sığortaedənlərdə işləyən sığortaolunanların muzdlu işdən aylıq gəlirlərindən məcburi dövlət sosial sığorta haqqı 2019-cu il yanvarın 1-dən 7 il müddətində aşağıdakı dərəcələrlə ödənilir:

ƏMAS altsistemində isə məcburi dövlət sosial ayırmalarının faizlə yox, məbləğlə daxil edilməsi tələb olunur.

Misal 1

Dövlət qurumunda çalışan işçinin tarif (vəzifə) maaşı 500 manatdır. Bu zaman işçi (sığortaolunan) tərəfindən ödənilən sığorta haqqı 15 manat (500 x 3%), işəgötürən (sığortaedən) tərəfindən hesablanan məbləğ isə 110 manat (500 x 22%) təşkil edəcək.

Misal 2

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən təşkilatda çalışan işçinin tarif (vəzifə) maaşı 500 manatdır. Bu halda məcburi dövlət sosial ayırmalarının hesablanması fərqli olacaq. Belə ki, işçiyə görə hesablanan məcburi dövlət ayırma məbləği 36 manat, işəgötürən üçün isə bu məbləğ 89 manat təşkil edəcək:

6 + (500 – 200) x 10% = 6 + 30 = 36 manat;
44 + (500 – 200) x15%) = 44 + 45 = 89 manat.

Mənbə: vergiler.az