Read More9
Read More9

Bu müavinətin təyinatı elektronlaşıb

posted in: Müavinət, Xəbər | 0

Nəzarət-kassa, müavinət,Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi (ƏƏSMN) tərəfindən daha bir e-təyinat sistemi – əlilliyə görə aylıq müavinətin elektron təyinatı mexanizmi də hazırlanaraq işə salınıb. Nazirliyin tabeliyindəki DOST Agentliyində yeni e-sistemin tətbiqi ilə bağlı keçirilən mətbuat konfransında ƏƏSMN yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) direktoru Himalay Məmişov əmək, məşğulluq, sosial təminat sahələri üzrə xidmətlərin elektronlaşdırılması proqramından bəhs edib. O vurğulayıb ki, Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, 2019-cu ilin əvvəlindən ölkəmizdə ilk proaktiv xidmət olaraq, pensiyaların avtomatlaşdırılmış qaydada təyinatı mexanizminə keçilib. Artıq 15 min şəxsə pensiya hüquqları yarandığı gün onların heç bir quruma müraciət etməsinə və sənəd təqdim etmələrinə ehtiyac qalmadan e-qaydada pensiya təyinatı aparılıb. (müavinət, müavinətin təyinatı)

H.Məmişov bildirib ki, bu ilin sonuna kimi 19 müavinət və təqaüd növü üzrə təyinatın da elektronlaşdırılması nəzərdə tutulub. Onlardan uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinətin, sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşadək uşağa aylıq müavinət və həmin uşağa qulluğa görə Prezidentin aylıq təqaüdünün və bu gün isə əlilliyə görə aylıq müavinətin elektron təyinatı mexanizmi hazırlanaraq işə salınıb. Digərləri də ilin sonuna qədər avtomatlaşdırılacaq.

Fond direktoru dövlət başçısının 2019-cu il 15 aprel tarixli Fərmanı ilə aprelin 1-dən əlilliyə görə müavinətin məbləğinin orta hesabla 100 faiz artırıldığını da xatırladıb.

Nazirlik yanında Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidmətinin rəisi Cavid Əbdül-Qədirov əlilliyin qiymətləndirilməsinin elektron sistem üzərindən aparıldığını, əlilliyə görə müavinət təyinatının da artıq e-qaydada aparılmasına başlandığını deyib. Bu yeni e-sistemin il ərzində təqribən 16 min vətəndaşı əhatə edəcəyini bildirib.

Sonra nazirliyin E-xidmətlər və innovasiyalar şöbəsinin müdiri Kənan Əkpərov yeni e- təyinat mexanizminin təqdimatını edib.

Qeyd edilib ki, nazirliyin “Əlillik” altsistemində hər hansı bir şəxsə əlillik dərəcəsi təyin edildikdən sonra bu barədə məlumat “Sosial ödənişlər” altsisteminə ötürülür. “Sosial ödənişlər” altsistemi pensiya hüququ olmayan əlilliyi olan şəxsə avtomatik aylıq müavinət təyin edir. Bu barədə vətəndaşa SMS və həmin şəxs üçün ödəniş kartı sifarişi banka göndərilir. Şəxs SMS-də qeyd edilmiş bank filialına 15 gün sonra yaxınlaşaraq ödəniş kartını götürür. Şəxsin telefonu olmadıqda 142-Çağrı mərkəzi və ya “e-sosial” internet portalı vasitəsilə, yaxud nazirlik yanında DSMF-nin müvafiq ərazi üzrə şöbəsindən məlumatı ala bilər.

Bununla da, əlilliyə görə pensiya təyinatı kimi, əlilliyə görə müavinət təyinatı da elektron qaydada aparılacaq. Bunun üçün vətəndaşın artıq heç bir yerə müraciət etməsinə, sənəd təqdim etmələrinə ehtiyac yoxdur, həmin müavinət ona avtomatik təyin ediləcək. I dərəcə əlilliyi olana qulluq edənə aylıq 50 manat təqaüdün təyinatı da yaxın günlərdə elektronlaşacaq.

Beləliklə, 2019-cu ilin ötən dövründə qurulan dörd növ müavinət və təqaüdün e-təyinatı sistemi – uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinətin təyinatı (ildə təqribən 130 min), sağlamlıq imkanları məhdud uşağa aylıq müavinətin təyinatı (ildə təqribən 7,5 min), həmin uşaqlara qulluğa görə Prezidentin təqaüdünün təyinatı (ildə təqribən 7,5 min) və əlilliyə görə aylıq müavinətin təyinatı (ildə təqribən 16 min) e-sistemləri il ərzində təqribən 161 min insanı əhatə edəcək.

Müavinət və təqaüdlərin təyinatının avtomatlaşdırılması tədbirləri başa çatdıqdan sonra isə illik təqribən 180 minədək təyinat vətəndaşların hər hansı bir ünvana getmələrinə, sənəd təqdim etmələrinə ehtiyac olmadan, tam elektron şəkildə, proaktiv qaydada həyata keçiriləcək.

Mənbə: vergiler.az



Mühasibat balansının qurulması prinsipləri

posted in: muhasibat, Məqalə, Xəbər | 0

Mühasibat balansı təkcə maliyyə hesabatlarının əsas formalarından biri deyil, həm də mühasibat uçotunun aparılması metodologiyasını müəyyən edən mühüm metodoloji şərtləri özündə saxlayır. (Mühasibat balansının qurulması)

Balans aktivində aşağıdakı prosesləri əhatə edən fasiləsiz dövriyyə edən müəssisələrin vəsaitləri yerləşir:

  • təchizat prosesi;
  • istehsal prosesi;
  • satış prosesi.

Bu proseslər daim bir-birini əvəz edir və nə qədər tez baş verirsə, bir o qədər səmərəli istifadə olunur.

Belə ki, müəssisənin müxtəlif vəsaitləri vəsaitlərin dövriyyəsində müxtəlif cür iştirak etdiyinə görə, onlar dövriyyə və qeyri-dövriyyə aktivlərinə bölünür.

Dövriyyə aktivlərinə xammal, materiallar, yarımfabrikatlar, yəni sonradan hazır məhsula çevrilən aktivlər aid edilir, satışdan sonra hazır məhsul isə pul vəsaitinə çevrilir.

Uzunmüddətli aktivlər uzunmüddətli istismar olunan əmlakdan ibarətdir, tədricən köhnəlir və köhnəlmə kimi dövriyyəyə hissə-hissə daxil edilir. Onların dövriyyəsi tədrici xarakter alır və uzun müddət həyata keçirilir.

Daxili uçot praktikasına və qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq, balans aktivindəki maddələr müəyyən sistem üzrə qurulur ki, bunun da əsasını əmlakın hərəkətlilik dərəcəsi (likvidliyi) təşkil edir. Yəni, balansın aktivindəki bütün vəsaitlər artan likvidlik qaydasında, daha dəqiq desək, balans aktivinin birinci bölməsində növbədənkənar aktivlər, ikinci bölməsində dövriyyə aktivləri əks olunur.

Balans passivində müəssisənin vəsait mənbələri və öhdəlikləri nəzərə alınır. Müəssisənin mülkiyyətçiləri (müəssisənin öz vəsaiti) və üçüncü şəxslər (banklar, kreditorlar və s.) qarşısında borc vəsaitləri üzrə öhdəlikləri mövcuddur. Bu bölmə onların ödənilməsinin təcililiyinin müəyyən olunmasında prinsipial əhəmiyyət kəsb edir.



Əmək haqqına əlavə məbləğlər barədə bilmədiklərimiz

posted in: Xəbər | 0

Bu yazımızda əmək haqqının hesablanması, məzuniyyət, xəstəlik vərəqəsi və ya ezamiyyə hesablanması barədə deyil, əmək haqqına əlavə olaraq hesablanmalı olan məbləğlərdən bəhs edəcəyik. (əmək haqqı)

Əmək haqqına əlavələrə aşağıdakıları aid etmək mümkündür:

– Əlavə dedikdə ilk olaraq yeni il öncəsi olduğu üçün 13-cü maaş yada düşür. Daha dəqiq desək mükafatlandırma sistemi üzrə istər bayram günləri, istərsə də icra edilmiş layihələr üzrə və ya əmək fəaliyyətinin yüksək səviyyədə peşəkarlıqla icra edilməsi zamanı verilən həvəsləndirmə vasitəsi kimi pul mükafatını qeyd etmək olar.

– Xüsusi şəraitdə işləyən işçilərə aid edilən əlavələr. Bu növ əlavələr xüsusilə ağır şəraitdə və ya əmək şəraiti zərərli olan işlərdə çalışanlar üçün və ya gecə vaxtı icra edilən əmək fəaliyyətinə görə ödənişləri nəzərdə tutur. Belə ki, adi iş saatlarından fərqli olaraq gecə vaxtı üçün çalışanların da əmək haqlarına gecə vaxtına düşən hissə üçün əlavələr hesablanmalıdır.

– Vaxtamuzd işçi eyni zamanda müxtəlif işlər, vəzifələr, peşələr və ya ixtisas dərəcələri üzrə əmək vəzifələrini yerinə yetirdikdə, habelə müəyyən edilmiş normalardan artıq dəzgaha, maşına, aparata xidmət etdikdə, onun əməyi daha yüksək haqq verilən ixtisas (peşə) dərəcələri, tarif (vəzifə) maaşları üzrə ödənilir və əmək haqqına əlavə müəyyən edilir.

– Əmək müqaviləsində nəzərdə tutulmuş əmək funksiyası ilə yanaşı müəyyən edilmiş iş vaxtı ərzində işçi tərəfindən digər müvafiq peşələr (vəzifələr) üzrə əmək funksiyasının tam və ya qismən icra olunduğu hallarda onun əmək haqqına əlavə müəyyən edilib ödənilməlidir. İşçi öz işi ilə yanaşı öz işinə aid olmayan başqa işləri də icra edirsə, bu halda da ona əlavə ödənilməlidir. Əlavə məbləği kollektiv müqavilə və ya qarşılıqlı razılıqla müəyyən olunur.

– Özünün əmək funksiyasını yerinə yetirməklə yanaşı müəyyən səbəbdən müvəqqəti işə çıxmayan işçini əvəz edən işçiyə, əvəz edilən işçinin tarif (vəzifə) maaşı ilə onun maaşı arasındakı fərq ödənilir. Əgər əvəz edilən işçinin əmək haqqı azdırsa, onda müəyyən məbləğ razılaşdırılıb ödənilməlidir.

– İş günü sayılmayan günlərdə (istirahət, bayram, seçki və d) və ya iş vaxtından artıq işə cəlb olunduqda işçiyə gündəlik tarif maaşının iki misli, artıq saat üzrə isə saatlıq tarif maaşının iki misli hesablanıb ödənilməlidir.

– İşəgötürənin təqsiri üzündən (vaxtında hesanlanmama, banka vaxtında təqdim olunmama və d) vaxtında əmək haqqı işçiyə ödənilmədikdə (əmək mübahisəsi yaratmırsa) işçiyə gecikdirilmiş hər gün üçün 1% əlavə ödənilməlidir.

– Səhv riyazi hesablama zamanı işçinin hesabına əlavə məbləğ ödənilibsə və bu məbləğ işçiyə ödənilən gündən 1 ay (1 ay keçənə kimi həmin məbləğ geri tutula bilər) vaxt keçibsə, bu məbləğ də əlavə kimi işçidə qalır.

– İşçi tərəfindən iş ili üzrə hesablanmış məzuniyyət günlərindən istifadə edilmədikdə, həmin günlər növbəti ilin məzuniyyətinə birləşdirilmirsə, bu halda bu məzuniyyət günləri əvəzinə kompensasiya ödənilməli olur. Bu kompensasiya da əmək haqqına əlavədir.

Müəllif: Praktiki Hüquqşünas / Şəhriyar Həbilov



Bayram günlərinə düşən məzuniyyətə görə ödəniş verilirmi?

posted in: Xəbər | 1

                           Bayram günlərinə düşən məzuniyyət üçün ödəniş verilirmi? (mezuniyyet)

əsas vəsaitlər, amortizasiya,Әmәk Mәcәllәsinin 114-cü maddəsinə əsasən, işçilərin əsas əmək məzuniyyətləri və müddətləri müəyyən edilib. Həmin maddənin 6-cı bəndində göstərilib ki, əmək məzuniyyəti dövrünə təsadüf edən iş günü hesab olunmayan bayram günləri məzuniyyətin təqvim günlərinə daxil edilmir və ödənilmir. Qanunvericiliyin tələbini şərh edən sərbəst auditor Altay Cəfərov bildirib ki, həmin tələb bəzi hallarda işçilərlə işəgötürənlər arasında mübahisələrə səbəb olur.

Tutaq ki, işçiyә 1 may 2017-ci il tarixindәn 30 may 2017-ci il tarixinә kimi 30 gün müddәtindә әmәk mәzuniyyәti verilib. Әmrdә qeyd olunub ki, işçi 31 may 2017-ci ildә işә çıxmalıdır. Lakin həmin əmr qanuna müvafiq verilmәyib. Çünki göstәrilәn tarixlәrin әhatә etdiyi dövrә düşәn 9 May Qәlәbә bayramı və 28 May Respublika Günü mәzuniyyәtdә nәzәrə alınmayıb. Əmək Məcəlləsinin tələbinə görə, belə hallarda mәzuniyyәt 2 gün uzadılmalı, işçi işə 2 iyun 2017-ci il tarixindә işә çıxmalıdır.

Əmək Məcəlləsinin tələbinə əsasən bu halda işçinin əmək məzuniyyəti müddətində 2 gün bayram günü olarsa, onun əmək məzuniyyəti 30 gün deyil, 28 gün olur. Ona görə də məzuniyyətin tamamlanması üçün ona əlavə 2 gün verilməlidir. Çünki işçiyə 30 günlük məzuniyyətə görə ödəniş hesablanır. Bayram günlərinə görə isə ödəniş verilmir. Nəticədə 2 gün itirilmiş olur.

Bununla bağlı işçilərlə işəgötürənlər arasında mübahisələrin yaranmaması üçün tövsiyə edirəm ki, işçilər əmək məzuniyyətinə çıxanda konkret günləri deyil, dövrü göstərsinlər. Tutaq ki, işçi ərizəsində ayın 10-dan 25-dək məzuniyyətə göndərilməsini qeyd edir. Ancaq müəyyən tarixdən 15 gün müddətinə əmək məzuniyyətinə göndərilməsini yazması daha doğru olar. Belə olanda arada 1 və 2 gün bayram günü olduğu üçün onun məzuniyyət müddəti də 1 və 2 gün artırılacaq. Amma həmin bayram günlərinə görə heç bir ödəniş edilməyəcək.

Xatırladaq ki, işçilərə ödənişli əsas məzuniyyət 21 təqvim günündən az olmayaraq verilməlidir. Xüsusi kateqoriyalardan olan işçilərdə isə bu müddət 30 təqvim günü nəzərdə tutulub. Həmin şəxslər aşağıdakılardır:

  • kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında çalışan işçilər;
  • məsul vəzifələrdə (vəzifənin məsulluğu işin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla işəgötürən tərəfindən müəyyən edilir) qulluq keçən dövlət qulluqçuları, müəssisənin rəhbər işçilərinə və mütəxəssisləri;
  • xüsusi təhsil müəssisələri istisna olmaqla, təhsil müəssisəsində pedaqoji iş aparmayan rəhbər işçilər və inzibati-tədris heyəti işçiləri, habelə məktəbdənkənar uşaq müəssisələrinin rəhbərləri;
  • təhsil müəssisələrinin metodistləri, baş ustaları, istehsalat təlimi ustaları, təlimatçıları, kitabxanaçıları, laborantları, emalatxana rəhbərləri, dayələr, dəyişək xidmətçiləri, bədii rəhbərləri;
  • elmi dərəcəsi olmayan elmi işçilər;
  • həkimlər, orta tibb işçiləri və əczaçılar.

Mənbə: vergiler.az



error: Content is protected !!